Dydelfy

Dydelfy
	Didelphinae
	J.E. Gray, 1821
	; Dydelf białouchy (Didelphis albiventris)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	torbacze
Rząd	dydelfokształtne
Rodzina	dydelfowate
Podrodzina	dydelfy
	Typ nomenklatoryczny
	Didelphis Linnaeus, 1758
Synonimy
	Didelphina J.E. Gray, 1821;
	Didelphina J.E. Gray, 1821;
Plemiona
	6 plemion (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	6 plemion (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Dydelfy (Didelphinae) – podrodzina ssaków z rodziny dydelfowatych (Didelphidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Podrodzina obejmuje gatunki występujące w Ameryce.

Systematyka

Do podrodziny należą następujące występujące współcześnie plemiona:

Marmosini Hershkovitz, 1992
Metachirini Reig, Kirsch & L.G. Marshall, 1987
Didelphini J.E. Gray, 1821
Thylamyini Hershkovitz, 1992

Opisano również plemiona wymarłe:

Sparassocynini Reig, 1958
Zygolestini Marshall, 1987

Kladogram wedle Silva-Neto et al., 2024

Glironiinae

	Glironia venusta

Caluromyinae

Caluromys

	Caluromys philander

	Caluromys derbianus, Caluromys lanatus

Caluromysiops irrupta

Hyladelphinae

	Hyladelphys kalinowskii

Didelphinae

Marmosini

Tlacuatzin

Tlacuatzin insularis

Tlacuatzin sinaloae

	Tlacuatzin balsasensis

	Tlacuatzin canescens, Tlacuatzin baumeri

Monodelphis

Monodelphis dimidiata

Monodelphis scalops

	Monodelphis iheringi

	Monodelphis americana, Monodelphis gardneri

Monodelphis emiliae

Monodelphis domestica

	Monodelphis vossi

	Monodelphis glirina, Monodelphis sanctaerosae

Monodelphis arlindoi

	Monodelphis touan

	Monodelphis brevicaudata, Monodelphis palliolata

Monodelphis kunsi, Monodelphis pinocchio

Monodelphis adusta

Monodelphis reigi

Monodelphis peruviana

	Monodelphis osgoodi, Monodelphis saci

	Monodelphis handleyi, Monodelphis ronaldi

Marmosa

Marmosa rubra

Marmosa simonsi

Marmosa robinsoni, Marmosa xerophila

	Marmosa isthmica

	Marmosa mexicana, Marmosa zeledoni

Marmosa andersoni, Marmosa lepida

Marmosa tyleriana

	Marmosa waterhousei

	Marmosa macrotarsus, Marmosa murina

	Marmosa rapposa

	Marmosa parda, Marmosa rutteri

Marmosa paraguayana

Marmosa meridae

Marmosa constantiae

	Marmosa phaea

	Marmosa demerarae, Marmosa limae

Marmosa jansae, Marmosa perplexa

Marmosa germana

	Marmosa nicaraguae

	Marmosa adleri, Marmosa alstoni

Metachirini

Metachirus

	Metachirus myosurus

	Metachirus aritanai, Metachirus nudicaudatus

Didelphini

Chironectes minimus

Lutreolina

	Lutreolina crassicaudata

	Lutreolina massoia

Didelphis

Didelphis virginiana

Didelphis albiventris

	Didelphis imperfecta, Didelphis pernigra

	Didelphis aurita, Didelphis marsupialis

Philander

Philander quica

Philander andersoni, Philander nigratus

Philander mcilhennyi, Philander opossum

	Philander melanurus, Philander vossi

	Philander canus, Philander pebas

Thylamyini

Marmosops

Marmosops incanus

Marmosops paulensis

Marmosops caucae

	Marmosops ocellatus, Marmosops soinii

	Marmosops creightoni, Marmosops noctivagus

Marmosops handleyi

	Marmosops invictus

	Marmosops carri, Marmosops fuscatus

Marmosops bishopi

	Marmosops ojastii

	Marmosops chucha, Marmosops magdalenae

Marmosops pakaraimae, Marmosops parvidens

	Marmosops marina

	Marmosops pinheiroi, Marmosops woodali

Gracilinanus

Gracilinanus emiliae, Gracilinanus marica

	Gracilinanus agilis, Gracilinanus microtarsus

	Gracilinanus aceramarcae, Gracilinanus peruanus

Cryptonanus

Cryptonanus unduaviensis

	Cryptonanus chacoensis

	Cryptonanus agricolai, Cryptonanus guahybe

Chacodelphys formosa

Lestodelphys halli

Thylamys

Thylamys karimii, Thylamys velutinus

Thylamys sponsorius, Thylamys venustus

Thylamys macrurus

	Thylamys tatei

	Thylamys ellegans, Thylamys pallidior

	Thylamys pusillus

	Thylamys citellus, Thylamys pulchellus

Uwagi

↑ Pisownia oryginalna.

Przypisy

1 2 J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 308, 1821. (ang.).
↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 2–6. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 Podział systematyczny za: C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 44–57. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-17]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hesperomys project, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-07-16] (ang.).
↑ Francisco das ChagasF.Ch. Silva-Neto Francisco das ChagasF.Ch., Silvia E.S.E. Pavan Silvia E.S.E., DiegoD. Astúa DiegoD., Evolution, divergence, and convergence in the mandibles of opossums (Didelphidae, Didelphimorphia), „Current Zoology”, 70 (4), 2024, s. 488–504, DOI: 10.1093/cz/zoad027 (ang.).

[2] Pisownia oryginalna.

[Gray-1] 1 2 J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 308, 1821. (ang.).

[Cichocki&inni-3] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 2–6. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-4] 1 2 Podział systematyczny za: C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 44–57. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[mdd-5] C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-17]. (ang.).

[Zijlstra-6] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hesperomys project, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-07-16] (ang.).

[Silva-Neto&24-7] Francisco das ChagasF.Ch. Silva-Neto Francisco das ChagasF.Ch., Silvia E.S.E. Pavan Silvia E.S.E., DiegoD. Astúa DiegoD., Evolution, divergence, and convergence in the mandibles of opossums (Didelphidae, Didelphimorphia), „Current Zoology”, 70 (4), 2024, s. 488–504, DOI: 10.1093/cz/zoad027 (ang.).