Omphalina

Pępówka
	; Pępówka kubkowata (Omphalina pyxidata)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	incertae sedis
Rodzaj	pępówka
	Nazwa systematyczna
	Omphalina Quél.; Enchir. fung. (Paris): 42 (1886)
	Typ nomenklatoryczny
	Omphalina pyxidata (Bull.) Quél.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Omphalina Quél. (pępówka) – rodzaj grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Charakterystyka

Grzyby żyjące przeważnie w glebie, rzadziej na drewnie. Wytwarzają owocniki o suchych, higrofanicznych kapeluszach o blaszkowym hymenoforze i tzw. „pępkiem” w centrum. Blaszki hymenoforu są zbiegające i szeroko rozstawione, o nieregularnej tramie. Zarodniki pępówek mają pokrój eliptyczny, są gładkie, pozbawione pory rostkowej, a ich wysyp zarodników jest przeważnie biały (czasem różowy), nieamyloidalny.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Omphalina utworzył Lucien Quélet w 1886 r. Gatunkiem typowym jest Omphalina pyxidata. Synonimy naukowe:

Agaricus trib. Omphalia Fr.
Botrydina Bréb. ex Menegh.
Coriscium Vain.
Helotium Tode
Omphalia (Fr.) Staude
Phaeotellus Kühner & Lamoure
Phalomia Nieuwl.
Phytoconis Bory.

Polską nazwę podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też jako bedłka, lub pępowiec.

Liczne gatunki dawniej zaliczane do rodzaju Omphalina zostały w wyniku najnowszych ustaleń taksonomicznych przeniesione do innych rodzajów, szczególnie do rodzaju Arrhenia.

Gatunki występujące w Polsce:

Omphalina mutila (Fr.) P.D. Orton 1960
Omphalina pyxidata (Bull.) Quél. 1886 – pępówka kubkowata
Omphalina scyphiformis (Fr.) Quél. 1886
Omphalina subhepatica (Batsch) Murrill 1916 – pępówka czerwonobrązowa, pępówka wątrobiana

Niektóre inne:

Omphalina pseudomuralis Lamoure 1974 – pępówka brązowopurpurowa

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody i innych.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
↑ E.E. Gerhardt E.E., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 479–483, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
1 2 3 4 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-08-27] .
↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
↑ Nazwę pępówka wątrobiana nadał W. Wojewoda dla synonimu Omphalina hepatica.

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[ger-2] E.E. Gerhardt E.E., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .

[sf-3] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).

[check-4] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 479–483, ISBN 83-89648-09-1 .

[if2-5] 1 2 Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[lit-6] 1 2 3 4 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-08-27] .

[kom6-7] Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).

[uw-8] Nazwę pępówka wątrobiana nadał W. Wojewoda dla synonimu Omphalina hepatica.