One-off

Ferrari P4/5 by Pininfarina – jeden z pierwszych współczesnych samochodów typu one-off
Nissan R390 GT1
Maybach Exelero
Alfa Romeo TZ3 Corsa
Rolls-Royce Sweptail
Bugatti La Voiture Noire

One-off (z ang. „jednorazowy”) – pojęcie związane z motoryzacją, oznaczające samochód wyprodukowany w jednej sztuce bez planów uruchomienia jego wielkoseryjnej lub limitowanej produkcji, zbudowany na specjalne zamówienie klienta lub w celach eksperymentalnych.

Pionierem zjawiska zlecania budowy samochodów na specjalne zamówienie jest sułtan Brunei Hassanal Bolkiah, który w latach 90. zbudował kilkutysięczną kolekcję unikatowych samochodów, w której istotną rolę odegrały one-offy. Wraz ze wzrostem popytu na dobra luksusowe w pierwszej dekadzie XXI wieku, samochody one-off stały się ważnym elementem strategii firm produkujących najdroższe samochody na rynku. Specjalne oddziały zajmujące się budowaniem modeli na indywidualne zamówienie wyselekcjonowanych, wieloletnich klientów firmy posiada m.in. Bugatti, Ferrari, Lamborghini, McLaren czy Rolls-Royce. Ponadto, samochody one-off są także filarem działalności niezależnych studiów jak Bertone czy Zagato.

Historia

XX wiek

W pierwszej połowie XX wieku samochody one-off budowane przez takie firmy jak Bugatti czy Hispano-Suiza były głównie demonstracją możliwości ówczesnych konstruktorów. Jedną z najsłynniejszych tego typu konstrukcji był model Hispano-Suiza H6B Dubonnet Xenia z 1938 roku oraz Lagonda Rapide V12 Tulipwood Tourer z roku 1939. Przez kolejne pół wieku samochody budowane w jednej sztuce pozostały koncepcją niezagospodarowaną na rzecz co najwyżej konstrukcji limitowanych lub pojedynczych prototypów, ale nieprzeznaczonych do sprzedaży. Trend ten odwrócił na przełomie lat 80. i 90. XX Sułtan Brunei Hassanal Bolkiah słynący z zamiłowania do kolekcjonowania rzadkich lub unikatowych samochodów sportowych i luksusowych, który u europejskich producentów takich pojazdów często zamawiał unikatowe, specjalne konstrukcje zbudowane w jednym egzemplarzu.

XXI wiek

Pierwszym ważnym samochodem typu one-off w XXI wieku był Maybach Exelero z 2005 roku, zbudowany jako demonstracja możliwości ówczesnej niemieckiej firmy. Taktyka budowania samochodów na specjalne zamówienie stała się ważnym elementem polityki modelowej europejskich producentów najdroższych samochodów w kolejnych latach dwutysięcznych, w czym prekursorem było Ferrari. W 2006 roku przedstawiono model P4/5 by Pininfarina, który powstał w jednym egzemplarzu na specjalne zamówienie amerykańskiego producenta filmowego i przedsiębiorcy Jamesa Glickenhausa. Duża zainteresowanie wokół tego modelu skłoniło włoską firmę do uruchomienia programu Ferrari Special Products, skoncentrowanego na przyjmowaniu i realizowaniu wyselekcjonowanych zamówień na ukikatowe samochody typu one-off. Pierwszym rezultatem był model SP1 z 2008 roku zbudowany na zamówienie wieloletniego klienta Ferrari w Japonii. W tym samym roku studio Pininfarina we współpracy z Rolls-Royce'm zbudowało w jednej sztuce model Hyperion.

Druga dekada XXI wieku, przypadająca na trend większego zainteresowania samochodami luksusowymi i sportowymi, przyniosła dynamiczny wzrost liczby konstrukcji budowanych na zamówienie majętnych klientów. Włoskie Zagato w 2010 roku przedstawiło unikatowy model Alfa Romeo TZ3 Corsa, dwa lata później do tego grona dołączył brytyjski McLaren z modelem X-1 dla anonimowego nabywcy i Lamborghini z roadsterem Aventador J, a w 2014 roku - Morgan z coupe SP1. W 2019 roku dla anonimowego klienta ze Szwajcarii swojego pierwszego one-offa o nazwie La Vioture Noire wyprodukowało Bugatti, z kolei w 2021 roku Rolls-Royce już bez współpracy z producentami nadwozi zainaugurowało nowy oddział budujący samochody na specjalne zamówienie przy okazji prezentacji one-offa Boat Tail.

W 2022 roku premierę swojego pierwszego one-offa o nazwie CC12 zapowiedział szwedzki producent hipersamochodów Koenigsegg, z kolei Mercedes-AMG nawiązał nietypową współpracę z amerykańskim muzykiem will.i.am w celu budowy unikatowego modelu will.i.AMG.

One-offy

Przypisy

  1. ↑ 10 One-Off Cars We Would Love To Drive But Can't. [dostęp 2022-02-22]. (ang.).
  2. ↑ Samochody sułtana Brunei. [dostęp 2022-02-22]. (pol.).
  3. ↑ Why outlandish one-off could be the future of Rolls-Royce. [dostęp 2022-02-22]. (ang.).
  4. ↑ The 1938 Dubonnet Hispano-Suiza H6B Xenia Rocks a 7.9L Inline-Six That's Half an Airplane V12. [dostęp 2022-02-22]. (ang.).
  5. ↑ 1939 LAGONDA RAPIDE V-12 TULIPWOOD TOURER. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  6. ↑ 25 Cars From The Sultan Of Brunei’s Extensive Collection. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  7. ↑ A Look Back At The One-Off Maybach Exelero. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  8. ↑ Kolejny prototyp do kolekcji: Pininfarina Ferrari P4/5. [dostęp 2022-02-23]. (pol.).
  9. ↑ Ferrari SP1. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  10. ↑ ALFA ROMEO TZ3 STRADALE ZAGATO Z 2010 TRAFI „POD MŁOTEK”. [dostęp 2022-02-23]. (pol.).
  11. ↑ Gallery: meet the one-off McLaren X-1. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  12. ↑ $2.8 Million Lamborghini Aventador J One-Off Spotted in Marbella, Spain. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  13. ↑ Morgan SP1 Dziedziczenie cech. [dostęp 2022-02-23]. (pol.).
  14. ↑ Bugatti La Vioture Noire – one-off za kosmiczne pieniądze. [dostęp 2022-02-23]. (pol.).
  15. ↑ One-off Rolls-Royce ‘Boat Tail’ revealed – bespoke commission of the highest order. [dostęp 2022-02-23]. (ang.).
  16. ↑ Mercedes-AMG i wpływowy raper will.i.am tworzą pojazd "The Flip" WILL.I.AMG. [dostęp 2022-05-07]. (pol.).