Obuwik ostrogowy
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
obuwik ostrogowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Cypripedium plectrochilum Franch. Bull. Soc. Bot. France 32: 27 1885 | |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | |
 | |
Obuwik ostrogowy (Cypripedium plectrochilum Franch.) – gatunek rośliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje w naturze głównie w Chinach (prowincje Hubei, Syczuan, Junnan oraz Tybet), poza tym w Mjanmnie. Zasiedla lasy i ich obrzeża, zarośla, miejsca skaliste i trawiaste na rzędnych od 2000 do 3600 m n.p.m. Roślina poza tym uprawiana jako ozdobna, także w Polsce.
Morfologia
- Pokrój
- Roślina z tęgim, choć krótkim kłączem, z którego wyrasta prosto wzniesiona, owłosiona łodyga, osiągająca wysokość do 30 cm.
- Liście
- U nasady łodygi kilka pochew, a wyżej nich najczęściej trzy, rzadko dwa lub cztery siedzące liście asymilacyjne. Liście te są eliptyczne do lancetowatych, o długości 4,5 do 6 cm i szerokości 1 do 3,5 cm. Z wierzchu są nagie, od spodu owłosione na nerwach. Wierzchołek liścia zaostrzony.
- Kwiaty
- Stosunkowo niewielkie, pojedyncze, osadzone na owłosionej szypułce. Kwiat wsparty jest błoniastą, lancetowatą i zaostrzoną przysadką o długości do 3 cm i szerokości 7–8 mm, na brzegach orzęsioną. Listki okwiatu, z wyjątkiem białej warżki, są czekoladowe lub czekoladowozielone, na brzegach zwykle biało obrzeżone. Warżka podobnie jak także biały prętosłup bywa różowo nabiegła. Listki okwiatu wolne, równowąsko-lancetowate, z wyjątkiem górnego, jajowatego płatka. Osiągają ok. 2 cm długości i do 2–3 mm szerokości (tylko górny do 8 mm). Warżka silnie wydęta, o długości do 2,4 cm i szerokości ok. 1 cm, omszona w gardzieli i wewnątrz. Prętosłup jajowaty lub nieco czworoboczny, do 6 mm długości.
- Owoc
- Wąsko elipsoidalna, kanciasta torebka o długości do 2 cm i szerokości do 6 mm, na kantach nieco owłosiona.
Biologia i ekologia
Gatunek występuje w różnych zbiorowiskach roślinnych, zawsze jednak na glebach żyznych, próchnicznych, wilgotnych i przepuszczalnych, często na terenach skalistych. Rośnie w miejscach nasłonecznionych lub w półcieniu. Kwitnie od kwietnia do czerwca, owocuje w lipcu.
Zagrożenia i ochrona
Gatunek w czerwonej liście gatunków zagrożonych według IUCN ma status narażonego (VU). Roślina ta występuje na ograniczonym geograficznie obszarze, zwykle w postaci bardzo nielicznych osobników, wyjątkowo liczniej. Jest wrażliwa na zmiany w siedlisku, zagrażają jej wylesienia, erozja gleb, intensywna penetracja i wydeptywanie (w tym rozwój turystyki), także pozyskiwanie z natury do uprawy w ogrodach. Gatunek ujęty jest w załączniku II Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES).
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-01-28] (ang.).
- ↑ Cypripedium plectrochilum Franch.. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-01-28].
- 1 2 3 H. Rankou, Cypripedium plectrochilum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2019-01-28] (ang.).
- 1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 65. ISBN 978-83-925110-5-2.
- 1 2 3 4 5 6 Cypripedium plectrochilum Franchet. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-01-28].