Okularkowate

Okularkowate
	Gymnophthalmidae
	Fitzinger, 1826
	; Bachia bicolor
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Nadrodzina	Gymnophthalmoidea
Rodzina	okularkowate
	Typ nomenklatoryczny
	Gymnophthalmus Merrem, 1820
Podrodziny i rodzaje
	6 podrodzin – zobacz opis w tekście
	6 podrodzin – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Okularkowate, jaszczurki (teidy) okularowe, mikroteidy (Gymnophthalmidae) – rodzina małych jaszczurek z rzędu łuskonośnych (Squamata), przez niektórych herpetologów łączona w jedną grupę z rodziną Teiidae.

Występują w Ameryce Północnej i Południowej – od Meksyku po Argentynę, także na Małych Antylach. Zajmują różnorodne siedliska, od suchych, pustynnych, po wilgotne lasy równikowe, w ściółce leśnej, niektóre ziemnowodne.

Obecnie do Gymnophthalmidae zaliczanych jest około 300 współczesnych gatunków. Są formami jajorodnymi. Znanych jest kilka gatunków partenogenetycznych (Gymnophthalmus). Ciało wydłużone, niektóre mają kończyny częściowo (Bachia) lub całkowicie (Calyptommatus) zredukowane. Długość głowy i tułowia do 6 cm, długość całkowita do 10 cm. Ogon może być odrzucany w obliczu zagrożenia. Większość jest aktywna w ciągu dnia, chociaż prowadzą skryty tryb życia, przez co często są uważane za gatunki nocne. Żywią się owadami i innymi bezkręgowcami.

Systematyka

Do rodziny należą następujące podrodziny:

Bachiinae Colli, Hoogmoed, Cannatella, Cassimiro, Gomes, Ghellere, Nunes, Pellegrino, Salerno, Souza & Rodrigues, 2015
Cercosaurinae Gray, 1838
Ecpleopodinae Fitzinger, 1843
Gymnophthalminae Fitzinger, 1826
Rhachisaurinae Pellegrino, Rodrigues, Yonenaga-Yassuda & Sites Jr, 2001 – jedynym przedstawicielem jest Rhachisaurus brachylepis (Dixon, 1974)
Riolaminae Kok, 2015

Przypisy

↑ Gymnophthalmidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 390. ISBN 83-01-14344-4.
↑ R.R. Midtgaard R.R., Family Gymnophthalmidae, [w:] RepFocus [online] [dostęp 2024-01-28] (ang.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Gymnophthalmidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-29]. (ang.).
↑ R Alexander Pyron, Frank T Burbrink, John J Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13:93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.).
↑ Philippe J.R. Kok. A new species of the Pantepui endemic genus Riolama (Squamata: Gymnophthalmidae) from the summit of Murisipán‐tepui, with the erection of a new gymnophthalmid subfamily. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 174 (3), s. 500–518, 2015. DOI: 10.1111/zoj.12241. (ang.).

Bibliografia

Podrząd: Jaszczurki Sauria w: W. Zamachowski, A. Zyśk Strunowce Chordata, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków 1997 ISBN 83-86841-92-3.
Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.

[itis-1] Gymnophthalmidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[pwn-2] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 390. ISBN 83-01-14344-4.

[repfocus-3] R.R. Midtgaard R.R., Family Gymnophthalmidae, [w:] RepFocus [online] [dostęp 2024-01-28] (ang.).

[Uetz&Hallermann-4] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Gymnophthalmidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-29]. (ang.).

[Pyronetal-5] R Alexander Pyron, Frank T Burbrink, John J Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13:93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.).

[6] Philippe J.R. Kok. A new species of the Pantepui endemic genus Riolama (Squamata: Gymnophthalmidae) from the summit of Murisipán‐tepui, with the erection of a new gymnophthalmid subfamily. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 174 (3), s. 500–518, 2015. DOI: 10.1111/zoj.12241. (ang.).