Didelphini

	Didelphini
	J.E. Gray, 1821
	; Dydelf wielkouchy (Didelphis aurita)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Nadrząd	torbacze
Rząd	dydelfokształtne
Rodzina	dydelfowate
Podrodzina	dydelfy
Plemię	Didelphini
	Typ nomenklatoryczny
	Didelphis Linnaeus, 1758
Synonimy
	Didelphia Rafinesque, 1815; Didelphina J.E. Gray, 1821; Didelphidae: J.E. Gray, 1825; Didelphina: J.E. Gray, 1825; Didelphina: Bonaparte, 1838; Didelphisideae: Lesson, 1842; Didelphyida: Haeckel, 1866; Chironectida Haeckel, 1866; Didelphididae: Gill, 1872; Didelphyidæ: O. Thomas, 1888; Didelphyidae: W.H. Flower & Lydekker, 1891; Chironectidae: Anonim, 1897; Didelphydae: F. Ameghino, 1889; Didelphoidea: W.K. Gregory & Mosenthal, 1910; Didelphiinae: Simpson, 1929; Didelphioidea: Simpson, 1931; Didelphiidae: Simpson, 1931; Didelphinae: Simpson, 1935; Didelphini: Crochet, 1979; Chironectini: F.S. Szalay, 1994; Chironectinae: Hershkovitz, 1997; Lutreolininae Hershkovitz, 1997;
Rodzaje
	6 rodzajów (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	6 rodzajów (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Didelphini – plemię ssaków z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Plemię obejmuje gatunki występujące w Ameryce.

Systematyka

Do plemienia należą następujące występujące współcześnie rodzaje:

Chironectes Illiger, 1811 – japok – jedynym przedstawicielem jest Chironectes minimus (E.A.W. von Zimmermann, 1780) – japok wodny
Lutreolina O. Thomas, 1910 – wydrówka
Didelphis Linnaeus, 1758 – dydelf
Philander Brisson, 1762 – opos

Opisano również rodzaje wymarłe:

Hyperdidelphys F. Ameghino, 1904
Thylophorops Reig, 1952

Kladogram wedle Silva-Neto et al., 2024

Glironiinae

	Glironia venusta

Caluromyinae

Caluromys

	Caluromys philander

	Caluromys derbianus, Caluromys lanatus

Caluromysiops irrupta

Hyladelphinae

	Hyladelphys kalinowskii

Didelphinae

Marmosini

Tlacuatzin

Tlacuatzin insularis

Tlacuatzin sinaloae

	Tlacuatzin balsasensis

	Tlacuatzin canescens, Tlacuatzin baumeri

Monodelphis

Monodelphis dimidiata

Monodelphis scalops

	Monodelphis iheringi

	Monodelphis americana, Monodelphis gardneri

Monodelphis emiliae

Monodelphis domestica

	Monodelphis vossi

	Monodelphis glirina, Monodelphis sanctaerosae

Monodelphis arlindoi

	Monodelphis touan

	Monodelphis brevicaudata, Monodelphis palliolata

Monodelphis kunsi, Monodelphis pinocchio

Monodelphis adusta

Monodelphis reigi

Monodelphis peruviana

	Monodelphis osgoodi, Monodelphis saci

	Monodelphis handleyi, Monodelphis ronaldi

Marmosa

Marmosa rubra

Marmosa simonsi

Marmosa robinsoni, Marmosa xerophila

	Marmosa isthmica

	Marmosa mexicana, Marmosa zeledoni

Marmosa andersoni, Marmosa lepida

Marmosa tyleriana

	Marmosa waterhousei

	Marmosa macrotarsus, Marmosa murina

	Marmosa rapposa

	Marmosa parda, Marmosa rutteri

Marmosa paraguayana

Marmosa meridae

Marmosa constantiae

	Marmosa phaea

	Marmosa demerarae, Marmosa limae

Marmosa jansae, Marmosa perplexa

Marmosa germana

	Marmosa nicaraguae

	Marmosa adleri, Marmosa alstoni

Metachirini

Metachirus

	Metachirus myosurus

	Metachirus aritanai, Metachirus nudicaudatus

Didelphini

Chironectes minimus

Lutreolina

	Lutreolina crassicaudata

	Lutreolina massoia

Didelphis

Didelphis virginiana

Didelphis albiventris

	Didelphis imperfecta, Didelphis pernigra

	Didelphis aurita, Didelphis marsupialis

Philander

Philander quica

Philander andersoni, Philander nigratus

Philander mcilhennyi, Philander opossum

	Philander melanurus, Philander vossi

	Philander canus, Philander pebas

Thylamyini

Marmosops

Marmosops incanus

Marmosops paulensis

Marmosops caucae

	Marmosops ocellatus, Marmosops soinii

	Marmosops creightoni, Marmosops noctivagus

Marmosops handleyi

	Marmosops invictus

	Marmosops carri, Marmosops fuscatus

Marmosops bishopi

	Marmosops ojastii

	Marmosops chucha, Marmosops magdalenae

Marmosops pakaraimae, Marmosops parvidens

	Marmosops marina

	Marmosops pinheiroi, Marmosops woodali

Gracilinanus

Gracilinanus emiliae, Gracilinanus marica

	Gracilinanus agilis, Gracilinanus microtarsus

	Gracilinanus aceramarcae, Gracilinanus peruanus

Cryptonanus

Cryptonanus unduaviensis

	Cryptonanus chacoensis

	Cryptonanus agricolai, Cryptonanus guahybe

Chacodelphys formosa

Lestodelphys halli

Thylamys

Thylamys karimii, Thylamys velutinus

Thylamys sponsorius, Thylamys venustus

Thylamys macrurus

	Thylamys tatei

	Thylamys ellegans, Thylamys pallidior

	Thylamys pusillus

	Thylamys citellus, Thylamys pulchellus

Uwagi

↑ Pisownia oryginalna.
↑ W części.
↑ Typ nomenklatoryczny: Chironectes Illiger, 1811.
↑ Typ nomenklatoryczny: Lutreolina O. Thomas, 1910

Przypisy

1 2 J.E. Gray. On the natural arrangement of vertebrose animals. „London Medical Repository”. 15, s. 308, 1821. (ang.).
↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 55. (fr.).
1 2 J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 343, 1825. (ang.).
↑ Ch.-L. Bonaparte. Synopsis Vertebratorum Systematis. „Nuovi annali delle scienze naturali”. 2, s. 113, 1838. (łac.).
↑ R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: Arthus Bertrand, 1842, s. 186. (fr.).
1 2 E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clvii. (niem.).
↑ T.N. Gill. Arrangement of the families of mammals. With analytical tables. „Smithsonian Miscellaneous Collection”. 11 (1), s. 26, 1872. (ang.).
↑ O. Thomas: Catalogue of the Marsupialia and Monotremata in the collection of the British Museum (Natural History). London: The Trustees, 1888, s. 315. (ang.).
↑ W.H. Flower & R. Lydekker: An introduction to the study of mammals living and extinct. London: A. and C. Black, 1891, s. 133. (ang.).
↑ Anonim: Verzeichnis der im Museum der Naturhistorischen Gesellschaft zu Hannover vorhandenen Säugetiere. Hannover: 1897, s. 2. (niem.).
↑ F. Ameghino. Contribución al conocimiento de los mamiferos fósiles de la República Argentina. „Acta de la Academia Nacional de Ciencias Exactas”. 6, s. 277, 1889. (hiszp.).
↑ W.K. Gregory & J.K. Mosenthal: Outline classification of the Mammalia recent and extinct. W: H.F. Osborn: The Age of Mammals in Europe, Asia and North America. New York: The Macmillan company, 1910, s. 515. (ang.).
↑ G.G. Simpson. American Mesozoic Mammalia. „Memoirs of the Peabody Museum of Yale University”. 3 (1), s. 116, 1929. (ang.).
1 2 G.G. Simpson. A new classification of mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 59 (5), s. 267, 1931. (ang.).
↑ G.G. Simpson. Note on the classification of Recent and fossil opossums. „Journal of Mammalogy”. 16 (2), s. 137, 1935. DOI: 10.2307/1374361. (ang.).
↑ J.-Y. Crochet. Diversité systématique des Didelphidae (Marsupialia) européens tertiaires. „Geobios”. 12 (3), s. 1457, 1979. DOI: 10.1016/S0016-6995(79)80117-5. (fr.).
↑ F.S. Szalay: Evolutionary history of the marsupials and an analysis of osteological characters. Cambridge: Cambridge University Press, 1994, s. 42. DOI: 10.1017/CBO9780511565571. ISBN 978-0-511-56557-1. (ang.).
1 2 P. Hershkovitz. Composition of the family Didelphidae Gray, 1821 (Didelphoidea: Marsupialia), with a review of the morphology and behavior of the included four-eyed pouched opossums of the genus Philander Tiedemann. „Fieldiana. Zoology”. 86, s. 7, 1997. (ang.).
1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 50–52. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).
↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 3–4. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Didelphini Gray, 1821, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-07-17] (ang.).
↑ F. Ameghino. Nuevas especies de mamíferos cretáceos y terciarios de la República Argentina. „Anales de la Sociedad Científica Argentina”. 58, s. 262, 1904. (hiszp.).
↑ O.A. Reig. Descripción previa de nuevos ungulados y marsupiales fósiles del Plioceno y del Eocuartario argentinos. „Revista del Museo Municipal de Ciencias Naturales y Traditional de Mar del Plata”. 1, s. 124, 1952. (hiszp.).
↑ Francisco das ChagasF.Ch. Silva-Neto Francisco das ChagasF.Ch., Silvia E.S.E. Pavan Silvia E.S.E., DiegoD. Astúa DiegoD., Evolution, divergence, and convergence in the mandibles of opossums (Didelphidae, Didelphimorphia), „Current Zoology”, 70 (4), 2024, s. 488–504, DOI: 10.1093/cz/zoad027 (ang.).

[3] Pisownia oryginalna.

[6] W części.

[9] Typ nomenklatoryczny: Chironectes Illiger, 1811.

[22] Typ nomenklatoryczny: Lutreolina O. Thomas, 1910

[Gray1821-1] 1 2 J.E. Gray. On the natural arrangement of vertebrose animals. „London Medical Repository”. 15, s. 308, 1821. (ang.).

[Rafinesque-2] C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 55. (fr.).

[Gray1825-4] 1 2 J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 343, 1825. (ang.).

[Bonaparte-5] Ch.-L. Bonaparte. Synopsis Vertebratorum Systematis. „Nuovi annali delle scienze naturali”. 2, s. 113, 1838. (łac.).

[Lesson-7] R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: Arthus Bertrand, 1842, s. 186. (fr.).

[Haeckel-8] 1 2 E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clvii. (niem.).

[Gill-10] T.N. Gill. Arrangement of the families of mammals. With analytical tables. „Smithsonian Miscellaneous Collection”. 11 (1), s. 26, 1872. (ang.).

[Thomas-11] O. Thomas: Catalogue of the Marsupialia and Monotremata in the collection of the British Museum (Natural History). London: The Trustees, 1888, s. 315. (ang.).

[Flower&Lydekker-12] W.H. Flower & R. Lydekker: An introduction to the study of mammals living and extinct. London: A. and C. Black, 1891, s. 133. (ang.).

[Anonim-13] Anonim: Verzeichnis der im Museum der Naturhistorischen Gesellschaft zu Hannover vorhandenen Säugetiere. Hannover: 1897, s. 2. (niem.).

[Ameghino-14] F. Ameghino. Contribución al conocimiento de los mamiferos fósiles de la República Argentina. „Acta de la Academia Nacional de Ciencias Exactas”. 6, s. 277, 1889. (hiszp.).

[Gregory&Mosenthal-15] W.K. Gregory & J.K. Mosenthal: Outline classification of the Mammalia recent and extinct. W: H.F. Osborn: The Age of Mammals in Europe, Asia and North America. New York: The Macmillan company, 1910, s. 515. (ang.).

[Simpson1929-16] G.G. Simpson. American Mesozoic Mammalia. „Memoirs of the Peabody Museum of Yale University”. 3 (1), s. 116, 1929. (ang.).

[Simpson1931-17] 1 2 G.G. Simpson. A new classification of mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 59 (5), s. 267, 1931. (ang.).

[Simpson1935-18] G.G. Simpson. Note on the classification of Recent and fossil opossums. „Journal of Mammalogy”. 16 (2), s. 137, 1935. DOI: 10.2307/1374361. (ang.).

[Crochet-19] J.-Y. Crochet. Diversité systématique des Didelphidae (Marsupialia) européens tertiaires. „Geobios”. 12 (3), s. 1457, 1979. DOI: 10.1016/S0016-6995(79)80117-5. (fr.).

[Szalay-20] F.S. Szalay: Evolutionary history of the marsupials and an analysis of osteological characters. Cambridge: Cambridge University Press, 1994, s. 42. DOI: 10.1017/CBO9780511565571. ISBN 978-0-511-56557-1. (ang.).

[Hershkovitz-21] 1 2 P. Hershkovitz. Composition of the family Didelphidae Gray, 1821 (Didelphoidea: Marsupialia), with a review of the morphology and behavior of the included four-eyed pouched opossums of the genus Philander Tiedemann. „Fieldiana. Zoology”. 86, s. 7, 1997. (ang.).

[Burgin&inni-23] 1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 50–52. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[mdd-24] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).

[Cichocki&inni-25] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 3–4. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Zijlstra-26] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Didelphini Gray, 1821, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-07-17] (ang.).

[ame-27] F. Ameghino. Nuevas especies de mamíferos cretáceos y terciarios de la República Argentina. „Anales de la Sociedad Científica Argentina”. 58, s. 262, 1904. (hiszp.).

[reig-28] O.A. Reig. Descripción previa de nuevos ungulados y marsupiales fósiles del Plioceno y del Eocuartario argentinos. „Revista del Museo Municipal de Ciencias Naturales y Traditional de Mar del Plata”. 1, s. 124, 1952. (hiszp.).

[Silva-Neto&24-29] Francisco das ChagasF.Ch. Silva-Neto Francisco das ChagasF.Ch., Silvia E.S.E. Pavan Silvia E.S.E., DiegoD. Astúa DiegoD., Evolution, divergence, and convergence in the mandibles of opossums (Didelphidae, Didelphimorphia), „Current Zoology”, 70 (4), 2024, s. 488–504, DOI: 10.1093/cz/zoad027 (ang.).