| Philander | |||
| Brisson, 1762 | |||
Opos szary (P. opossum) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
opos | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Didelphis opossum Linnaeus, 1758 | |||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Opos (Philander) – rodzaj ssaków z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).
Do rodzaju należą gatunki występujące od północnego Meksyku po północną Argentynę.
Długość ciała (bez ogona) 20,7–33,1 cm, długość ogona 25,3–37,7 cm; masa ciała 148–910 g.
Rodzaj zdefiniował w 1762 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Królestwo zwierząt podzielone na dziewięć klas, czyli metodyczne streszczenie: przedstawiające ogólny podział zwierząt na dziewięć klas oraz szczegółowy podział dwóch pierwszych klas, mianowicie czworonogów i waleni, na rzędy, sekcje, rodzaje i gatunki, z krótkim opisem każdego gatunku, cytowaniem autorów, którzy o nich piszą, nazwami nadanymi im przez nich samych i przez narody, a także nazwami zwyczajowymi. Brisson nie wskazał gatunku typowego. W 1998 roku Międzynarodowy kodeks nomenklatury zoologicznej (ICZN) uznał za nieważną całość Regnum animale ze względu na niekonsekwentne stosowanie nazewnictwa binominalnego, jednocześnie zachowując do celów nomenklatorycznych nazwę Philander i wyznaczając (późniejsze oznaczenie) na gatunek typowy oposa szarego (P. opossum).
Voss, Díaz-Nieto i Jansa (2018) wyróżniają dodatkowo gatunek Philander quica (obejmujący populacje zaliczane we wcześniejszych publikacjach do gatunku P. frenatus, zdaniem autorów nienależące do tego samego gatunku co holotyp P. frenatus), Philander canus (uznawany przez nich za starszy synonim gatunków P. mondolfii i P. olrogi), Philander melanurus, Philander pallidus i opisany przez autorów nowy gatunek Philander pebas; autorzy uznają jednocześnie gatunek P. frenatus za młodszy synonim P. opossum. W takim ujęciu do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa | Podgatunki | Rozmieszczenie geograficzne | Podstawowe wymiary | Status IUCN |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Philander quica | (Temminck, 1824) | opos brazylijski | monotypowy | południowo-wschodnia Brazylia (Bahia, Minas Gerais i interior Goiás), na południe do wschodniego Paragwaju i północno-wschodniej Argentyny (Misiones) | DC: 26–33 cm DO: 25–33 cm MC: 220–910 g |
LC | |
| Philander andersoni | (Osgood, 1913) | opos andyjski | monotypowy | południowo-wschodnia Kolumbia, południowo-środkowa Wenezuela (Bolívar i Amazonas), zachodnia Brazylia (Amazonas i Acre) oraz wschodnie, wschodnio-środkowe, północne i środkowe Peru (na wschód od Andów) | DC: 22–31 cm DO: 25–33 cm MC: 225–600 g |
LC | |
| Philander nigratus | (O. Thomas, 1923) | monotypowy | endemit Peru: wschodnia część Andów (Ayacucho i Junín) | DC: 26–28 cm DO: 27–30 cm MC: brak danych |
NE | ||
| Philander pebas | Voss, Díaz-Nieto & Jansa, 2018 | monotypowy | wschodni Ekwador (Orellana), wschodnie Peru (na południe do Madre de Dios), Brazylia (Acre, Amazonas i Pará | DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych |
NE | ||
| Philander canus | (Osgood, 1913) | opos nizinny | monotypowy | wschodnia część Andów w Kolumbii, Wenezuela, Peru, Boliwia, Paragwaj, północna Argentyna (Formosa i Chaco), zachodnia i środkowa Brazylia (prawdopodobnie w całej Amazonii) | DC: 20–33 cm DO: 19–33 cm MC: 200–674 g |
NE | |
| Philander mcilhennyi | A.L. Gardner & J.L. Patton, 1972 | opos amazoński | monotypowy | wschodnio-środkowe Peru (Loreto i Ukajali) i zachodnia Brazylia (Amazones i Acre) | DC: 29–31 cm DO: 26–38 cm MC: 396–640 g |
LC | |
| Philander opossum | (Linnaeus, 1758) | opos szary | monotypowy | region Gujana, i wschodnia, amazońska część Brazylii; być może szerzej rozpowszechniony | DC: 20–33 cm DO: 19,5–33 cm MC: 200–674 g |
LC | |
| Philander deltae | Lew, Pérez-Hernándeez & J. Ventura, 2006 | opos deltowy | monotypowy | endemit Wenezueli: delta rzeki Orinoko i zatoka Paria (wschodnie Monagas i Delta Amacuro) | DC: około 21 cm DO: około 30 cm MC: 148–530 g |
LC | |
| Philander melanurus | (O. Thomas, 1899) | monotypowy | Panama, pacyficzne niziny w Kolumbii i zachodnim Ekwadorze; być może Kostaryka (granice zasięgu z P. vossi niepewne) | DC: 20–33 cm DO: 19,5–33 cm MC: 200–674 g |
NE | ||
| Philander vossi | A.L. Gardner & Ramírez-Pulido, 2020 | monotypowy | wschodni i południowy Meksyk (na południe od Tamaulipas), Gwatemala, Belize i Salwador; być może Honduras (granice zasięgu z P. melanurus niepewne) | DC: 20–33 cm DO: 19,5–33 cm MC: 200–674 g |
NE |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe z miocenu Ameryki Południowej: