Oposik

Oposik
	Gracilinanus
	A.L. Gardner & Creighton, 1989
	; Oposik zwinny (G. agilis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Nadrząd	torbacze
Rząd	dydelfokształtne
Rodzina	dydelfowate
Podrodzina	dydelfy
Plemię	Thylamyini
Rodzaj	oposik
	Typ nomenklatoryczny
	Didelphys microtarsus J.A. Wagner, 1842
Gatunki
	7 gatunków – zobacz opis w tekście
	7 gatunków – zobacz opis w tekście
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Oposik (Gracilinanus) – rodzaj ssaków z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 6,7–18,5 cm, długość ogona 7–17,7 cm; masa ciała 10–58 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniowali w 1989 roku amerykańscy zoolodzy Alfred L. Gardner i G. Ken Creighton w artykule zatytułowanym Nowa nazwa rodzajowa dla grupy oposików (Marsupialia: Didelphidae) Tate’a (1933), opublikowanym na łamach „Proceedings of the Biological Society of Washington”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) oposik małostopy (G. microtarsus).

Etymologia

Gracilinanus: łac. gracilis lub gracilus ‘smukły, cienki’; gr. νανος nanos ‘karzeł’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Gracilinanus emiliae	(O. Thomas, 1909)	oposik brazylijski	monotypowy	wschodnia Kolumbia, północna, wschodnia i południowo-wschodnia Wenezuela, region Gujana, północna Brazylia i północno-wschodni Paragwaj (Loreto)	DC: 7,2–8,7 cm DO: 12,8–15,1 cm MC: 10–14 g	DD
Gracilinanus agilis	(Burmeister, 1854)	oposik zwinny	monotypowy	wschodnia i południowa Brazylia oraz wschodni Paragwaj	DC: 8–12 cm DO: 10,1–15,8 cm MC: 12–41 g	LC
Gracilinanus peruanus	(Tate, 1931)		monotypowy	wschodnie Peru, północna i środkowa Brazylia oraz zachodnio-środkowa Brazylia (Rondônia i Mato Grosso); zakres wysokości: poniżej 1800 m n.p.m.	DC: 8,5–12,1 cm DO: 13–15,5 cm MC: 10–49 g	NE
Gracilinanus aceramarcae	(Tate, 1931)	oposik andyjski	monotypowy	południowo-wschodnie Peru (Cuzco i Puno) i zachodnia Boliwia (La Paz); zakres wysokości: 1530–3350 m n.p.m.	DC: 8,3–10,3 cm DO: 11,2–14,5 cm MC: 18,5–23 g	LC
Gracilinanus microtarsus	(J.A. Wagner, 1842)	oposik małostopy	monotypowy	wschodnia i południowo-wschodnia Brazylia (środkowa Bahia do północnego Rio Grande do Sul) oraz północno-wschodnia Argentyna (Misiones); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.	DC: 6,7–18,5 cm DO: 7–17,7 cm MC: 12–58 g	LC
Gracilinanus dryas	(O. Thomas, 1898)	oposik wenezuelski	monotypowy	Andy w północno-wschodniej Kolumbii (Cundinamarca) i zachodnia Wenezuela (Trujillo, Mérida i Táchira); zakres wysokości: 1300–4000 m n.p.m.	DC: 9–10 cm DO: 13–15 cm MC: około 18 g	LC
Gracilinanus marica	(O. Thomas, 1898)	oposik północny	monotypowy	północna i środkowa Kolumbia (La Guajira do Cundinamarci) oraz zachodnia i północna Wenezuela; zakres wysokości: 0–2590 m n.p.m.	DC: 9,6–11,6 cm DO: 13,1–15,1 cm MC: 24–30 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 A.L. Gardner & G.K. Creighton. A new generic name for Tate’s (1933) microtarsus group of South American mouse opossums (Marsupialia: Didelphidae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 102, s. 4, 1989. (ang.).
1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 2–3. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest (redaktorzy): Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 52–54. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 D. Astúa: Family Didelphidae (Opossums). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 170–173. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Gracilinanus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-20].
1 2 3 4 Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 38. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).
↑ Taxonomy: Gracilinanus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).

[8] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Gardner&Creighton-1] 1 2 3 A.L. Gardner & G.K. Creighton. A new generic name for Tate’s (1933) microtarsus group of South American mouse opossums (Marsupialia: Didelphidae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 102, s. 4, 1989. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 2–3. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[icmw-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest (redaktorzy): Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 52–54. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[hmw-4] 1 2 3 4 5 D. Astúa: Family Didelphidae (Opossums). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 170–173. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Gracilinanus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-20].

[amw-6] 1 2 3 4 Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 38. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mdd-7] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).

[9] Taxonomy: Gracilinanus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).