Nornik

Nornik
	Microtus
	Schrank, 1798
	; Nornik bury (M. agrestis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	żuchwowce
Gromada	ssaki
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	chomikowate
Podrodzina	karczowniki
Plemię	Arvicolini
Rodzaj	nornik
	Typ nomenklatoryczny
	Microtus terrestris Schrank, 1798 (= Mus arvalis Pallas, 1778)
Synonimy
	Mynomes Rafinesque, 1817; Psammomys Le Conte, 1830; Ammomys Bonaparte, 1831; Pitymys McMurtrie, 1831; Pinemys Lesson, 1836; Agricola J.H. Blasius, 1857; Chilotus S.F. Baird, 1857; Pedomys S.F. Baird, 1857; Sylvicola Fatio, 1867; Terricola Fatio, 1867; Isodelta Cope, 1871; Micrurus Forsyth Major, 1877; Campicola Schulze, 1890; Aulacomys Rhoads, 1894; Tetramerodon Rhoads, 1894; Herpetomys C.H. Merriam, 1898; Orthriomys C.H. Merriam, 1898; Euarvicola Acloque, 1899; Tyrrhenicola Forsyth Major, 1905; Arbusticola Shidlovsky, 1919; Campicoloma Strand, 1928; Blanfordimys Argyropulo, 1933; Sumeriomys Argyropulo, 1933; Iberomys Chaline, 1972; Meridiopitymys Chaline, 1974; Arvalomys Chaline, 1974; Parapitymys Chaline, 1978; Vocalomys Golenishchev & Malikov, 2006; Hyrcanicola Nadachowski, 2007;
Podrodzaje i gatunki
	6 podrodzajów i 97 gatunków (w tym 37 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	6 podrodzajów i 97 gatunków (w tym 37 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Nornik, norniczek (Microtus) – rodzaj gryzoni z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie, północnej Azji, Ameryce Północnej i Środkowej.

Charakterystyka

Niewielkie gryzonie. Posiadają niewielkie uszy i stosunkowo krótki ogon. Długość ciała (bez ogona) 63–178 mm, długość ogona 12–98 mm, długość ucha 7–20 mm, długość tylnej stopy 9–34 mm; masa ciała 14–170 g.

Wykopują w ziemi nory, w których żyją. Gromadzą tam też zapasy pożywienia. Nie zapadają w sen zimowy. Żyją samotnie, w grupach rodzinnych lub koloniach. Samice kilka razy w roku rodzą młode, które po kilku tygodniach osiągają dojrzałość płciową.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1798 roku niemiecki botanik i entomolog Franz de Paula von Schrank w książce swojego autorstwa poświęconej zwierzętom występującym w Bawarii. Schrank wymienił trzy gatunki – Mus amphibius Linnaeus, 1758, Microtus terrestris Schrank, 1798 (= Mus arvalis Pallas, 1779) i Microtus gregarius Schrank, 1798 (= Mus arvalis Pallas, 1779) – Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus arvalis Pallas, 1779.

Etymologia

Microtus: gr. μικρος mikros ‘mały’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’.
Mynomes: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; νομη nomē ‘pastwisko’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mynomes pratensis Rafinesque, 1817 (= Arvícola pennsylvanicus Ord, 1815).
Psammomys: gr. ψαμμος psammos ‘piasek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Psammomys pinetorum Le Conte, 1830.
Ammomys: gr. αμμος ammos ‘piasek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’.
Pitymys: gr. πιτυς pitus, πιτυος pituos ‘sosna’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’.
Pinemys: łac. pinus ‘sosna’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’.
Agricola: łac. agricola ‘farmer, rolnik’, od ager, agri ‘pole’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus agrestis Linnaeus, 1761.
Chilotus: gr. χειλος kheilos, χειλεος kheileos ‘warga, usta, brzeg, skraj’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola oregoni Bachman, 1839.
Pedomys: gr. πεδον pedon ‘grunt, ziemia’, od πους pous, ποδος podos ‘stopa’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Baird wymienił trzy gatunki – Arvicola austerus Le Conte, 1853 (= Hypudaeus ochrogaster J.A. Wagner, 1843), Arvicola (Pedomys) cinnamonea S.F. Baird, 1857 (= Hypudaeus ochrogaster J.A. Wagner, 1843), Arvicola (Pedomys) haydenii S.F. Baird, 1857 – z których gatunkiem typowym jest Arvicola austerus Le Conte, 1853 (= Hypudaeus ochrogaster J.A. Wagner, 1842).
Sylvicola: łac. silvicola ‘mieszkaniec lasu, leśny’, od silva ‘las’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus agrestis Linnaeus, 1761.
Terricola: łac. terricolus ‘mieszkaniec ziemi, lądowy’, od terri ‘ziemia’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola subterraneus de Sélys Longchamps, 1836.
Isodelta: gr. ισος isos ‘równy, podobny’; δελτα delta ‘gr. litera delta Δ’ (tj. trójkąt). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Arvicola speothen Cope, 1871 (= †Microtus guildayi van der Meulen, 1978).
Micrurus: gr. μικρος mikros ‘mały’; ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola nebrodensis Mina Palumbo, 1868 (= Arvicola savii de Selys-Longchamps, 1838).
Campicola: łac. campus, campi ‘pole’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy: Schulze wymienił trzy gatunki – Arvicola subterraneus de Sélys Longchamps, 1836, Mus arvalis Pallas, 1779 i Arvicola campestris Blasius, 1853 (= Mus arvalis Pallas, 1779) – z których gatunkiem typowym jest Arvicola subterraneus de Sélys Longchamps, 1836.
Aulacomys: gr. αυλαξ aulax, αυλακος aulakos ‘bruzda, rowek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Aulacomys arvicoloides Rhoads, 1894 (= A[rvicola] richardsoni DeKay, 1842).
Tetramerodon: gr. τετραμερης tetramerēs ‘czteroczęściowy’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola (Tetramerodon) tetramerus Rhoads, 1894 (= Arvicola townsendii Bachman, 1839).
Herpetomys: gr. ἑρπης herpēs, ἑρπητος herpētos ‘pełzacz, coś pełzającego’, od ἑρπω herpō ‘pełzać, poruszać się powoli’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus guatemalensis Merrem, 1898.
Orthriomys: gr. ορθριος orthrios ‘poranny, wczesny’, od ορθος orthos ‘prosty’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus umbrosus Merrem, 1898.
Euarvicola: gr. ευ eu ‘ładny, dobry’; rodzaj Arvicola Lacépède, 1799. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus agrestis Linnaeus, 1761.
Tyrrhenicola: gr. Τυρρηνοι Tyrrhenoi ‘Etyruskowie’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Arvicola Henselii Forsyth Major, 1882.
Arbusticola: łac. arbustum ‘sad, plantacja’, od arbor, arboris ‘drzewo’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Microtus rubelianus Shidlovsky, 1919 (= Microtus (Pitymys) majori Thomas, 1906).
Campicoloma: wariant nazwy Campicola Schulze, 1890.
Blanfordimys: dr William Thomas Blanford (1832–1905), angielski geolog, zoolog, kolekcjoner z Etiopii, Persji i Indii; gr. μυς mus, μυoς muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus bucharensis Vinogradov, 1930.
Sumeriomys: Sumer, starożytna kraina leżąca w południowej części Mezopotamii (dzisiaj południowy Irak); gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus socialis Pallas, 1773.
Iberomys: łac. Iberia ‘Hiszpania’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus cabrerae Thomas, 1906.
Meridiopitymys: łac. meridianus ‘południowy’, od meridies ‘południe’; rodzaj Pitymys McMurtrie, 1831. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola duodecimcostatus de Sélys-Longchamps, 1839.
Arvalomys: łac. arvalis ‘z pola’, od arvum, arvi ‘pole’, od arare ‘orać’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Mus arvalis Pallas, 1778.
Parapitymys: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Pitymys McMurtrie, 1831. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Arvicola Savii de Sélys-Longchamps, 1838.
Vocalomys: łac. vocalis ‘śpiewający, dźwięczny’, od vox, vocis ‘głos’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microtus miurus Osgood, 1901.
Hyrcanicola: łac. Hyrcania, starożytna prowincji Azji, znajdująca się na wybrzeżu Morza Kaspijskiego; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Microtus schelkovnikovi Satunin, 1907.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w kilku podrodzajach:

Podrodzaj	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Blanfordimys Argyropulo, 1933	Microtus afghanus	O. Thomas, 1917	norniczek afgański	3 podgatunki	zachodni i południowy Turkmenistan, północno-wschodni Iran, Afganistan i południowo-zachodni Tadżykistan (wilajet chatloński)	DC: 6,5–12,5 cm DO: 1,2–3,8 cm MC: 16–61 g	LC
	Microtus bucharensis	Vinogradov, 1930	norniczek bucharski	2 gatunki	północny Pamiro-Ałaj (Uzbekistan, Tadżykistan i skrajnie wschodni Turkmenistan)	DC: do 12,7 cm DO: do 3,4 cm MC: do 53 g	LC
	Microtus yuldaschi	(Severtzov, 1879)	nornikowiec jałowcowy	2 podgatunki	południowo-wschodnie Uzbekistan, południowo-zachodni Kirgistan, Tadżykistan i północno-wschodnie Afganistan; również północno-zachodni Pakistan i południowo-zachodnia Chińska Republika Ludowa (południowo-zachodni Sinciang i północno-zachodnie Tybe)	DC: 8,3–11,5 cm DO: 2,4–5 cm MC: 21–33 g	LC
Euarvicola Acloque, 1899	Microtus agrestis	(Linnaeus, 1761)	nornik bury	gatunek monotypowy	Ukraina na wschód przez Europę (z Kotliną Panońską) do Syberii (rzeka Lena), na południe do gór Ałtaj	DC: 9,2–13,2 cm DO: 3–5,3 cm MC: 22–72 g	LC
	Microtus lavernedii	(Crespon, 1844)		gatunek monotypowy	śródziemnomorska Europa od północnej Hiszpanii na wschód do Węgier i Serbii	DC: 9,7–14 cm DO: 2,6–5,5 cm MC: 20–59 g	NE
	Microtus rozianus	(du Bocage, 1865)		gatunek monotypowy	północno-zachodni Półwysep Iberyjski (północno-zachodnia Hiszpania i północna Portugalia)	DC: około 10 cm DO: około 3,9 cm MC: brak danych	NE
Iberomys Chaline, 1972	Microtus cabrerae	O. Thomas, 1906	nornik iberyjski	gatunek monotypowy	Półwysep Iberyjski (Hiszpania i Portugalia)	DC: 10–13,5 cm DO: 3–5,2 cm MC: 30–78 g	NT
Microtus Schrank, 1798	Microtus anatolicus	Kryštufek & Kefelioğlu, 2001	nornik anatolijski	gatunek monotypowy	endemit Turcji (suche, otwarte siedliska na niewielkim obszarze w południowo-wschodniej części środkowej Anatolii)	DC: 10,5–12,5 cm DO: 2,1–3,4 cm MC: 23–53 g	DD
	Microtus arvalis	(Pallas, 1779)}	nornik zwyczajny	gatunek monotypowy	północny Półwysep Iberyjski na wschód przez większość Europy do południowo-wschodniej Finlandii i zachodniej części europejskiej Rosji, na południowy wschód do Bułgarii	DC: 9,3–12 cm DO: 2,4–3,8 cm MC: 18–40 g	LC
	Microtus dogramacii	Kefelioğlu & Kryštufek, 1999	nornik reliktowy	2 podgatunki	stepy w Turcji (środkowa Anatolia) i północno-zachodnim Iranie	DC: 9,9–12,5 cm DO: 1,8–3,3 cm MC: 19–42 g	LC
	Microtus guentheri	(Danford & Alston, 1880)	nornik lewantyński	gatunek monotypowy	łąki w południowo-wschodniej Turcji, Syrii, Libanie, Izraelu i północno-zachodniej Jordanii	DC: 10,9–13 cm DO: 2,3–3,2 cm MC: 26–47 g	LC
	Microtus hartingi	Barrett-Hamilton, 1903		gatunek monotypowy	Serbia, Macedonia Północna, północno-wschodnia Bułgaria, Grecja (włącznie z wyspą Lesbos) i Turcja (zachodnia i środkowa Anatolia)	DC: 10,3–13,8 cm DO: 2,2–3,5 cm MC: 31–76 g	NE
	Microtus ilaeus	O. Thomas, 1912	nornik kazachski	2 podgatunki	wilgotne łąki w Uzbekistanie, południowym Kazachstanie, Kirgistanie, Tadżykistanie i północno-zachodniej Chińskiej Republice Ludowej (Sinciang)	DC: 10,9–15 cm DO: 3,5–5,6 cm MC: 36–64 g	LC
	Microtus irani	O. Thomas, 1921	nornik perski	2 podgatunki	endemit Iranu (ostany Fars i Czahar Mahal wa Bachtijari)	DC: 9,2–11,2 cm DO: 2,1–3,7 cm MC: 26–42 g	VU
	Microtus kermanensis	de Roguin, 1988		gatunek monotypowy	endemit Iranu (znany w okolicy miejsca typowego (Zahrud-e Bala, Zarda i Dah Bakri)	DC: 11,4–15,2 cm DO: 4,3–5,1 cm MC: 41–57 g	DD
	Microtus mustersi	Hinton, 1926		gatunek monotypowy	endemit Libii (równina przybrzeżna i płaskowyż śródlądowy Cyrenajki)	DC: 9,9–12,4 cm DO: 2–3,1 cm MC: brak danych	NE
	Microtus mystacinus	(De Filippi, 1865)		gatunek monotypowy	endemit północnego Iranu	DC: 9,3–13,5 cm DO: 3–4,2 cm MC: 18–26,5 g	LC
	Microtus obscurus	(Eversmann, 1841)		gatunek monotypowy	wschodnia Ukraina, Półwysep Krymski i Kaukaz na wschód wzdłuż południowej Syberii do Kazachstanu, północno-zachodniej Mongolii i północno-zachodniej Chińskiej Republiki Ludowej (Sinciang)	DC: 10,1–13,6 cm DO: 3,2–5,1 cm MC: 23–48 g	NE
	Microtus paradoxus	(Ognev & Heptner, 1928)	nornik przedziwny	gatunek monotypowy	Kopet-dag (południowo-zachodni Turkmenistan i przyległy Iran); być może południowo-wschodni Turkmenistan	DC: 8,7–12,2 cm DO: 2,1–3 cm MC: 30–62 g	LC
	Microtus rossiaemeridionalis	Ognev, 1924		gatunek monotypowy	północna i wschodnia Europa oraz Bałkany na wschód do rzeki Tobol (zachodnia Syberia), na południe do Turkmenistanu oraz północno-zachodniego Iranu	DC: 9,6–13 cm DO: 3,1–5,5 cm MC: 21–58 g	NE
	Microtus schelkovnikovi	Satunin, 1907	nornik kaspijski	gatunek monotypowy	Góry Tałyskie (południowo-wschodni Azerbejdżan) i Elbrus (północno-zachodni Iran)	DC: 8,8–11,1 cm DO: 1,8–2,5 cm MC: 17–31 g	LC
	Microtus schidlovskii	Argyropulo, 1933		gatunek monotypowy	południowa i wschodnia Turcja i południowo-środkowa Gruzja, na południe do Libanu, na południowy wschód do zachodniego Iranu	DC: 10–12,3 cm DO: 2,4–3,4 cm MC: 26–42 g	LC
	Microtus socialis	(Pallas, 1773)	nornik towarzyski	11 podgatunków	fragmentarycznie od rzeki Dniepr i Półwyspu Krymskiego na wschód do północno-zachodniego Sinciangu (Chińska Republika Ludowa), na południe do Libanu i północno-zachodniego Iranu	DC: 9,3–11,6 cm DO: 2,4–3,7 cm MC: 20–38 g	LC
	Microtus transcaspicus	Satunin, 1905	nornik transkaspijski	gatunek monotypowy	zachodni i środkowy Kopet-dag (Turkmenistan i Iran), Kuh-e Binalud (północno-wschodni Iran i wschodni Afganistan); być może południowo-wschodni Turkmenistan	DC: 9,7–14 cm DO: 3,8–5,5 cm MC: 36–80 g	LC
Mynomes Rafinesque, 1817	Microtus abbreviatus	G.S. Miller, 1899	nornik wyspowy	gatunek monotypowy	Stany Zjednoczone (Alaska, z wyspami Świętego Mateusza i Hall) i Kanada (zachodnie Terytoria Północno-Zachodnie i Jukon)	DC: 8,2–14,6 cm DO: 1,9–4,1 cm MC: 22–79 g	LC
	Microtus californicus	(T.R. Peale, 1848)	nornik kalifornijski	17 podgatunków	zachodnio-środkowy Oregon przez środkową i zachodnią Kalifornię (Stany Zjednoczone) na południe do Kalifornii Dolnej (Meksyk)	DC: 11,1–13,8 cm DO: 3,8–5,8 cm MC: 43–47 g	LC
	Microtus canicaudus	G.S. Miller, 1897	nornik szaroogonowy	gatunek monotypowy	endemit Stanów Zjednoczonych (południowo-wschodni Waszyngton (hrabstwo Clark) i północno-wschodni (Willamette Valley)	DC: 10,8–12,3 cm DO: 3,2–4,5 cm MC: mniej niż 50 g	LC
	Microtus chrotorrhinus	(G.S. Miller, 1894)	nornik skalny	3 podgatunki	południowo-wschodnia Kanada (od południowego Ontario do wschodniego Labradoru) i północno-wschodnie Stany Zjednoczone (północno-wschodnia Minnesota, Maine na południe do wschodniego Tennessee)	DC: 9,2–12,1 cm DO: 4,2–6,4 cm MC: 30–40 g	LC
	Microtus drummondii	(Audubon & Bachman, 1853)		15 podgatunków (w tym 1 wymarły)	Alaska i większość zachodniej i środkowej Kanady na południe przez północno-środkowe Stany Zjednoczone do Nowego Meksyku	DC: 10,7–13,1 cm DO: 3,3–6,4 cm MC: około 44 g	NE
	Microtus dukecampbelli	C.A. Woods, Post & Kilpatrick, 1982		gatunek monotypowy	endemit Stanów Zjednoczonych (zachodnio-środkowa Floryda (słone bagna na Florida Gulf Coast)	DC: 17,8–19,8 cm DO: 4,3–5,5 cm MC: 43–80 g	NE
	Microtus guatemalensis	C.H. Merriam, 1898	nornik gwatemalski	gatunek monotypowy	lasy mgliste od środkowego Chiapas (Meksyk) na południowy wschód do środkowej Gwatemali	DC: 11,3–12,2 cm DO: 3–3,6 cm MC: 34–44 g	NT
	Microtus longicaudus	(C.H. Merriam, 1888)	nornik długoogonowy	15 podgatunków	środkowa Alaska na południe przez zachodnią Kanadę i zachodnie Stany Zjednoczone do południowej Kalifornii, Arizony i Nowego Meksyku	DC: 10,6–14 cm DO: 4,9–8,1 cm MC: 37–59 g	LC
	Microtus mexicanus	(de Saussure, 1861)	nornik meksykański(inne języki)	gatunek monotypowy	od południowego Utah i południowego Kolorado (Stany Zjednoczone) wzdłuż Meksyku (góry Sierra Madre, na południe do zachodniego Chiapas)	DC: 10,9–12,7 cm DO: 2,4–3,5 cm MC: 29–48 g	LC
	Microtus mogollonensis	(Mearns, 1890)	nornik mogolloński	4 podgatunki	endemit Stanów Zjednoczonych (skrajnie południowo-zachodnie Kolorado, Arizona, Nowy Meksyk i Teksas (góry Guadalupe))	DC: 10,9–12,7 cm DO: 2,4–3,5 cm MC: 25–43 g	NE
	Microtus montanus	(T.R. Peale, 1848)	nornik górski	15 podgatunków	południowo-zachodnia Kanada (południowo-środkowa Kolumbia Brytyjska), na południe w górskich obszarach zachodnich Stanów Zjednoczonych (na południe do Nowego Meksyku)	DC: 11,6–15,1 cm DO: 2,4–6,9 cm MC: 37–85 g	LC
	Microtus oaxacensis	G.G. Goodwin, 1966	nornik poziomkowy	gatunek monotypowy	endemit Meksyku (Oaxaca (góry ograniczone rzekami Santo Domingo i Grande, dystrykt Ixtián)	DC: 11,2–12,7 cm DO: 3,1–4 cm MC: 31–46 g	EN
	Microtus ochrogaster	(J.A. Wagner, 1843)	nornik preriowy	7 podgatunków	południowo-środkowa Kanada oraz środkowe i środkowo-wschodnie Stany Zjednoczone; relikt w południowo-zachodniej Luizjanie i sąsiadującym Teksasie	DC: 10,6–13,1 cm DO: 2,4–4,1 cm MC: 37–48 g	LC
	Microtus oregoni	(Bachman, 1839)	nornik oregoński	4 podgatunki	Kanada (południowo-zachodnia Kolumbia Brytyjska) i Stany Zjednoczone (zachodni Waszyngton, zachodni Oregon i północno-zachodnia Kalifornia)	DC: 9,7–11,2 cm DO: 3,2–4,2 cm MC: około 19 g	LC
	Microtus pennsylvanicus	(Ord, 1815)	nornik łąkowy	12 podgatunków	wschodnia Kanada (od wschodniego Ontario do Nowej Fundlandii) na południe przez północno-wschodnie Stany Zjednoczone do Karoliny Południowej	DC: 10,7–13,1 cm DO: 3,3–6,4 cm MC: około 44 g	LC
	Microtus pinetorum	(Le Conte, 1830)	nornik sosnowy	7 podgatunków	Kanada (skrajny południowy Ontario i południowy Quebec) i wschodnie Stany Zjednoczone (z wyjątkiem południowo-wschodniego wybrzeża i półwyspu Floryda)	DC: 10,7–13,1 cm DO: 3,3–6,4 cm MC: około 44 g	LC
	Microtus quasiater	(Coues, 1874)	nornik aztecki	gatunek monotypowy	endemit Meksyku (wschodnie zbocza Sierra Madre Wschodniej, od południowo-wschodniego San Luis Potosí na południe do północnej Oaxaci)	DC: 9,5–11 cm DO: 1,7–2,5 cm MC: 26–30 g	NT
	Microtus richardsoni	(DeKay, 1842)	nornik nadwodny	4 podgatunki	południowo-zachodnia Kanada i Stany Zjednoczone (na południe wzdłuż Gór Kaskadowych do Oregonu i wzdłuż Gór Skalistych do środkowego Utah)	DC: 12,5–17,8 cm DO: 6,6–9,8 cm MC: 72–150 g	LC
	Microtus townsendii	(Bachman, 1839)	nornik wilgociolubny	6 podgatunków	Kanada (południowo-zachodnia Kolumbia Brytyjska, Vancouver i niektóre wyspy) na południe do północno-zachodniej Kalifornii (Stany Zjednoczone)	DC: 12,1–16 cm DO: 4,8–7,5 cm MC: 47–83 g	LC
	Microtus umbrosus	C.H. Merriam, 1898	nornik stokowy	gatunek monotypowy	endemit Meksyku (północno-środkowy Oaxaca (zobacz góry Zempoaltépec))	DC: 11,5–13,3 cm DO: 4,9–6,5 cm MC: około 42 g	EN
	Microtus xanthognathus	(Leach, 1815)	nornik żółtolicy	gatunek monotypowy	środkowa Alaska (Stany Zjednoczone), zachodnia Kanada (na południe do środkowej Alberty, na wschód do wschodniej Zatoki Hudsona)	DC: 14,1–17,3 cm DO: 4,5–5,3 cm MC: 140–170 g	LC
Terricola Fatio, 1867	Microtus brachycercus	(von Lehmann, 1961)	nornik kalabryjski	gatunek monotypowy	endemit Włoszech (na południe od Abruzji)	DC: 8,7–9,8 cm DO: 2,3–2,7 cm MC: 14–24 g	LC
	Microtus daghestanicus	Shidlovsky, 1919	nornik dagestański	gatunek monotypowy	Kaukaz (południowo-zachodnia Rosja, Gruzja, północno-wschodnie Turkmenistan, Armenia, Azerbejdżan i skrajnie północno-zachodni Iran)	DC: 9,1–10,5 cm DO: 3,3–4,2 cm MC: 15–25 g	LC
	Microtus duodecimcostatus	(de Sélys-Longchamps, 1839)	nornik śródziemnomorski	gatunek monotypowy	Półwysep Iberyjski (z wyjątkiem północno-zachodniej części) oraz południowa i południowo-wschodnia Francja	DC: 8–11,1 cm DO: 1,9–3,5 cm MC: 19–32 g	LC
	Microtus felteni	(Malec & Storch, 1963)	nornik macedoński	gatunek monotypowy	otwarte siedliska w południowej Serbii, Kosowie, zachodniej Macedonii Północnej, Albanii i północno-zachodniej Grecji	DC: 8,3–10,5 cm DO: 2,3–3,9 cm MC: 16–28 g	LC
	Microtus fingeri	(Neuhäuser, 1936)		gatunek monotypowy	endemit Turcji (północna Anatolia)	DC: 8,7–11 cm DO: 2,8–4,4 cm MC: 13–25 g	NE
	Microtus liechtensteini	(von Wettstein, 1927)	nornik dynarski	gatunek monotypowy	wschodnie Alpy i Góry Dynarskie (od skrajnie południowych Niemiec i północno-wschodnich Włoch na wschód do zachodniej Serbii)	DC: 8,8–11,5 cm DO: 2,7–4 cm MC: 14–32 g	LC
	Microtus lusitanicus	(Gerbe, 1879)	nornik luzytański	2 podgatunki	skrajnie południowo-zachodnia Francja, północno-zachodnia Hiszpania i Portugalia	DC: 8–9,4 cm DO: 2,3–3,1 cm MC: 14–23 g	LC
	Microtus majori	O. Thomas, 1906	nornik kaukaski	3 podgatunki	południowo-wschodni brzeg Morza Czarnego (północno-wschodnia Turcja), północny i południowy Wielki Kaukaz (Rosja, Gruzja, Armenia i Azerbejdżan)	DC: 9–11,2 cm DO: 3,2–4,9 cm MC: 20–29 g	LC
	Microtus multiplex	(Fatio, 1905)	nornik alpejski	gatunek monotypowy	zachodnie Alpy i północno-zachodnie Apeniny (południowo-wschodnia Francja, południowa Szwajcaria i północno-zachodnie Włochy)	DC: 9–11 cm DO: 4–4,4 cm MC: 19–29 g	LC
	Microtus nebrodensis	(Minà-Palumbo, 1868)		gatunek monotypowy	endemit Włoch (Sycylia)	DC: 9,6–10,4 cm DO: 1,6–2,6 cm MC: 18–21 g	NE
	Microtus pyrenaicus	(de Sélys-Longchamps, 1847)	nornik pirenejski	gatunek monotypowy	Francja (na zachód od Masywu Centralnego, na południe od rzeki Loary), Andora i północna Hiszpania (wschodnia Kantabria do wschodnich Pirenejów)	DC: 9,2–10,8 cm DO: 2,2–3,7 cm MC: 17–32 g	LC
	Microtus savii	(de Sélys-Longchamps, 1838)	nornik apeniński	gatunek monotypowy	południowa Szwajcaria (wschodni Valais i Ticino) oraz północne i środkowe Włochy	DC: 8,3–10 cm DO: 2,4–3 cm MC: 16–24 g	LC
	Microtus subterraneus	(de Sélys-Longchamps, 1836)	nornik darniowy	gatunek monotypowy	zachodnia, środkowa i wschodnia Europa, od Francji do zachodniej europejskiej części Rosji, na południowy wschód do Turcji (zachodnia Anatolia)	DC: 8,4–30,5 cm DO: 2–3,9 cm MC: 10–30,5 g	LC
	Microtus tatricus	(Kratochvil, 1952)	nornik tatrzański	2 podgatunki	Karpaty w południowej Polsce, północnej Słowacji, południowo-zachodniej Ukrainie i Rumunii	DC: 8,3–11,5 cm DO: 3,1–4,7 cm MC: 18–36 g	LC
	Microtus thomasi	Barrett-Hamilton, 1903	nornik helleński	2 podgatunki	południowo-wschodni Półwysep Bałkański od południowej Bośni i Hercegowiny i Czarnogóry do Grecji (kontynent, Peloponez i wyspa Eubea)	DC: 7,1–11,9 cm DO: 1,2–3 cm MC: 20–43 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe:

Microtus apscheronicus (Argyropulo, 1941) (Azerbejdżan; plejstocen)
Microtus aratai (R.A. Martin, 1974) (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus arvalidens Kretzoi, 1958 (Wielka Brytania; plejstocen)
Microtus atapuerquensis (Gil, 1996) (Hiszpania; plejstocen)
Microtus australis R.A. Martin, 1995 (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus bifrons Jeannet & Fontana, 2015 (Francja; plejstocen)
Microtus brandtioides Yang Zhongjian, 1934 (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
Microtus brecciensis (Giebel, 1847) (Francja; plejstocen)
Microtus complicidens Pei Wenzhong, 1936 (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
Microtus coronensis Kormos, 1933 (Rumunia; plejstocen)
Microtus cullarensis (Ruiz Bustos, 1988) (Hiszpania; plejstocen)
Microtus cumberlandensis (Van der Meulen, 1978) (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus cyrenae Bate, 1950 (Libia; plejstocen)
Microtus deceitensis Guthrie & Matthews, 1971 (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus guildayi Van der Meulen, 1978 (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus henselii (Forsyth Major, 1882) (Włochy; plejstocen)
Microtus huescarensis (Ruiz Bustos, 1988) (Hiszpania; plejstocen)
Microtus mariaclaudiae Chaline, 1972 (Francja; plejstocen)
Microtus mcnowni (Hibbard, 1937) (Hiszpania; plejstocen)
Microtus mccowni Bate, 1937 (Izrael; plejstocen)
Microtus meadensis (Hibbard, 1944) (Hiszpania; plejstocen)
Microtus melitensis (Bate, 1920) (Malta; plejstocen)
Microtus miguelensis (Guthrie, 1998) (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus morlani Storer, 2004 (Kanada; plejstocen)
Microtus nivaloides Forsyth Major, 1902 (Europa; fanerozoik)
Microtus parmaleei R.A. Martin, Peláez-Campomanes & Honey, 2011 (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus paroperarius Hibbard, 1944 (Stany Zjednoczone; plejstocen)
Microtus pauli (Bate, 1935) (Malta; plejstocen)
Microtus praeguentheri Kretzoi, 1977 (Grecja; plejstocen)
Microtus seseae (Gil, 1997) (Hiszpania; plejstocen)
Microtus simplicidens Zheng Shaohua, Zhang Yingqi & Cui Ning, 2019 (Chińska Republika Ludowa; plejstocen)
Microtus sondaari Marcolini, Tuveri, Arca & Kotsakis, 2006 (Włochy; plejstocen)
Microtus subarvalis F. Heller, 1933 (Niemcy; plejstocen)
Microtus tarentinus (Brunet-Lecomte, 1988) (Włochy; plejstocen)
Microtus thenii Malez & Rabeder, 1984 (Chorwacja; plejstocen)
Microtus vaufreyi Brunet-Lecomte, 1988 (Francja; plejstocen)
Microtus vergrannensis (Brunet-Lecomte, 1988) (Francja; plejstocen)

Uwagi

↑ Młodszy homonim Psammomys Cretzschmar, 1830 (Muridae).
1 2 3 Nowa nazwa dla Psammomys Le Conte, 1830.
↑ Młodszy homonim Agricola Bonaparte, 1854 (Aves).
↑ Młodszy homonim Sylvicola Harris, 1780 (Diptera).
↑ Młodszy homonim Micrurus Wagler, 1824 (Sauropsida).
↑ Młodszy homonim Campicola Swainson, 1827 (Aves).
↑ Nowa nazwa dla Campicola Schulze, 1890.
↑ Podgatunek M. ochrogaster.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 F. de P. von Schrank: Fauna Boica: durchgedachte Geschichte der in Baiern einheimischen und zahmen Thiere. T. 1. Nürnberg: in der Stein’schen Buchhandlung, 1798, s. 72. (niem.).
↑ C.S. Rafinesque. Descriptions of seven new genera of North American Quadrupeds. „The American Monthly Magazine and Critical Review”. 2 (1), s. 45, 1817. (ang.).
↑ J.E. Le Conte. Description of a new genus of the order Rodentia. „Annals of the Lyceum of Natural History of New York”. 3, s. 132, 1828–1836. (ang.).
↑ Ch.-L. Bonaparte: Saggio di una distribuzione metodica degli animali vertebrati. Roma: Antonio Boulzaler, 1831, s. 20. (wł.).
↑ H. McMurtrie: Appendix. W: G. Cuvier: The animal kingdom arranged in conformity with its organization. Cz. 1. New York: G. & C. & H. Carvill, 1831, s. 434. (ang.).
↑ R.-P. Lesson: Histoire naturelle générale et particulière des mammifères et des oiseaux découverts depuis la mort de Buffon. Cz. 5. Paris: Pourrat, 1836, s. 436. (fr.).
↑ J.H. Blasius: Naturgeschichte der Säugethiere Deutschlands und der Angrenzenden Länder von Mitteleuropa. Cz. 1. Braunschweig: F. Vieweg und Sohn, 1857, s. 334. (niem.).
↑ Baird 1859 ↓, s. 516.
↑ Baird 1859 ↓, s. 517.
↑ Fatio 1867 ↓, s. 63.
↑ Fatio 1867 ↓, s. 73, 75.
↑ E.D. Cope. Preliminary Report on the Vertebrata Discovered in the Port Kennedy Bone Cave. „Proceedings of the American Philosophical Society”. 12, s. 87, 1873. (ang.).
↑ Ch.I. Forsyth Major. Vertebrati italiani nuovi poco noti. „Atti della Società Toscana di Scienze Naturali, residente in Pisa”. 3 (1), s. 126, 1877. (wł.).
↑ E. Schulze. Faunae hercynicae Mammalia. „Schriften des Naturwissenschaftlichen Vereins des Harzes in Wernigerode”. 5, s. 24, 1890. (łac.).
↑ S.N. Rhoads. Description of a New Genus and Species of Arvicoline Rodent from the United States. „The American Naturalist”. 28 (1), s. 182, 1894. (ang.).
↑ S.N. Rhoads. Descriptions of a new subgenus and new species of arvicoline rodents from British Columbia and Washington. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 46, s. 282, 1895. (ang.).
↑ Merrem 1898 ↓, s. 107.
↑ Merrem 1898 ↓, s. 106.
↑ A.N.Ch. Acloque: Faune de France: contenant la description des espèces indigènes disposées en tableaux analytiques; et illustrée de figures représentant les types caractéristiques des genres. Paris: Librairie J.-B. Baillière et Fils, 19 rue Hautefeuille, près du boulevard Saint-Germain, 1900, s. 49. (fr.).
1 2 Ch.I. Forsyth Major. Rodents from the Pleistocene of the Western Mediterranean Region. „Geological Magazine”. 2 (10), s. 504, 1905. (ang.).
↑ M.V. Shidlovsky. Materialy k faune gryzunov Zakavkaz’ya, ch. 1. Polevki. 1. Podrod Arbusticola. „Raboty Zemskoi opytnoi stantsii po bor’be s gryzunami v Zakavkaz’e”. 2, s. 21, 1919. (ros.).
1 2 E. Strand. Miscellanea nomenclatorica zoologica et palaeontologica I-II. „Archiv für Naturgeschichte”. 92 (A8), s. 61, 1926. (niem.).
1 2 Argyropulo 1933 ↓, s. 182.
1 2 Argyropulo 1933 ↓, s. 180.
1 2 Chaline 1972 ↓, s. 120.
↑ Chaline 1974 ↓, s. 448.
↑ Chaline 1974 ↓, s. 450.
↑ J. Chaline. „Cahiers de l’École Pratique des Hautes Études”. 1 (4), s. 145–167, 1978. (fr.).
1 2 F.N. Golenishchev & V.G. Malikov. The „developmental conduit” of the tribe Microtini (Rodentia, Arvicolinae): Systematic and evolutionary aspects. „Russian Journal of Theriology”. 5 (1), s. 20, 2006. (ang.).
1 2 A. Nadachowski. The taxonomic status of Schelkovnikov’s Pine Vole Microtus schelkovnikovi (Rodentia, Mammalia). „Acta zoologica cracoviensia”. 50A (1–2), s. 68, 2007. (ang.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 237–238. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 358–366. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 331–353. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Microtus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-26].
1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 230–234. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ B. Kryštufek & G. Shenbrot: Voles and Lemmings (Arvicolinae) of the Palaearctic Region. Maribor: University of Maribor Press, 2022, s. 343–344. ISBN 978-961-286-613-6. (ang.).
1 2 Palmer 1904 ↓, s. 424.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 438.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 587.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 93.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 540.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 538.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 84.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 181.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 518.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 655.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 669.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 352.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 156.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 129.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 670.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 321.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 483.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 98.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 23.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 123.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 153.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 27.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 160.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 183.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-22]. (ang.).
↑ Taxonomy: Microtus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-29]. (ang.).
1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 376.
1 2 A. Mahmoudi, F.N. Golenishchev, V.G. Malikov, A. Arslan, S.V. Pavlova, T.V. Petrova & B. Kryštufek. Taxonomic evaluation of the “irani–schidlovskii” species complex (Rodentia: Cricetidae) in the Middle East: a morphological and genetic combination. „Zoologischer Anzeiger”. 300, s. 10, 2022. DOI: 10.1016/j.jcz.2022.07.001. (ang.).
1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 358.
↑ Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 354–356.
↑ Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 356.
1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 376–378.
1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 319.
↑ А.И. Аргиропуло. Четвертичная фауна грызунов и насекомоядных Бинагадов (Апшеронский п-в). „Природа”. 1941 (3), s. 90, 1941. (ros.).
↑ R.A. Martin: Fossil mammals from the Coleman IIA Fauna, Sumter County. W: S.D. Webb (red.): Pleistocene mammals of Florida. Gainesville: University Presses of Florida, 1974, s. 35–99. ISBN 978-0-8130-0361-0. (ang.).
↑ M. Kretzoi. New names for arvicolid homonyms. „Annales historico-naturales Musei Nationalis Hungarici”. 50, s. 57, 1958. (ang.).
↑ E. Gil. Terricola atapuerquensis (Arvicolidae, Rodentia) nueva especie en el Pleistoceno medio de Atapuerca (Burgos, España). „Geogaceta”. 20 (1), s. 250, 1996. (hiszp.).
↑ R.A. Martin. A new middle Pleistocene species of Microtus (Pedomys) from the southern United States, with comments on the taxonomy and early evolution of Pedomys and Pitymys in North America. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 15 (1), s. 177, 1995. DOI: 10.1080/02724634.1995.10011216. (ang.).
↑ M. Jeannet & L. Fontana. Microtus (Sumeriomys) bifrons nov. sp. (Rodentia, Mammalia), un nouveau campagnol pour le Pléistocène supérieur français, reconnu aux Petits Guinards (Creuzier-le-Vieux, Allier, France). „PALEO”. 26, s. 67, 2015. DOI: 10.4000/paleo.2907. (fr.).
↑ Z.-j. Yang. On the Insectivora, Chiroptera, Rodentia and Primates other than Sinanthropus from Locality 1 in Choukoutien. „Palaeontologia Sinica”. Series C. 8, s. 95, 1934. (ang.).
↑ C.G. Giebel: Fauna der Vorwelt mit steter Berücksichtigung der lebenden Thiere. T. 1: Wirbelthiere. Cz. 1: Säugethiere. Leipzig: F. A. Brockhaus, 1847, s. 88. (niem.).
↑ W. Pei. On the Mammalian Remains from Locality 3 at Choukoutien. „Palaeontologia Sinica”. Series C. 7 (5), s. 1–108, 1936.
↑ T. Kormos. Revision der präglazialen Wühlmäuse vom Gesprengberg bei Brassó in Siebenbürgen. „Paläontologische Zeitschrift”. 15 (1), s. 11, 1933. DOI: 10.1007/BF03041636. (niem.).
1 2 A. Ruiz Bustos. Estudio sobre los arvicólidos cuaternarios. „Paleomammalia”. 2 (1), s. 84, 1988. (hiszp.).
↑ Meulen 1978 ↓, s. 126.
↑ D.M.A. Bate. A fossil vole from Cyrenaica. „The Annals and Magazine of Natural History”. Twelve series. 3 (35), s. 982, 1950. DOI: 10.1080/00222935008656103. (ang.).
↑ R.D. Guthrie & J.V. Matthews Jr.. The Cape Deceit fauna-Early Pleistocene mammalian assemblage from the Alaskan Arctic. „Quaternary Research”. 1 (4), s. 488, 1971. DOI: 10.1016/0033-5894(71)90060-3. (ang.).
↑ Meulen 1978 ↓, s. 110.
↑ Ch.I. Forsyth Major. L’origine della fauna delle nostre isole. „Atti della Società Toscana di Scienze Naturali Residente in Pisa, Processi Verbali”. 3, s. 126, 1882. (wł.).
↑ Chaline 1972 ↓, s. 138.
↑ C.W. Hibbard. A new Pitymys from the Pleistocene of Kansas. „Journal of Mammalogy”. 18 (2), s. 235, 1937. DOI: 10.2307/1374475. (ang.).
↑ D.M.A. Bate. New Pleistocene mammals from Palestine. „The Annals and Magazine of Natural History”. Tenth series. 20 (117), s. 400, 1937. DOI: 10.1080/00222933708655355. (ang.).
↑ Hibbard 1944 ↓, s. 730.
↑ D.M.A. Bate. Note on a new vole and other remains from the Ghar Dalam Cavern, Malta. „The geological magazine, or, Monthly journal of geology”. 57 (5), s. 209, 1920. (ang.).
↑ D.A. Guthrie. Fossil vertebrates from Pleistocene terrestrial deposits on the northern Channel Islands, southern California. „Pacific Section, American Association of Petroleum Geologists Publication”. 45, s. 191, 1998. (ang.).
↑ J.E. Storer. A Middle Pleistocene (late Irvingtonian) mammalian fauna from Thistle Creek, Klondike Goldfields region of Yukon Territory, Canada. „Paludicola”. 4 (4), s. 137–150, 2004. (ang.).
↑ Ch.I. Forsyth Major. Exhibited some jaws and teeth of Pliocene voles (Mimomys, gen. nov.), from the Norwich Crag at Thorpe, and from the Upper Val d’Arno. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1902 (1), s. 106, 1902. (ang.).
↑ R.A. Martin, P. Peláez-Campomanes & J.G. Honey. Preliminary study of rodents from the Golliher B Assemblage of Meade County, Kansas, USA indicates an intense cold period near the end of the Pleistocene. „Palaeontologia Electronica”. 14 (3), s. 8, 2011. (ang.).
↑ Hibbard 1944 ↓, s. 727.
↑ D.M.A. Bate. Two new mammals from the Pleistocene of Malta, with notes on the associated fauna. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1935 (2), s. 256, 1935. DOI: 10.1111/j.1469-7998.1935.tb06248.x. (ang.).
↑ M. Kretzoi. The fauna of small vertebrates of the Middle Pleistocene at Petralona. „Anthropos (Athens)”. 1 (1–2), s. 137, 1977. (ang.).
↑ E. Gil. Los micromamíferos del tránsito Pleistoceno inferior-medio de Atapuerca (Burgos, España). Implicaciones bioestratigráficas y evolutivas. „Geogaceta”. 22, s. 73, 1997. (hiszp.).
↑ S.-h. Zheng, Y.-q. Zhang & N. Cui / 郑绍华, 张颖奇 & 崔宁. Five new species of Arvicolinae and Myospalacinae from the Late Pliocene–Early Pleistocene of Nihewan Basin / 记泥河湾盆地晚上新世—早更新世䶄亚科(Arvicolinae)和鼢鼠亚科(Myospalacinae)五新种. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 57 (4), s. 315, 2019. (ang. • chiń.).
↑ F. Marcolini, C. Tuveri, M. Arca & T. Kotsakis. Microtus (Tyrrhenicola) sondaari n. sp. (Arvicolidae, Rodentia) from Monte Tuttavista (Sardinia, Italy). „Hellenic Journal of Geosciences”. 41, s. 81, 2006. (ang.).
↑ F. Heller. Die Wühlmäuse der Mosbacher Sande. „Notizblatt des Vereins für Erdkunde und der Hessischen Geologischen Landesanstalt zu Darmstadt”. V. Folge. 14, s. 113, 1933. (niem.).
1 2 3 P. Brunet-Lecomte. Description de trois nouvelles espèces fossiles de campagnols souterrains du Quaternaire d’Europe occidentale (Rodentia, Arvicolidae). „Comptes rendus hebdomadaires de l’Académie des Sciences”. Série II. 307, s. 1989, 1988. (fr.).
↑ M. Malez & G. Rabeder. Neues Fundmaterial von Kleinsäugern aus der altpleistozänen Spaltenfüllung Podumci 1 in Norddalmatien (Kroatien, Jugoslawien). „Beiträge zur Paläontologie von Österreich”. 11, s. 471, 1984. (niem.).

Bibliografia

S.F. Baird: Mammals of North America; the description of species based chiefly on the collections in the Museum of the Smithsonian Institution. Philadelphia: J.B. Lippincott Co., 1859, s. 1–735. (ang.).
V. Fatio: Les campagnols du bassin du Léman. Paris: Bale et Genève, 1867, s. 1–75. (fr.).
C.H. Merrem. Descriptions of two new subgenera and three new species of Microtus from Mexico and Guatemala. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 12, s. 105–108, 1898. (ang.).
T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
A.I. Argyropulo. Über zwei neue paläarktische Wühlmäuse. „Zeitschrift für Säugetierkunde”. 8, s. 180–183, 1933. (niem.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).
C.W. Hibbard. Stratigraphy and vertebrate paleontology of Pleistocene deposits of southwestern Kansas. „Geological Society of America Bulletin”. 55 (6), s. 707–754, 1944. DOI: 10.1130/GSAB-55-707. (ang.).
J. Chaline: Les rongeurs du Pleistocène moyen et supèrieur de France. Paris: Cahiers de Paleontologie, Centre National de la Recherche Scientifique, 1972, s. 1–410. (fr.).
J. Chaline. Esquisse de l’evolution morphologique, biometrique et chromosomique du genre Microtus (Arvicolidae, Rodentia) dans le Pleistocene de l’hemisphere nord. „Bulletin de la Societe de Geologie France”. Septième série. 16 (4), s. 450, 1974. DOI: 10.2113/gssgfbull.S7-XVI.4.440. (fr.).
A.J. van der Meulen. Microtus and Pitymys (Arvicolidae) from Cumberland Cave, Maryland, with a comparison of some New and Old World species. „Annals of the Carnegie Museum”. 47, s. 101–145, 1978. (ang.).
Klasyfikacja podrodziny nornikowatych (Arvicolinae). Beszamel i spółka bez ograniczeń, 2014-03-30. [dostęp 2015-01-17].
B. Kryštufek & G. Shenbrot: Voles and Lemmings (Arvicolinae) of the Palaearctic Region. Maribor: University of Maribor Press, 2022, s. 1–449. ISBN 978-961-286-613-6. (ang.).

[3] Młodszy homonim Psammomys Cretzschmar, 1830 (Muridae).

[nowa-5] 1 2 3 Nowa nazwa dla Psammomys Le Conte, 1830.

[9] Młodszy homonim Agricola Bonaparte, 1854 (Aves).

[13] Młodszy homonim Sylvicola Harris, 1780 (Diptera).

[17] Młodszy homonim Micrurus Wagler, 1824 (Sauropsida).

[19] Młodszy homonim Campicola Swainson, 1827 (Aves).

[28] Nowa nazwa dla Campicola Schulze, 1890.

[53] Podgatunek M. ochrogaster.

[70] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Schrank-1] 1 2 F. de P. von Schrank: Fauna Boica: durchgedachte Geschichte der in Baiern einheimischen und zahmen Thiere. T. 1. Nürnberg: in der Stein’schen Buchhandlung, 1798, s. 72. (niem.).

[Rafinesque-2] C.S. Rafinesque. Descriptions of seven new genera of North American Quadrupeds. „The American Monthly Magazine and Critical Review”. 2 (1), s. 45, 1817. (ang.).

[Conte-4] J.E. Le Conte. Description of a new genus of the order Rodentia. „Annals of the Lyceum of Natural History of New York”. 3, s. 132, 1828–1836. (ang.).

[Bonaparte-6] Ch.-L. Bonaparte: Saggio di una distribuzione metodica degli animali vertebrati. Roma: Antonio Boulzaler, 1831, s. 20. (wł.).

[McMurtrie-7] H. McMurtrie: Appendix. W: G. Cuvier: The animal kingdom arranged in conformity with its organization. Cz. 1. New York: G. & C. & H. Carvill, 1831, s. 434. (ang.).

[Lesson-8] R.-P. Lesson: Histoire naturelle générale et particulière des mammifères et des oiseaux découverts depuis la mort de Buffon. Cz. 5. Paris: Pourrat, 1836, s. 436. (fr.).

[Blasius-10] J.H. Blasius: Naturgeschichte der Säugethiere Deutschlands und der Angrenzenden Länder von Mitteleuropa. Cz. 1. Braunschweig: F. Vieweg und Sohn, 1857, s. 334. (niem.).

[CITEREFBaird1859[https://biodiversitylibrary.org/page/43276399_516]-11] Baird 1859 ↓, s. 516.

[CITEREFBaird1859[https://biodiversitylibrary.org/page/43276400_517]-12] Baird 1859 ↓, s. 517.

[CITEREFFatio1867[https://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/goToPage/bsb10306584.html?pageNo=67_63]-14] Fatio 1867 ↓, s. 63.

[CITEREFFatio1867[https://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/display/bsb10306584_00077.html_73],_[https://reader.digitale-sammlungen.de/en/fs1/object/display/bsb10306584_00079.html_75]-15] Fatio 1867 ↓, s. 73, 75.

[Cope-16] E.D. Cope. Preliminary Report on the Vertebrata Discovered in the Port Kennedy Bone Cave. „Proceedings of the American Philosophical Society”. 12, s. 87, 1873. (ang.).

[Majora-18] Ch.I. Forsyth Major. Vertebrati italiani nuovi poco noti. „Atti della Società Toscana di Scienze Naturali, residente in Pisa”. 3 (1), s. 126, 1877. (wł.).

[Schulze-20] E. Schulze. Faunae hercynicae Mammalia. „Schriften des Naturwissenschaftlichen Vereins des Harzes in Wernigerode”. 5, s. 24, 1890. (łac.).

[Rhoadsa-21] S.N. Rhoads. Description of a New Genus and Species of Arvicoline Rodent from the United States. „The American Naturalist”. 28 (1), s. 182, 1894. (ang.).

[Rhoadsb-22] S.N. Rhoads. Descriptions of a new subgenus and new species of arvicoline rodents from British Columbia and Washington. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 46, s. 282, 1895. (ang.).

[CITEREFMerrem1898[https://biodiversitylibrary.org/page/3849979_107]-23] Merrem 1898 ↓, s. 107.

[CITEREFMerrem1898[https://biodiversitylibrary.org/page/3849978_106]-24] Merrem 1898 ↓, s. 106.

[Acloque-25] A.N.Ch. Acloque: Faune de France: contenant la description des espèces indigènes disposées en tableaux analytiques; et illustrée de figures représentant les types caractéristiques des genres. Paris: Librairie J.-B. Baillière et Fils, 19 rue Hautefeuille, près du boulevard Saint-Germain, 1900, s. 49. (fr.).

[Majorb-26] 1 2 Ch.I. Forsyth Major. Rodents from the Pleistocene of the Western Mediterranean Region. „Geological Magazine”. 2 (10), s. 504, 1905. (ang.).

[Shidlovsky-27] M.V. Shidlovsky. Materialy k faune gryzunov Zakavkaz’ya, ch. 1. Polevki. 1. Podrod Arbusticola. „Raboty Zemskoi opytnoi stantsii po bor’be s gryzunami v Zakavkaz’e”. 2, s. 21, 1919. (ros.).

[Strand-29] 1 2 E. Strand. Miscellanea nomenclatorica zoologica et palaeontologica I-II. „Archiv für Naturgeschichte”. 92 (A8), s. 61, 1926. (niem.).

[CITEREFArgyropulo1933[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45342921_182]-30] 1 2 Argyropulo 1933 ↓, s. 182.

[CITEREFArgyropulo1933[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45342919_180]-31] 1 2 Argyropulo 1933 ↓, s. 180.

[CITEREFChaline1972120-32] 1 2 Chaline 1972 ↓, s. 120.

[CITEREFChaline1974448-33] Chaline 1974 ↓, s. 448.

[CITEREFChaline1974450-34] Chaline 1974 ↓, s. 450.

[cha78-35] J. Chaline. „Cahiers de l’École Pratique des Hautes Études”. 1 (4), s. 145–167, 1978. (fr.).

[gol&mal-36] 1 2 F.N. Golenishchev & V.G. Malikov. The „developmental conduit” of the tribe Microtini (Rodentia, Arvicolinae): Systematic and evolutionary aspects. „Russian Journal of Theriology”. 5 (1), s. 20, 2006. (ang.).

[Nadachowski-37] 1 2 A. Nadachowski. The taxonomic status of Schelkovnikov’s Pine Vole Microtus schelkovnikovi (Rodentia, Mammalia). „Acta zoologica cracoviensia”. 50A (1–2), s. 68, 2007. (ang.).

[Cichocki&inni-38] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 237–238. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-39] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 358–366. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Pardiñas&inni-40] 1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 331–353. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-41] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Microtus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-26].

[amw-42] 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 230–234. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[kry&she-43] B. Kryštufek & G. Shenbrot: Voles and Lemmings (Arvicolinae) of the Palaearctic Region. Maribor: University of Maribor Press, 2022, s. 343–344. ISBN 978-961-286-613-6. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792171_424]-44] 1 2 Palmer 1904 ↓, s. 424.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792185_438]-45] Palmer 1904 ↓, s. 438.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792334_587]-46] Palmer 1904 ↓, s. 587.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655249_93]-47] Palmer 1904 ↓, s. 93.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792287_540]-48] Palmer 1904 ↓, s. 540.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792285_538]-49] Palmer 1904 ↓, s. 538.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27791831_84]-50] Palmer 1904 ↓, s. 84.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27791928_181]-51] Palmer 1904 ↓, s. 181.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/27792265#page/526/mode/1up_518]-52] Palmer 1904 ↓, s. 518.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792402_655]-54] Palmer 1904 ↓, s. 655.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792416_669]-55] Palmer 1904 ↓, s. 669.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792099_352]-56] Palmer 1904 ↓, s. 352.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27791903_156]-57] Palmer 1904 ↓, s. 156.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27791876_129]-58] Palmer 1904 ↓, s. 129.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792417_670]-59] Palmer 1904 ↓, s. 670.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792068_321]-60] Palmer 1904 ↓, s. 321.

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/page/27792230_483]-61] Palmer 1904 ↓, s. 483.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=138_98]-62] Jaeger 1959 ↓, s. 98.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=63_23]-63] Jaeger 1959 ↓, s. 23.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=163_123]-64] Jaeger 1959 ↓, s. 123.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=193_153]-65] Jaeger 1959 ↓, s. 153.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=67_27]-66] Jaeger 1959 ↓, s. 27.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=200_160]-67] Jaeger 1959 ↓, s. 160.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=223_183]-68] Jaeger 1959 ↓, s. 183.

[mdd-69] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-22]. (ang.).

[71] Taxonomy: Microtus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-29]. (ang.).

[CITEREFKryštufekShenbrot2022376-72] 1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 376.

[mah&inni-73] 1 2 A. Mahmoudi, F.N. Golenishchev, V.G. Malikov, A. Arslan, S.V. Pavlova, T.V. Petrova & B. Kryštufek. Taxonomic evaluation of the “irani–schidlovskii” species complex (Rodentia: Cricetidae) in the Middle East: a morphological and genetic combination. „Zoologischer Anzeiger”. 300, s. 10, 2022. DOI: 10.1016/j.jcz.2022.07.001. (ang.).

[CITEREFKryštufekShenbrot2022358-74] 1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 358.

[CITEREFKryštufekShenbrot2022354–356-75] Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 354–356.

[CITEREFKryštufekShenbrot2022356-76] Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 356.

[CITEREFKryštufekShenbrot2022376–378-77] 1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 376–378.

[CITEREFKryštufekShenbrot2022319-78] 1 2 Kryštufek i Shenbrot 2022 ↓, s. 319.

[arg-79] А.И. Аргиропуло. Четвертичная фауна грызунов и насекомоядных Бинагадов (Апшеронский п-в). „Природа”. 1941 (3), s. 90, 1941. (ros.).

[mar74-80] R.A. Martin: Fossil mammals from the Coleman IIA Fauna, Sumter County. W: S.D. Webb (red.): Pleistocene mammals of Florida. Gainesville: University Presses of Florida, 1974, s. 35–99. ISBN 978-0-8130-0361-0. (ang.).

[kre58-81] M. Kretzoi. New names for arvicolid homonyms. „Annales historico-naturales Musei Nationalis Hungarici”. 50, s. 57, 1958. (ang.).

[gil96-82] E. Gil. Terricola atapuerquensis (Arvicolidae, Rodentia) nueva especie en el Pleistoceno medio de Atapuerca (Burgos, España). „Geogaceta”. 20 (1), s. 250, 1996. (hiszp.).

[mar95-83] R.A. Martin. A new middle Pleistocene species of Microtus (Pedomys) from the southern United States, with comments on the taxonomy and early evolution of Pedomys and Pitymys in North America. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 15 (1), s. 177, 1995. DOI: 10.1080/02724634.1995.10011216. (ang.).

[jea&fon-84] M. Jeannet & L. Fontana. Microtus (Sumeriomys) bifrons nov. sp. (Rodentia, Mammalia), un nouveau campagnol pour le Pléistocène supérieur français, reconnu aux Petits Guinards (Creuzier-le-Vieux, Allier, France). „PALEO”. 26, s. 67, 2015. DOI: 10.4000/paleo.2907. (fr.).

[yang-85] Z.-j. Yang. On the Insectivora, Chiroptera, Rodentia and Primates other than Sinanthropus from Locality 1 in Choukoutien. „Palaeontologia Sinica”. Series C. 8, s. 95, 1934. (ang.).

[gie-86] C.G. Giebel: Fauna der Vorwelt mit steter Berücksichtigung der lebenden Thiere. T. 1: Wirbelthiere. Cz. 1: Säugethiere. Leipzig: F. A. Brockhaus, 1847, s. 88. (niem.).

[pei-87] W. Pei. On the Mammalian Remains from Locality 3 at Choukoutien. „Palaeontologia Sinica”. Series C. 7 (5), s. 1–108, 1936.

[kor-88] T. Kormos. Revision der präglazialen Wühlmäuse vom Gesprengberg bei Brassó in Siebenbürgen. „Paläontologische Zeitschrift”. 15 (1), s. 11, 1933. DOI: 10.1007/BF03041636. (niem.).

[bus-89] 1 2 A. Ruiz Bustos. Estudio sobre los arvicólidos cuaternarios. „Paleomammalia”. 2 (1), s. 84, 1988. (hiszp.).

[CITEREFMeulen1978[https://www.biodiversitylibrary.org/page/52568005_126]-90] Meulen 1978 ↓, s. 126.

[bate50-91] D.M.A. Bate. A fossil vole from Cyrenaica. „The Annals and Magazine of Natural History”. Twelve series. 3 (35), s. 982, 1950. DOI: 10.1080/00222935008656103. (ang.).

[gut&mat-92] R.D. Guthrie & J.V. Matthews Jr.. The Cape Deceit fauna-Early Pleistocene mammalian assemblage from the Alaskan Arctic. „Quaternary Research”. 1 (4), s. 488, 1971. DOI: 10.1016/0033-5894(71)90060-3. (ang.).

[CITEREFMeulen1978[https://www.biodiversitylibrary.org/page/52567989_110]-93] Meulen 1978 ↓, s. 110.

[maj82-94] Ch.I. Forsyth Major. L’origine della fauna delle nostre isole. „Atti della Società Toscana di Scienze Naturali Residente in Pisa, Processi Verbali”. 3, s. 126, 1882. (wł.).

[CITEREFChaline1972138-95] Chaline 1972 ↓, s. 138.

[hib37-96] C.W. Hibbard. A new Pitymys from the Pleistocene of Kansas. „Journal of Mammalogy”. 18 (2), s. 235, 1937. DOI: 10.2307/1374475. (ang.).

[bate37-97] D.M.A. Bate. New Pleistocene mammals from Palestine. „The Annals and Magazine of Natural History”. Tenth series. 20 (117), s. 400, 1937. DOI: 10.1080/00222933708655355. (ang.).

[CITEREFHibbard1944730-98] Hibbard 1944 ↓, s. 730.

[bate20-99] D.M.A. Bate. Note on a new vole and other remains from the Ghar Dalam Cavern, Malta. „The geological magazine, or, Monthly journal of geology”. 57 (5), s. 209, 1920. (ang.).

[gut-100] D.A. Guthrie. Fossil vertebrates from Pleistocene terrestrial deposits on the northern Channel Islands, southern California. „Pacific Section, American Association of Petroleum Geologists Publication”. 45, s. 191, 1998. (ang.).

[sto-101] J.E. Storer. A Middle Pleistocene (late Irvingtonian) mammalian fauna from Thistle Creek, Klondike Goldfields region of Yukon Territory, Canada. „Paludicola”. 4 (4), s. 137–150, 2004. (ang.).

[maj02-102] Ch.I. Forsyth Major. Exhibited some jaws and teeth of Pliocene voles (Mimomys, gen. nov.), from the Norwich Crag at Thorpe, and from the Upper Val d’Arno. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1902 (1), s. 106, 1902. (ang.).

[mar&innia-103] R.A. Martin, P. Peláez-Campomanes & J.G. Honey. Preliminary study of rodents from the Golliher B Assemblage of Meade County, Kansas, USA indicates an intense cold period near the end of the Pleistocene. „Palaeontologia Electronica”. 14 (3), s. 8, 2011. (ang.).

[CITEREFHibbard1944727-104] Hibbard 1944 ↓, s. 727.

[bate35-105] D.M.A. Bate. Two new mammals from the Pleistocene of Malta, with notes on the associated fauna. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1935 (2), s. 256, 1935. DOI: 10.1111/j.1469-7998.1935.tb06248.x. (ang.).

[kre77-106] M. Kretzoi. The fauna of small vertebrates of the Middle Pleistocene at Petralona. „Anthropos (Athens)”. 1 (1–2), s. 137, 1977. (ang.).

[gil97-107] E. Gil. Los micromamíferos del tránsito Pleistoceno inferior-medio de Atapuerca (Burgos, España). Implicaciones bioestratigráficas y evolutivas. „Geogaceta”. 22, s. 73, 1997. (hiszp.).

[zhe&inni-108] S.-h. Zheng, Y.-q. Zhang & N. Cui / 郑绍华, 张颖奇 & 崔宁. Five new species of Arvicolinae and Myospalacinae from the Late Pliocene–Early Pleistocene of Nihewan Basin / 记泥河湾盆地晚上新世—早更新世䶄亚科(Arvicolinae)和鼢鼠亚科(Myospalacinae)五新种. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 57 (4), s. 315, 2019. (ang. • chiń.).

[mar&innib-109] F. Marcolini, C. Tuveri, M. Arca & T. Kotsakis. Microtus (Tyrrhenicola) sondaari n. sp. (Arvicolidae, Rodentia) from Monte Tuttavista (Sardinia, Italy). „Hellenic Journal of Geosciences”. 41, s. 81, 2006. (ang.).

[hel-110] F. Heller. Die Wühlmäuse der Mosbacher Sande. „Notizblatt des Vereins für Erdkunde und der Hessischen Geologischen Landesanstalt zu Darmstadt”. V. Folge. 14, s. 113, 1933. (niem.).

[lec-111] 1 2 3 P. Brunet-Lecomte. Description de trois nouvelles espèces fossiles de campagnols souterrains du Quaternaire d’Europe occidentale (Rodentia, Arvicolidae). „Comptes rendus hebdomadaires de l’Académie des Sciences”. Série II. 307, s. 1989, 1988. (fr.).

[mal&rab-112] M. Malez & G. Rabeder. Neues Fundmaterial von Kleinsäugern aus der altpleistozänen Spaltenfüllung Podumci 1 in Norddalmatien (Kroatien, Jugoslawien). „Beiträge zur Paläontologie von Österreich”. 11, s. 471, 1984. (niem.).