Obrożnik

Obrożnik
Dicrostonyx
Gloger, 1841
Ilustracja
Obrożnik grenlandzki (D. groenlandicus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

myszowe

Rodzina

chomikowate

Podrodzina

karczowniki

Plemię

Dicrostonychini

Rodzaj

obrożnik

Typ nomenklatoryczny

Mus hudsonius Pallas, 1778

Synonimy
Rodzaje i gatunki

2 podrodzaje i 10 gatunków (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Obrożnik (Dicrostonyx) – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Azji.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 88–160 mm, długość ogona 9–22 mm; masa ciała 35–155 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1841 roku niemiecki zoolog Constantin Wilhelm Lambert Gloger w książce swojego autorstwa zatytułowanej Podręcznik i przewodnik po historii naturalnej. Gloger w swojej diagnozie nie wymienił żadnego gatunku; na gatunek typowy wyznaczono (późniejsze oznaczenie) obrożnika labradorskiego (D. hudsonius)

Etymologia

  • Cuniculus: łac. cuniculus ‘królik’. Gatunek typowy: Wagler wymienił dwa gatunki – Mus torquatus Pallas, 1779 i Mus lemmus Linnaeus, 1758 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus torquatus Pallas, 1778.
  • Dicrostonyx: gr. δικρος dikros ‘rozwidlony’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur’.
  • Myolemmus: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; rodzaj Lemmus Link, 1795 (leming). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola (Myolemmus) ambiguus A. Pomel, 1853 (nomen dubium).
  • Misothermus: gr. μισεω miseō ‘nienawidzić’; θερμος thermos ‘ciepło, gorąc’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus torquatus Pallas, 1778.
  • Borioikon (Borioicon): gr. τα βορεια ta boreia ‘północ’; οικων oikōn ‘mieszkaniec’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus torquatus Pallas, 1778.
  • Tylonyx: gr. τυλος tulos ‘stwardniały, guzek’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur, paznokieć’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus torquatus Pallas, 1778.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach:

Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
Myolemmus
A. Pomel, 1854
Dicrostonyx torquatus (Pallas, 1778) obrożnik tundrowy 3 podgatunki endemit Rosji: Morze Białe na wschód do półwyspów Czukockiego i Kamczatki, Nowa Ziemia i Wyspy Nowosyberyjskie; zakres wysokości: do 1400 m n.p.m. DC: 8,8–14 cm
DO: 1,1–2,1 cm
MC: 63–155 g
 LC 
Dicrostonyx
Gloger, 1841
Dicrostonyx groenlandicus (Traill, 1823) obrożnik grenlandzki 6 podgatunków północno-wschodnia Rosja (Wyspa Wrangla), północno-zachodnie Stany Zjednoczone (Alaska), północna Kanada (północny Jukon na wschód do północnego Nunavut, Archipelag Arktyczny) i Grenlandia DC: 11,3–15,1 cm
DO: 1,1–2,2 cm
MC: 52–114 g
 LC 
Dicrostonyx richardsoni C.H. Merriam, 1900 obrożnik zmienny gatunek monotypowy endemit Kanady: południowo-wschodnie Terytoria Północno-Zachodnie do północno-wschodniej Manitoby, na zachód od Zatoki Hudsona DC: 10,6–13,5 cm
DO: 0,9–1,5 cm
MC: 35–90 g
 LC 
Dicrostonyx hudsonius (Pallas, 1778) obrożnik labradorski gatunek monotypowy endemit Kanady: północny Quebec i Labrador (włącznie z Wyspami Belchera i King George); zakres wysokości: do 1000 m n.p.m. DC: 11,2–16 cm
DO: 1,2–2,2 cm
MC: 40–90 g
 LC 
Dicrostonyx nunatakensis Youngman, 1967 obrożnik górski gatunek monotypowy endemit Kanady: skaliste siedliska w górach Ogilvie (północny Jukon); zakres wysokości: 1630–1710 m n.p.m. DC: 11,7–11,8 cm
DO: 1,1–1,2 cm
MC: brak danych
 LC 
Dicrostonyx nelsoni C.H. Merriam, 1900 obrożnik alaskański gatunek monotypowy endemit Stanów Zjednoczonych: zachodnia Alaska, od półwyspu Seward na południe do półwyspu Alaska oraz Wyspa Świętego Wawrzyńca DC: 12,6–13,5 cm
DO: 0,9–1,3 cm
MC: 45–72 g
 LC 
Dicrostonyx unalascensis C.H. Merriam, 1900 obrożnik wyspowy gatunek monotypowy endemit Stanów Zjednoczonych: wyspa Unalaska (Aleuty u wybrzeży Alaski) DC: brak danych
DO: brak danych
MC: brak danych
 DD 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Opisano również gatunki wymarłe z okresu plejstocenu: