Opakowanie
Rodzaje opakowań i ich przeznaczenie
Podstawowy podział opakowań uwzględnia:
- opakowania jednostkowe będące opakowaniem pojedynczych produktów, zazwyczaj stosowane w obrocie detalicznym,
- opakowania zbiorcze będące opakowaniem co najmniej dwóch opakowań jednostkowych, zazwyczaj stosowane w procesach transportu i magazynowania,
- opakowania transportowe będące opakowaniem produktów luzem lub opakowań jednostkowych (zbiorczych), stosowane w procesach transportu i magazynowania.
W towaroznawstwie wyróżnia się trzy podstawowe funkcje opakowania:
- techniczną – umożliwiającą dystrybucję, konsumpcję oraz ochronę produktu przed wpływem niekorzystnych czynników zewnętrznych lub wewnętrznych,
- ekonomiczną – obejmującą relację kosztów wytworzenia opakowania do kosztów wytworzenia towaru,
- estetyczno-marketingową – stanowiącą wartość estetyczną opakowania i mającą zachęcać do nabycia danego towaru.
Inni badacze (m.in Jim Blythe) stosują podział według następujących pięciu kryteriów: funkcji ochronnej, logistycznej, informacyjnej, użytkowej i promocyjnej.
Funkcje opakowań w logistyce
Z punktu widzenia logistyki i transportu wyróżnia się poniższe grupy funkcji opakowań:
- ochronne – obejmujące zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi, klimatycznymi, biotycznymi (drobnoustroje, szkodniki) oraz ubytkami
- magazynowe – sprowadzają się do ułatwienia procesów składowania, przemieszczania i kompletowania;
- transportowe – wiążą się najściślej z optymalizacją przebiegów towarowych i maksymalnym wykorzystaniem ładowności środków transportu;
- kompletacyjne – opakowania powinny ułatwiać sporządzanie zestawów asortymentowych w poszczególnych partiach dostawy, przy założeniu maksymalnego wykorzystania ładowności środka transportowego i dostarczenia odbiorcy niezbędnego kompletu towarów do dalszej sprzedaży;
- informacyjne – stymulują czynności kompletacyjne, ułatwiają sprzedaż oraz stanowią pomoc w użytkowaniu;
- recyklingowe i klasyczne – obejmują ponowne wykorzystanie zużytych opakowań bądź ich unieszkodliwianie.
Recykling opakowań
Podział ze względu na zastosowany materiał definiuje Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, która wprowadziła m.in. obowiązek recyklingu dla następujących frakcji opakowaniowych:
Opakowania z atestem
Największy udział w polskim rynku opakowań posiadają opakowania żywności – stosowane u producentów żywności, ale także w gastronomii, cukierniach i pizzeriach. Takie opakowania (najczęściej tekturowe lub foliowe) posiadają atest spożywczy. Zakłady produkcyjne stosujące te opakowania muszą przejść proces atestacji produktów w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego, określanym w skrócie jako PZH (Państwowy Zakład Higieny).
Regulacje prawne w Polsce
Od 1920 do 2022 r. wydano w Polsce ponad 180 aktów prawnych dotyczących opakowań.
Ustawy
- Ustawa z dnia 2 grudnia 1993 r. o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy.
- Ustawa z dnia 12 lipca 1995 r. o ochronie roślin uprawnych.
- Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu.
- Ustawa z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych.
- Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach.
- Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.
- Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o towarach paczkowanych.
- Ustawa z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw.
- Ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o substancjach i preparatach chemicznych.
- Ustawa z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych.
- Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.
- Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw.
- Ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe.
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.
- Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.
- Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym.
- Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o zmianie ustawy o towarach paczkowanych.
- Ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o nawozach i nawożeniu.
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
- Ustawa z dnia 21 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o nawozach i nawożeniu.
- Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu.
- Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.
- Ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o towarach paczkowanych.
- Ustawa z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych.
- Ustawa z dnia 22 października 2010 r. o zmianie ustawy o towarach paczkowanych.
- Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach
- Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
- Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o produktach biobójczych
- Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych
- Ustawa z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych