Operacja grecka NKWD

Operacja grecka NKWD

Przepustka na pokład parowca zacumowanego w Zatoce Nagajewa wydana represjonowanemu Grekowi, Nikołajowi Dionisiadi, po zwolnieniu z obozu, 2 stycznia 1948
Państwo	ZSRR
Data	1937–1950
Liczba zabitych	20 000–50 000
Typ ataku	ludobójstwo
Sprawca	ZSRR (NKWD)
brak współrzędnych

Operacja grecka (ros. Греческая операция, gr. Ελληνική Επιχείρηση) – wymierzona w Greków tzw. operacja narodowościowa NKWD realizowana w latach 1937–1950 w oparciu o szeroką interpretację (oskarżenia o działanie na rzecz polskiego wywiadu) rozkazu Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych ZSRR nr 00485 z dnia 11 sierpnia 1937.

Szacuje się, że podczas operacji greckiej zginęło od 20 do 50 tysięcy osób.

Historia

Według spisu ludności sowieckiej z 1926 r. Związek Radziecki zamieszkiwało 213 765 Greków, głównie zamieszkałych w Greckim Rejonie Narodowym potomków mieszkańców starożytnego Królestwa Bosporańskiego.

Pojawiające się po wydaniu rozkazu nr 00485 prześladowania Greków były stopniowe: początkowo władze zamknęły greckie szkoły, ośrodki kultury i wydawnictwa. Następnym krokiem było zaaresztowanie wszystkich Greków powyżej 16. roku życia.

W wielu przypadkach władze centralne wysyłały telegramy do lokalnych sił policyjnych z rozkazem aresztowania określonej liczby Greków, nie podając żadnych indywidualnych nazwisk, czego efektem były aresztowania losowych osób pochodzenia greckiego w celu osiągnięcia żądanej przed władze liczby więźniów.

Na skutek sowieckich prześladowań, w 1938 r. do Grecji emigrowało 20 000 radzieckich Greków, a w latach 1965–1975 ich liczba zwiększyła się o kolejne 15 tysięcy.

Pamięć

Pomnik więźniów łagrów pochodzenia greckiego został odsłonięty w Magadanie w 2011 r.

Ofiary operacji greckiej zostały zrehabilitowane dekretem prezydenta Federacji Rosyjskiej nr. 458 z 12 września 2015.

Przypisy

Bibliografia

• Vlasis Agtzidis. The Persecution of Pontic Greeks in the Soviet Union. „Journal of Refugee Studies”. 4 (4), s. 372–381, 1991. DOI: 10.1093/jrs/4.4.372. 
• James Stuart Olson, Lee Brigance Pappas, Nicholas Charles Pappas: An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires. Westport, Conn.: Greenwood Publishing Group, 1994. ISBN 978-0-313-27497-8.
• Eftihia Vouitra: The ‘Right to Return’ and the Meaning of ‘Home’: A Post-Soviet Greek Diaspora Becoming European?. LIT Verlag Münster, 2011. ISBN 978-3-643-90107-1.