Nowa Reforma

Nowa Reforma
Ilustracja
winieta z 1906
Częstotliwość

dziennik

Państwo

 Polska

Adres

Kraków

Tematyka

polityczno-informacyjna

Język

polski

Pierwszy numer

29 września 1882

Ostatni numer

3 sierpnia 1928

Średni nakład

(w 1913) 9000 egz.

Multimedia w Wikimedia Commons

Nowa Reforma – dziennik ukazujący się w latach 1882–1928 w Krakowie. Powiązany z obozem demokratycznym.

Charakterystyka

Jan Czerwiński, krakowski lekarz w 1881 roku zaczął wydawać pismo Reforma, które miało być organem centrowego ugrupowania „konserwatywno-postępowego”. Wydawcą pisma został Adam Asnyk, a w skład redakcji weszli: założyciel Towarzystwa rzemieślniczego „Gwiazda” Tadeusz Romanowicz, Mieczysław Pawlikowski i Bolesław Lutostański. Tymczasem Czerwiński „zawarłszy po cichu ugodę z stronnictwem stańczyków, przeciw któremu do walki wystąpił, przyrzekł im zamknąć założony przez siebie dziennik”. Redaktorzy i Asnyk poczuli się oszukani gdy Czerwiński zamknął pismo, a czytelników przekazał Gazecie Krakowskiej, która od numeru 203–229 ukazywała się pod tytułem Gazeta Krakowska i Reforma.

Pierwszy numer pisma ukazał się 29 listopada 1882 roku, a redakcja nadała mu tytuł Nowa Reforma. Skład redakcji pozostał niezmieniony, a prenumeratorom zapewniono bezpłatną kontynuacje prenumeraty do końca grudnia. Wydawcą pisma został Adam Asnyk, redaktorem odpowiedzialnym Tadeusz Rutowski, a w skład redakcji weszli: Bolesław Lutostański, Tadeusz Romanowicz i Mieczysław Pawlikowski.

Nowa Reforma wydrukowała w 1883 mowę T. Jendla w której autor dowodził, że Adam Mickiewicz czuł, że rola szlachty jest skończona, a siłą narodu jest lud. Opublikowanie mowy wywołało szeroki oddźwięk w prasie krakowskiej.

Na łamach pisma od 7 lipca do 24 września 1897 publikowane były „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego.

Od 1912 roku pismo było organem Polskiego Towarzystwa Demokratycznego, a podczas I wojny światowej było związane z Naczelnym Komitetem Narodowym. W 1924 roku pismo kupił Marian Dąbrowski, a w 1927 weszło w skład koncernu IKC.

Pismo wychodziło w nakładzie 8500 egzemplarzy (1907).

Redaktorzy naczelni

Redaktorami i wydawcami dziennika byli Tadeusz Romanowicz, a po nim Lesław Boroński. Od 1889 do 1894 redaktorem naczelnym był Adam Asnyk, zaś od 1894 do śmierci (23 kwietnia 1928) był Michał Konopiński (równolegle od 1889 redaktor odpowiedzialny wydań). Wydawcą „Nowej Reformy” w latach 1905–1924 był Adam Doboszyński. W redakcji pisma pracował też Józef Rączkowski.

Przypisy

  1. ↑ † Redaktor Michał Konopiński. Nekrologi. „Dziennik Bydgoski”. Nr 97, s. 4, 26 kwietnia 1928.
  2. ↑ Edmund Jankowski, Z nie drukowanej korespondencji Asnyka, „Pamiętnik Literacki : czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej” (3-4), 1951, s. 1058-1059.
  3. ↑ "Gazeta Krakowska: dawniej Gwiazdka Krakowska", [w:] Encyklopedia Krakowa, Wyd. 2 zm. i rozsz., t. 1, Kraków 2023, s. 400, ISBN 978-83-66253-47-6.
  4. ↑ Od redakcji i wydawnictwa, „Nowa Reforma” (1), 29 listopada 1882, s. 1 [dostęp 2024-08-04].
  5. ↑ Praca zbiorowa, Roczniki dziejów ruchu ludowego, Warszawa 1965, s. 25.
  6. 1 2 3 4 "Nowa Reforma", [w:] Encyklopedia Krakowa, Wyd. 2 zm. i rozsz., t. 2, Kraków 2023, s. 53, ISBN 978-83-66334-92-2.
  7. ↑ Kronika. † Lesław Boroński. „Kuryer Rzeszowski”, s. 3, nr 11 z 14 marca 1897.
  8. ↑ Konstanty Srokowski. † Michał Konopiński. „Nowa Reforma”. Nr 96, s. 1–2, 4, 26 kwietnia 1928.
  9. ↑ † Michał Konopiński. „Dziennik Bydgoski”. Nr 96, s. 1–2, 4, 26 kwietnia 1928.
  10. ↑ Ś. p. Michał Konopiński. W: Dwudziestopięciolecie Syndykatu Dziennikarzy Krakowskich. 1937: Syndykat Dziennikarzy Krakowskich / Ilustrowany Kurier Codzienny, Kraków, s. 17.
  11. ↑ Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Warszawa 1989, s. 342.

Bibliografia

Linki zewnętrzne