Okolicznik celu

Okolicznik celu – część zdania - rodzaj okolicznika, wskazującego cel, w jakim wykonywana jest określona czynność. Odpowiada na pytania: "na co", "po co", "w jakim celu" .

Konstrukcje tworzące okolicznik celu

Konstrukcje tworzące okolicznik celu to:

Konstrukcja tworząca okolicznik celu z mianownikiem, miejscownikiem lub wołaczem jest niemożliwa.

Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe celu

Zdaniem podrzędnie złożonym okolicznikowym celu takim nazywamy zdanie, w którym okolicznik celu zdania nadrzędnego został zastąpiony przez zdanie podrzędne (celowe). Zdanie podrzędne mówi o celu wykonania określonej czynności wyrażonej w zdaniu nadrzędnym. Pytanie stawiane przez zdanie nadrzędne zdaniu podrzędnemu w tym rodzaju zdania to "po co", "na co", "w jakim celu".

Charakterystycznymi wskaźnikami zespolenia zdania celowego są:

Jeżeli podmiot w zdaniu podrzędnym i nadrzędnym jest identyczny, to orzeczenie może być określone w zdaniu celowym bezokolicznikiem (mogą wtedy wystąpić także wskaźniki zespolenia "byle" i "byle tylko") lub formą osobową. W przypadku niezgodności podmiotów stosuje się wyłącznie formę osobową. Bezokolicznik może być także zastosowany w zdaniu celowym, gdy zdanie jest bezpodmiotowe np.

Spójnik oddzielający zdanie podrzędne od nadrzędnego możemy opuścić po czasownikach ruchu (wtedy zdanie traktowane jest zazwyczaj jako pojedyncze):

Przykłady zdań

  • Postanowiłem bardziej oszczędzać (zdanie nadrzędne 1 stawia pytanie "po co"), aby mieć pieniądze na wyjazd.

  • Żeby się trochę opalić (zdanie nadrzędne 2 stawia pytanie "w jakim celu"), dziewczyny pojechały nad morze.