Dydelf

Etymologia

• Didelphis: gr. δι- di- ‘podwójny’, od δις dis ‘dwukrotny’, od δυο duo ‘dwa’; δελφύς delphys ‘łono, macica’.
• Sarigua: fr. sarigue, od br. Sarigueya, çarigueia lub çarigueira ‘opos’. Gatunek typowy: Muirhead wymienił dziewięć gatunków, nie wskazując gatunku typowego, w tym: Didelphis marsupialis Linnaeus, 1758, Didelphis cancrivora J.F. Gmelin, 1788 (= Didelphis marsupialis Linnaeus, 1758) oraz Didelphis virginiana Kerr, 1792.
• Thylacotherium: gr. θυλακος thulakos ‘woreczek, kieszonka’; θηριον thērion ‘dzikie zwierzę’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘zwierzę’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Thylacotherium ferox Lund, 1840.
• Dasyurotherium: gr. δασυς dasus ‘włochaty, kudłaty’; ουρα oura ‘ogon’; θηριον thōrion ‘dzikie zwierzę’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘zwierzę’.
• Gambatherium: rdzenna nazwa Gamba ‘przykryte, skryte piersi’; gr. θηριον thōrion ‘dzikie zwierzę’, od θηρ thēr, θηρος thēros ‘zwierzę’.
• Dimerodon: gr. διμερής dimeres ‘podwójnie rozdzielony’; οδους odous, οδων odōn ‘ząb’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Dimerodon mutilatus Ameghino, 1889.
• Mamdidelphisus: modyfikacja zaproponowana przez meksykańskiego przyrodnika Alfonso Luisa Herrerę w 1899 roku polegająca na dodaniu do nazwy rodzaju przedrostka Mam (od Mammalia).
• Cladodidelphys: gr. κλαδος klados ‘cienka gałąź, gałązka’; rodzaj Didelphis Linnaeus, 1758. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Cladodidelphys crucialis Ameghino, 1904.
• Leucodidelphis: gr. λευκος leukos ‘biały’; rodzaj Didelphis Linnaeus, 1758. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Didelphis paraguayensis J.A. Allen, 1902 (= Didelphis albiventris Lund, 1840).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
	Didelphis virginiana	Kerr, 1792	dydelf wirginijski	4 podgatunki	Kanada (Kolumbia Brytyjska i południowe Ontario), Stany Zjednoczone (zachodnie wybrzeże, większość wschodniej części), Meksyk do Nikaragui	DC: 37–50 cm DO: 29–47 cm MC: 0,5–5,9 kg	LC
	Didelphis albiventris	P.W. Lund, 1840	dydelf białouchy	gatunek monotypowy	endemit Brazylii: São Paulo, Parana, Minas Gerais, Rio de Janeiro, Espírito Santo, Goiás, Tocantins, Bahia, Piauí, Ceará, Rio Grande do Norte, Paraiba, Pernambuco, Alagoas i Sergipe	DC: 30–44 cm DO: 29–45 cm MC: 0,5–2,5 kg	LC
	Didelphis poecilotus	J.A. Wagner, 1842		gatunek monotypowy	południowo-zachodnia Brazylia (Rio Grande do Sul, Parana, Santa Catarina, Mato Grosso do Sul i Mato Grosso), wschodnia Boliwia, Paragwaj, Urugwaj oraz północna i środkowa Argentyna (na południe do Buenos Aires na wschodzie, ekoregion Desierto del Monte na zachodzie)	DC: 30–44 cm DO: 29–45 cm MC: 0,5–2,5 kg	NE
	Didelphis imperfecta	Mondolfi & Pérez-Hernández, 1984	dydelf gujański	monotypowy	Wenezuela (na południe od rzeki Orinoko), region Gujana i skrajnie północna Brazylia (Amapá i Roraima)	DC: 32–39 cm DO: 30–41 cm MC: 0,6–1,2 kg	LC
	Didelphis pernigra	J.A. Allen, 1900	dydelf andyjski	monotypowy	zalesione andyjskie zbocza północno-zachodniej Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru i zachodniej Boliwii	DC: 34–44 cm DO: 32–41 cm MC: 0,7–2 kg	LC
	Didelphis aurita	zu Wied-Neuwied, 1826	dydelf wielkouchy	monotypowy	wschodnia Brazylia (Pernambuco) na południe do południowo-wschodniego Paragwaju i północno-wschodniej Argentyny (Misiones)	DC: 31–39 cm DO: 31–37 cm MC: 0,7–1,5 kg	LC
	Didelphis marsupialis	Linnaeus, 1758	dydelf czarnouchy	monotypowy	wschodni Meksyk (Tamaulipas) do południowej Amazonii, Trynidad i Tobago oraz (możliwa introdukcja) na północ do Dominiki	DC: 32–46 cm DO: 34–46 cm MC: 0,6–2,4 kg	LC

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe na obszarze Ameryki Południowej:

• Didelphis crucialis (F. Ameghino, 1904) (miocen/pliocen)
• Didelphis mutilata (F. Ameghino, 1889) (plejstocen)
• Didelphis reigi Simpson, 1972 (pliocen)
• Didelphis seneti Rusconi, 1932 (pliocen)
• Didelphis solimoensis Cozzuol, Goin, De los Reyes & Ranzi, 2006 (miocen)

Takson o nieokreślonej pozycji systematycznej (nomen dubium):

• Thylacotherium ferox Lund, 1840