Olesko

Olesko
Олесько
ilustracja
Herb
Herb
Państwo

 Ukraina

Obwód

 lwowski

Rejon

złoczowski

Populacja (2020)

 

• liczba ludności

1446

Nr kierunkowy

3264

Kod pocztowy

80600

Położenie na mapie hromady Busk
Mapa konturowa hromady Busk, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Olesko”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Olesko”
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa konturowa obwodu lwowskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Olesko”
Położenie na mapie rejonu złoczowskiego
Mapa konturowa rejonu złoczowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Olesko”
Ziemia49°57′N 24°53′E/49,950000 24,883333
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Zamek w Olesku
Zamek w Olesku
Brama do zamku, 2009 r.
Dziedziniec zamku
Dziedziniec zamku
Obrazy w zamku
Tryptyk w zamku
Ołtarz z kościoła w Białym Kamieniu w zamku
Blat stołu w zamku
Klasztor oo. kapucynów, cerkiew
Klasztor oo. kapucynów, 2016 r.
Klasztor oo. kapucynów
Klasztor oo. kapucynów
Smok na rynnie w klasztorze
Rzeźba św. Antoniego przy klasztorze
Rzeźba przy klasztorze
Cerkiew prawosławna, 2009 r.
Litografia i mapa
Olesko na litografii wg rysunku N. Ordy (1880)
Na mapie Wacława Grodeckiego, Poloniae finitimorumque locorum descriptio

Olesko (ukr. Олесько, Ołeśko) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie złoczowskim. 1446 mieszkańców (2020), w 2001 było ich 1800.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1441 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim. W 1629 r. na zamku w Olesku urodził się król Jan III Sobieski.

Położenie

Olesko położone jest 23 km na północ od Złoczowa, 72 km od Lwowa, 5 km od Podhorców przy szosie kijowskiej, nad jednym z ramion Styru, zwanym Liberią.

Historia

Olesko było jedną z najstarszych osad i grodów książąt halicko-wołyńskich. Od 1327 r. przez krótki okres było we władaniu książąt wołyńskich, zaś od 1340 r. wielkich książąt litewskich. W 1366 r. zostało przyłączone do Polski przez króla Kazimierza Wielkiego. W latach 1382–1432 toczyły się o Olesko walki polsko-litewskie, zakończone nadaniem przez króla Władysława grodu za zasługi wojenne rycerzowi Janowi z Sienna. Jan Kamieniecki (1524–1560) (syn Marcina, herbu Pilawa i Jadwigi Sienieńskiej z Oleska, herbu Dębno, (córki Piotra Sienieńskiego, wnuczki Jana z Sienna) miał trzech synów: Wojciecha, Jana i Stanisława, którzy zostali dziedzicami Oleska. Na początku XVI w. było własnością dwóch córek ostatniego z Sienieńskich: Anny Herburtowej i Jadwigi Kamienieckiej. W II połowie XVI w. Kamienieccy sprzedali swoją część Oleska Stanisławowi Żółkiewskiemu. Na początku XVII w. przez małżeństwo córki Żółkiewskiego z wojewodą ruskim, Janem Daniłowiczem (w którego służbie był Michał Chmielnicki, ojciec Bohdana), Olesko przeszło na Daniłowiczów herbu Sas, a w następnym pokoleniu przez Teofilę z Daniłowiczów Sobieską – na Sobieskich herbu Janina. W 1629 r. w Olesku urodził się Jan Sobieski, przyszły król. W 1719 r. hetman Stanisław Mateusz Rzewuski kupił od królewicza Jakuba Sobieskiego cały klucz oleski.

Po I rozbiorze Polski Olesko przejęli Austriacy, a ostatni właściciel – Wacław Rzewuski – przeniósł swoją siedzibę do Podhorców. W latach 1772–1918 roku – miasto w Królestwie Galicji i Lodomerii w Cesarstwie Austriackim. W tym okresie Olesko zamieszkiwali Polacy i Rusini (ogółem 2623 osób według spisu ludności z 1857). Parafia rzymskokatolicka i greckokatolicka loco. W tym roku właścicielem tabularnym miasta był Dyzma Lityński. Do 1939 r. w województwie tarnopolskim, w powiecie złoczowskim. We wrześniu 1933 roku na zamku w Olesku miały miejsce uroczyste obchody 250 rocznicy odsieczy wiedeńskiej, podczas których wmurowano na zamku tablicę pamiątkową ku czci króla Jana III Sobieskiego.

Podczas okupacji niemieckiej pozbawione praw miejskich i włączone do nowej wiejskiej gminy Olesko. W tym czasie mieszkająca w Olesku polska rodzina Krasickich ukrywała Żydówkę Felę Poliner. W 1991 roku Instytut Jad Waszem uhonorował za to tytułami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata Antoniego i Kundę Krasickich oraz ich synów Kazimierza i Karola.

W 1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali na terenie osiedli rolniczych, należących do miasta, 16 Polaków.

Część mieszkańców Oleska po II wojnie światowej w ramach ekspatriacji zamieszkała w Węgorzynie na Pomorzu Zachodnim.

Do 2020 w rejonie buskim.

W Olesku urodził się:

Zabytki

Związani z miastem

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Oleskiem.

Honorowe obywatelstwo: Leon Reiss – notariusz (1903)

Pobliskie miejscowości

Przypisy

  1. ↑ (fragment), 1571, wyd. 2, Biblioteka Narodowa, syg. ZZK 18611, domena publiczna
  2. ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року. (ukr.).
  3. ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu lwowskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 roku. (ukr.).
  4. ↑ Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 170.
  5. ↑ "Gazeta Lwowska" nr 257 z 18 września 1933, s.2: Na stokach zamku w Olesku. Uroczystości ku czci Jana III.
  6. ↑ Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  7. ↑ Krasicki Antoni & Krasicka Kunda ; Son: Kazimierz ; Son: Karol. collections.yadvashem.org. [dostęp 2024-08-07]. (ang.).
  8. ↑ Henryk Komański, Szczepan Siekierka, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939–1946, wyd. 2, Wrocław: Nortom, 2006, s. 504, ISBN 83-89684-61-6, ISBN 978-83-89684-61-5, OCLC 156875487.
  9. ↑ Wspomnienia z rodzinnego Oleska - wegorzyno.pl [online], archiwa2.wegorzyno.pl [dostęp 2025-08-16].
  10. ↑ Про утворення та ліквідацію районів [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2025-04-01] (ukr.).
  11. ↑ BETA Księgi Cmentarne [online], ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl [dostęp 2018-09-27].
  12. ↑ Sadok Barącz, Dzieje klasztoru WW. OO.Dominikanów w Podkamieniu, Tarnopol 1870, s. 14.
  13. ↑ Kronika. „Gazeta Lwowska”. Nr 249, s. 3, 29 października 1901.

Linki zewnętrzne