Operator relacji

Operator relacji w programowaniu – operator dostępny w określonym języku programowania (a także w innych językach komputerowych), który działając na podanych argumentach, w wyniku zwraca wartość logiczną, określającą spełnienie bądź niespełnienie reprezentowanej przez ten operator relacji zachodzącej między zapodanymi argumentami. Wynikiem działania operatora relacji jest więc wartość reprezentująca zgodnie z zasadami obowiązującymi w składni danego języka programowania jedną z wartości logicznych: prawdę (true) lub fałsz (false).

Relacje w językach programowania

W językach programowania dostępne są operatory relacji, które badają następujące relacje:

Oprócz wyżej wymienionych występują także bardziej złożone konstrukcje umożliwiające między innymi porównanie z wzorcem i inne.

Zapis operatorów relacji

Jak wyżej zaznaczono sposób zapisu w kodzie źródłowym operatorów relacji zależny jest od przyjętej w składni danego języka sposobu reprezentacji znakowej operatorów, przy czym stosowane są zasadniczo dwa rozwiązania:

Priorytet i stosowanie

Operatory relacji stosowane są w kodzie źródłowym na takich samych zasadach jak pozostałe operatory, tj. w wyrażeniach, które mogą być używane np. w przypisaniu, wywołaniu podprogramu jako argument, czy też w konstrukcjach warunkowych określających realizację algorytmu według wybranej ścieżki przebiegu sterowania na podstawie wybranych kryteriów badania. W różnych językach mają różny, określony priorytet w hierarchii wszystkich dostępnych w języku operatorów, decydujący o kolejności wykonywana działań. W wielu językach priorytet ten jest niższy niż operatorów arytmetycznych dzięki czemu zgodnie z oczekiwaniami, najpierw dokonane zostanie wyliczenie rezultatu wyrażeń arytmetycznych stanowiących argumenty dla operatora relacji, a dopiero w następnej kolejności badanie relacji między wyznaczonymi wartościami. Bardziej zróżnicowane natomiast podejście można spotkać w aspekcie priorytetów operatorów relacji w porównaniu do operatorów logicznych), które stosowane są między innymi do budowy złożonych warunków opartych na kilku kryteriach decyzyjnych. W tym przypadki, jeżeli priorytet operatorów relacji jest niższy niż operatorów logicznych, to zdefiniowane przez nie działania wykonane zostaną po operacjach logicznych. Taka kolejność wykonywania dziań w większości typowych przypadków będzie niezgodna z intencją programisty, co wymusza konieczność stosowania nawiasów, tj. umieszczania wyrażeń relacji w nawiasach, a kolejne warunki ujęte w nawiasy pozostają połączone operatorami logicznymi. Tak jest np. w Pascalui innych. W tych językach, w których operatory relacji mają wyższy priorytet niż operatory logiczne budowa warunków złożonych nie wymusza stosowania nawiasów, np. C, C++ i inne.

Przykład warunku złożonego z dwóch relacji
Pascal C, C++
if (a<b) and (c>d) then
 begin
   { instrukcje }
 end;

if(a<b && c>d)
 {
   /* instrukcje */
 }

Operatory relacji w językach komputerowych

Poniższe zestawienie zawiera dostępne operatory relacji w wybranych językach komputerowych.

Operatory relacji w językach komputerowych
język komputerowy równości nierówności przynależność inne
negacja równości nierówności ostre nierówności nieostre
mniejszy większy mniejszy lub równy większy lub równy
ABAP =
lub
EQ		 <>
lub
NE		 <
lub
LT		 >
lub
GT		 <=
lub
LE		 >=
lub
GE		 IN CO, CN, CA, NA, CS, NS, CP, NP

BYTE-CO, BYTE-CN, BYTE-CA,
BYTE-NA, BYTE-CS, BYTE-NS
... BETWEEN ... AND ...
IS

Ada = /= < > <= >= N N
C, C++ == != < > <= >= N N
Pascal = <> < > <= >= in N
REXX = \= lub ^= (¬=)
<>, ><		 < > <= oraz \> (¬>) >= oraz \< (¬<) N ==, <<, >>, <<=, >>=
\^=, \== (¬==), \<< (¬<<)
\>> (¬>>)
VHDL = \= < > <= >= N N
Visual Basic, VBA = <> < > <= >= N Like, Is, IsNot

Uwagi

  1. ↑ W języku ABAP operatory te dotyczą badania relacji związanych z łańcuchami znaków.
  2. ↑ W języku ABAP operatory te dotyczą badania relacji związanych z łańcuchami bitów.
  3. ↑ W języku REXX występuje operator „mniejszy lub równy” oraz „nie większy niż” (sprawdzany jest praktycznie ten sam warunek, ale wymagane jest podanie argumentów w odwrotnej kolejności).
  4. ↑ W języku REXX występuje operator „większy lub równy” oraz „nie mniejszy niż” (sprawdzany jest praktycznie ten sam warunek, ale wymagane jest podanie argumentów w odwrotnej kolejności).
  5. ↑ W języku REXX operatory te dotyczą badania relacji związanych z łańcuchami znaków.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Jan Bielecki: Turbo C z grafiką na IBM PC. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1990, seria: Mikrokomputery. ISBN 83-204-1101-7. (pol.).
  2. 1 2 3 4 Jan Bielecki: Encyklopedia języka C dla IBM PC. T. I: Opis języka. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1989. ISBN 83-206-0919-4. (pol.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Jan Bielecki: Od C do C++, programowanie obiektowe w języku C. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1990. ISBN 83-204-1332-X. (pol.).
  4. 1 2 3 4 Andrzej Marciniak: Borland Pascal 7.0. Poznań: Nakom, 1994, seria: Biblioteka Użytkownika Mikrokomputerów. ISBN 83-85060-53-7. ISSN 0867-6011. (pol.).
  5. 1 2 Comparison Operators (Visual Basic). msdn.microsoft.com. [dostęp 2011-09-08]. (ang.).
  6. 1 2 Comparison Operators in Visual Basic. msdn.microsoft.com. [dostęp 2011-09-08]. (ang.).
  7. 1 2 Comparisons for Operands of Arbitrary Data Types. [w:] ABAP Programming (BC-ABA) [on-line]. help.sap.com – SAP Library. [dostęp 2011-09-08]. (ang.).
  8. ↑ Michał Morawski, Antoni M. Zajączkowski: Wstęp do programowania w języku Ada’95. Wyd. drugie. Łódź: 2004. [dostęp 2011-01-29]. (pol.).
  9. ↑ The REXX language. killbox.pl. [dostęp 2011-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
  10. ↑ Open Object Rexx™: Reference. www.oorexx.org. [dostęp 2011-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-17)]. (ang.).
  11. ↑ Wyrażenia. [w:] Prezentacja języka VHDL [on-line]. home.elka.pw.edu.pl. [dostęp 2011-09-12]. (pol.).
  12. ↑ John Walkenbach: Excel 2003 PL. Programowanie w VBA. HELION, 2004. ISBN 837361-504-0. (pol.).

Bibliografia