Ocelot

Ocelot
Leopardus
J.E. Gray, 1842
Ilustracja
Ocelot wielki (L. pardalis)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

drapieżne

Podrząd

kotokształtne

Infrarząd

Feloidea

Rodzina

kotowate

Podrodzina

koty

Rodzaj

ocelot

Typ nomenklatoryczny

Leopardus griseus J.E. Gray, 1842 (= Felis pardalis Linnaeus, 1758)

Podrodzaje i gatunki

5 podrodzajów i 15 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Ocelot (Leopardus) – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki o cętkowanej sierści występujące w Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Belize, Gwatemali, Salwadorze, Hondurasie, Nikaragui, Kostaryce, Panamie, Kolumbii, Wenezueli, na Trynidadzie i Tobago, w Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Brazylii, Ekwadorze, Peru, Boliwii, Chile, Paragwaju, Urugwaju i Argentynie.

Morfologia

Długość ciała 38–100 cm, ogona 19,5–51,8 cm; masa ciała 1,3–15,5 kg (samce są większe i cięższe od samic).

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Opisy kilku nowych rodzajów i pięćdziesięciu niezarejestrowanych gatunków ssaków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gray wymienił cztery gatunki – Leopardus griseus J.E. Gray, 1842 (= Felis pardalis Linnaeus, 1758), Leopardus pictus J.E. Gray, 1842 (= Felis pardalis Linnaeus, 1758), Leopardus ellioti J.E. Gray, 1842 (= Felis bengalensis Kerr, 1792) i Leopardus horsfieldii J.E. Gray, 1842 (= Felis bengalensis Kerr, 1792) – nie wyznaczając gatunku typowego; Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Leopardus griseus J.E. Gray, 1842 (= Felis pardalis Linnaeus, 1758) (ocelot wielki).

Etymologia

Podział systematyczny

Status dwóch gatunków L. braccatus i L. pajeros nie został jeszcze ostatecznie wyjaśniony; zostały wyodrębnione z gatunku L. colocolo przez Garcia-Pereę w 1994 na podstawie różnic morfologicznych i geograficznych. Analiza genetyczna umożliwia istnienie podziału w poszczególnych populacjach, ale nie na poziomie gatunku. Jednak analizy molekularne, morfologiczne i biogeograficzne z 2020 roku wykazały, że L. braccatus i L. pajeros są odrębnymi gatunkami. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
Leopardus
J.E. Gray, 1842
Leopardus wiedii (H.R. Schinz, 1821) ocelot nadrzewny 3 podgatunki od Meksyku na południe, przez Amerykę Środkową i Południową do Peru, Boliwii, Paragwaju, północnej Argentyny i Urugwaju; wymarły w południowym Teksasie (Stany Zjednoczone); zakres wysokości: do 1200 m n.p.m. DC: 42–79 cm
DO: 30–52 cm
MC: 2,3–4,9 kg
 NT 
Leopardus pardalis (Linnaeus, 1758) ocelot wielki 2 podgatunki od Stanów Zjednoczonych (południowa Arizona i południowo-wschodni Teksas) i Meksyku na południe, przez Amerykę Środkową i Południową po północną Argentynę i Urugwaj, także Trynidad i Tobago; zakres wysokości: 0–1200 m n.p.m. DC: 73–100 cm
DO: 24–41 cm
MC: 6,6–15,5 kg
 LC 
Oreailurus
Cabrera, 1940
Leopardus jacobita (Cornalia, 1865) ocelot andyjski gatunek monotypowy wysokie Andy i stepy Patagonii w środkowym i południowym Peru, południowo-zachodniej Boliwii, północno-wschodniej Kolumbii i północno-zachodniej Argentynie (na południe do Neuquen, być może Río Negro); zakres wysokości: 650–5180 m n.p.m. DC: 58–64 cm
DO: 41–48 cm
MC: około 4 kg
 EN 
Lynchailurus
Severtzov, 1858
Leopardus colocola (G.I. Molina, 1782) ocelot pampasowy gatunek monotypowy endemit Chile: zachodnie stoki Andów; zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m. DC: 56–67 cm
DO: 38–32 cm
MC: brak danych
 NT 
Leopardus pajeros (A.G. Desmarest, 1816) gatunek monotypowy trawiasta pampa w środkowej i południowej Argentynie (na południe od Buenos Aires) i Chile; niepewny w północnej Argentynie DC: 54–65 cm
DO: 23–28 cm
MC: brak danych
 NE 
Leopardus braccatus (Cope, 1889) gatunek monotypowy Boliwia (niziny w Beni), środkowa i wschodnia Brazylia (od Pantanalu na północny wschód do południowo-zachodniego Piauí) na południe do Paragwaju i północnej Argentyny (Formosa) DC: 47–56 cm
DO: 23–33 cm
MC: około 2,9 kg
 NE 
Leopardus garleppi (Matschie, 1912) gatunek monotypowy Andy od Ekwadoru do północnego Chile (Tarapacá) i północno-zachodniej Argentyny (Catamarca i Córdoba); być może na północ do Andów w Kolumbii; zakres wysokości: do 4800 m n.p.m. DC: 46–72 cm
DO: 24–38 cm
MC: brak danych
 NE 
Leopardus fasciatus (Larrañaga, 1923) gatunek monotypowy południowa Brazylia (południowa część Rio Grande do Sul), Urugwaj i północno-wschodnia Argentyna (Corrientes) DC: 38–62 cm
DO: 24–34 cm
MC: 3,7–4 kg
 NE 
Margay
J.E. Gray, 1867
Leopardus tigrinus (von Schreber, 1775) ocelot tygrysi 3 podgatunki Kostaryka, zachodnia Panama, Wenezuela, wschodnie Andy i dorzecze rzeki Amazonki na południe do Boliwii i Brazylii; południowe granice nie są dobrze poznane; zakres wysokości: 0–4800 m n.p.m. DC: 41–56 cm
DO: 24–34 cm
MC: 1,3–3,5 kg
 VU 
Leopardus pardinoides (J.E. Gray, 1867) gatunek monotypowy północne Andy, od Kolumbii do Boliwii DC: około 48,5 cm
DO: około 29 cm
MC: około 2,27 kg
 NE 
Leopardus tilcayo Nogales-Ascarrunz, Aliaga-Rossel, Lescroart & Eizirik, 2026 gatunek monotypowy endemit Boliwii: lasy mgliste i Yungas w La Paz DC: 42,5–50,5 cm
DO: 25–26,5 cm
MC: 1,5–2 kg
 NE 
Leoardus guttulus (Hensel, 1872) gatunek monotypowy południowa i wschodnia Brazylia (na południe od Mato Grosso i Espírito Santo), wschodni Paragwaj i północno-wschodnia Argentyna (Misiones) DC: 36–54 cm
DO: 22–35 cm
MC: 1–4,6 kg
 VU 
Oncifelis
Severtzov, 1858
Leopardus guigna (G.I. Molina, 1782) ocelot chilijski 2 podgatunki środkowe i południowe Chile i przylegająca południowo-zachodnia Argentyna; zakres wysokości: poniżej 2000 m n.p.m. DC: 39–51 cm
DO: 19,5–25 cm
MC: 1,3–3 kg
 LC 
Leopardus geoffroyi (d’Orbigny & P. Gervais, 1844) ocelot argentyński gatunek monotypowy od środkowej Boliwii, przez Paragwaj, południową Brazylię i Urugwaj, na południe do południowego Chile i południowej Argentyny; zakres wysokości: 0–3300 m n.p.m. DC: 43–88 cm
DO: 23–40 cm
MC: 1,8–7,8 kg
 LC 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  NT  – gatunek bliski zagrożenia,  VU  – gatunek narażony,  EN  – gatunek zagrożony;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano też gatunek wymarły z pliocenu i plejstocenu dzisiejszej Argentyny:

Uwagi

  1. ↑ Młodszy homonim Pseudolynx Girault, 1916 (Hymenoptera).
  2. ↑ Nowa nazwa dla Noctifelis Severtzov, 1858.
  3. ↑ Synonim Lynx Kerr, 1792.
  4. ↑ Podgatunek L. pardalis.
  5. ↑ Podgatunek L. tigrinus.
  6. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 J.E. Gray. Descriptions of some new Genera and fifty unrecorded Species of Mammalia. „The Annals and magazine of natural history”. 10 (65), s. 260, 1842. (ang.).
  2. 1 2 3 4 Severtzov 1858 ↓, s. 386.
  3. ↑ Severtzov 1858 ↓, s. 386, 390.
  4. ↑ Gray 1867 ↓, s. 266.
  5. ↑ Gray 1867 ↓, s. 269.
  6. ↑ Gray 1867 ↓, s. 270.
  7. ↑ Gray 1867 ↓, s. 271.
  8. 1 2 J.A. Allen. Notes on the synonymy and nomenclature of the smaller spotted cats of tropical America. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 41, s. 358, 1919. (ang.).
  9. 1 2 W. von O. Antonius. Über Felis braccata Cope und andere Schönbrunner Kleinkatzen. „Der Zoologische Garten”. 6, s. 13, 1933. (niem.).
  10. ↑ A. Cabrera. Notas sobre carnívoros sudamericanos. „Notas del Museo de La Plata”. 5 (29), s. 16, 1933. (hiszp.).
  11. ↑ Schwangart 1941 ↓, s. 36.
  12. ↑ Schwangart 1941 ↓, s. 37.
  13. 1 2 R.I. Pocock. The examples of the Colocolo and of the pampas cat in the British Museum. „The Annals and Magazine of Natural History”. Elevens Series. 7, s. 269, 1941. DOI: 10.1080/00222934108527156. (ang.).
  14. 1 2 M. & M. Kretzoi: Fossilium catalogus. I, Animalia. Index generum et subgenerum mammalium. Wyd. 137. Leiden: Backhuys publ., 2000, s. 375. ISBN 978-90-5782-056-4. (łac.).
  15. 1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 135–136. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  16. 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 145–147. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  17. 1 2 3 4 5 M.E. & F.C. Sunquist: Family Felidae (Cats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 145–147. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
  18. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Leopardus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-07].
  19. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 644–645. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  20. ↑ R.I. Pocock. The Classification of existing Felidæ. „The Annals and magazine of natural history”. Eight series. 20, s. 344 (przypis), 1917. (ang.).
  21. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 369.
  22. 1 2 Palmer 1904 ↓, s. 474.
  23. ↑ J.A. Allen: Mammalia of southern Patagonia. W: W.B. Scott (red.): Reports of the Princeton University Expeditions to Patagonia, 1896–1899. Cz. 3: Zoölogy. Schweizerbart: 1905, s. 179. (ang.).
  24. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 221.
  25. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 460.
  26. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 389.
  27. 1 2 Palmer 1904 ↓, s. 515.
  28. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 497.
  29. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 400.
  30. ↑ J.A. Allen. Mammals collected on the Roosevelt Brazilian Expedition, with field notes by Leo E. Miller. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 35 (30), s. 580, 1916. (ang.).
  31. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 176.
  32. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 8.
  33. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 210.
  34. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 158.
  35. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 102.
  36. ↑ R. Garcia-Perea. The pampas cat group (Genus Lynchailurus Severertzov 1858) (Carnivora: Felidae), A systematic and biogeographic review. „American Museum Novitates”. 3096, s. 1-35, 1994. (ang.).
  37. ↑ W.E. Johnson, J.P. Slattery, E. Eizirik, J.-H. Kim, M.M. Raymond, C. Bonacic, R. Cambre, P. Crawshaw, A. Nunes, H.N. Seuánez, M. Angelo, M. Moreira, K.L. Seymour, F. Simon, W. Swanson & S.J. O’Brien. Disparate phylogeographic patterns of molecular genetic variation in four closely related South American small cat species. „Molecular Ecology”. 8, s. 79-94, 1999. DOI: 10.1046/j.1365-294X.1999.00796.x. (ang.).
  38. ↑ E. Eizirik, W.E. Johnson & S.J. O’Brien. Submitted. Molecular systematics and revised classification of the family Felidae (Mammalia, Carnivora). „Journal of Mammalogy”. s. 1–39. (ang.).
  39. ↑ F.O. Do Nascimento, J. Cheng & A. Feijó. Taxonomic revision of the pampas cat Leopardus colocola complex (Carnivora: Felidae): an integrative approach. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 191 (2), s. 575–611, 2021. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlaa043. (ang.).
  40. ↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-15]. (ang.).
  41. 1 2 3 J. Lescroart, P. Nogales-Ascarrunz, M. Cassatt-Johnstone, A. Bonilla-Sánchez, C.Ch. Sartor, F. Angulo, J.L. Ramirez, L.R. de Oliveira, T.G. de Oliveira, B. Shapiro, E. Aliaga-Rossel, H. Svardal & E. Eizirik. Phylogenomics and museomics reveal five distinct species of tiger cats in South America. „Current Biology”. 35 (30), s. 580, 2026. DOI: 10.1016/j.cub.2026.08.059. (ang.).
  42. ↑ Taxonomy: Leopardus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-15]. (ang.).
  43. ↑ A. Berta. A new species of small cat (Felidae) from the Late Pliocene-Early Pleistocene (Uquian) of Argentina. „Journal of Mammalogy”. 64 (4), s. 721, 1983. DOI: 10.2307/1380541. (ang.).

Bibliografia