Oposek

Etymologia

• Didelphis: gr. δι- di- ‘podwójny’, od δυο duo ‘dwa’; δελφυς delphus ‘łono, macica’. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Sarigua: fr. sarigue, od br. Sarigueya, çarigueia lub çarigueira ‘opos’. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Marmosa: nazwa nadana oposkowi w Brazylii, zgodnie z Sebą, i zaadaptowana w języku francuskim w formie marmose przez Buffona.
• Asagis: gr. negatywny przedrostek α- a- ‘bez’; σαγις sagis ‘kieszonka, woreczek’. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Notagogus: gr. νωταγωγες nōtagōges ‘nosić na plecach’. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Micoureus (Micureus, Micoures, Micoures, Micoreus): nazwa Micouré oznaczająca w języku guarani oposa. Gatunek typowy: Didelphis cinerea Temminck, 1824 (= Marmosa cinerea paraguayana Tate, 1931).
• Grymaeomys: gr. γρυμεα grumea ‘torba, worek’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Cuica (Quica): rodzima, rdzenno amerykańska nazwa, pochodząca z połączenia coo ‘zwierzę’ i yeîca lub îca ‘lepki, gumowaty’. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Stegomarmosa: gr. στεγη stegē ‘dach’; rodzaj Marmosa J.E. Gray, 1821. Gatunek typowy: Stegomarmosa andersoni Pine, 1972.
• Grayium: John Edward Gray (1800–1875), brytyjski zoolog. Gatunek typowy: Didelphis murina Linnaeus, 1758.
• Eomarmosa: gr. εως eōs lub ηως ēōs ‘świt’; rodzaj Marmosa J.E. Gray, 1821. Gatunek typowy: Marmosa rubra Tate, 1931; opisany jako podrodzaj Marmosa.
• Exulomarmosa: łac. exsul lub exul ‘wygnaniec’, od ex ‘poza’; solum ‘kraj, ląd’; rodzaj Marmosa J.E. Gray, 1821. Gatunek typowy: Marmosa robinsoni Bangs, 1898.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki zgrupowane w pięciu podrodzajach:

Podrodzaj	Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Eomarmosa Voss, Gutiérrez, Solari, Rossi & Jansa, 2014		Marmosa rubra	Tate, 1931	oposek rudy	gatunek monotypowy	wschodni Ekwador, Peru; być może południowa Kolumbia	DC: 12,8–20 cm DO: 18,3–22 cm MC: 59–81 g	DD
Exulomarmosa Voss, Gutiérrez, Solari, Rossi & Jansa, 2014		Marmosa simonsi	O. Thomas, 1899		gatunek monotypowy	zachodni Ekwador (włącznie z wyspą Puná), północno-zachodnie Peru; zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.	DC: 9,8–15,6 cm DO: 12,1–18,9 cm MC: 24–49 g	NE
		Marmosa isthmica	E.A. Goldman, 1912		gatunek monotypowy	Panama, Kolumbia (północno-zachodnia część karaibskich nizin, wybrzeże Oceanu Spokojnego, zachodnia Cundinamarca), zachodni Ekwador; zakres wysokości: poniżej 1700 m n.p.m.	DC: 10,5–20 cm DO: 15–25 cm MC: 40–164 g	NE
		Marmosa zeledoni	E.A. Goldman, 1911		gatunek monotypowy	Nikaragua, Kostaryka, Panama, zachodnia Kolumbia (Nariño i Valle del Cauca); zakres wysokości: 100–2200 m n.p.m.	DC: 11,9–16,2 cm DO: 14,5–21 cm MC: 28–100 g	NE
		Marmosa mexicana	C.H. Merriam, 1897	oposek meksykański	gatunek monotypowy	wschodni i południowo-wschodni Meksyk (Tamaulipas) do wschodniej Panamy, wraz z wyspami Roatá (Honduras) i Big Corn Islands (Nikaragua); zakres wysokości: poniżej 1600 m n.p.m.	DC: 9,4–16,8 cm; DO: 13–23 cm MC: 24–99 g	LC
		Marmosa xerophila	Handley & Gordon, 1979	oposek sucholubny	gatunek monotypowy	północno-wschodnia Kolumbia, północno-zachodnia Wenezuela (przybrzeżne pustynie wokół Zatoki Wenezuelskiej); zakres wysokości: 0–100 m n.p.m.	DC: 10,1–15,9 cm DO: 13–18,1 cm MC: 39–87 g	VU
		Marmosa robinsoni	Bangs, 1898	oposek wielkooki	gatunek typowy	Panama (na zachód do Chiriqui, włącznie z wyspami Isla del Rey i Saboga), północna i zachodnia Kolumbia, północna Wenezuela (na północ od rzeki Orinoko, wyspa Margarita), Trynidad i Tobago oraz Grenada; zakres wysokości: 0–2600 m n.p.m.	DC: 8,3–22 cm DO: 10,1–22 cm MC: 16–110 g	LC
Stegomarmosa Pine, 1972		Marmosa andersoni	Pine, 1972	oposek nieznany	gatunek monotypowy	endemit Peru: regiony Pasco i Cuzco	DC: 12,4–12,5 cm DO: 17,5–19,3 cm MC: 28–38 g	DD
		Marmosa chachapoya	S.E. Pavan, de Abreu-Júnior, Sánchez-Vendizú & Voss, 2025		gatunek monotypowy	endemit Peru: znany tylko z miejsca typowego (Park Narodowy Rio Abiseo)	DC: około 10,7 cm DO: około 16 cm MC: około 21 g	NE
		Marmosa lepida	O. Thomas, 1888)	oposek rdzawy	gatunek monotypowy	wschodnia Kolumbia, południowa Wenezuela, Gujana, zachodnia i północna Brazylia, wschodni Ekwador, wschodnie Peru, północno-zachodnia Boliwia; zakres wysokości: 45–700 m n.p.m.	DC: 9,7–12 cm DO: 14–15,9 cm MC: 10–18 g	LC
Marmosa J.E. Gray, 1821		Marmosa tyleriana	Tate, 1931	oposek wyżynny	gatunek monotypowy	endemit Wenezueli: Bolívar i Amazonas; zakres wysokości: 1300–2200 m n.p.m.	DC: 11,2–12,8 cm DO: 14,5–17,7 cm MC: 30–56 g	DD
		Marmosa macrotarsus	(J.A. Wagner, 1842)	oposek peruwiański	gatunek monotypowy	Peru (na południe od rzek Solimões i Marañón) i zachodnia Brazylia (na południe od rzeki Amazonka, na zachód od rzeki Tapajós); być może Boliwia; zakres wysokości: 25–1900 m n.p.m.	DC: 10,4–13,6 cm DO: 14,8–21 cm MC: 23–51 g	NE
		Marmosa waterhousii	(Tomes, 1860)		gatunek monotypowy	środkowa, południowa i południowo-wschodnia Kolumbia, zachodnia Wenezuela (Andy), wschodni Ekwador, północne Peru, zachodnia Brazylia (na zachód od rzeki Rio Negro, na północ od rzeki Amazonka); zakres wysokości: 50–1100 m n.p.m.	DC: 12,2–14,9 cm DO: 17,2–22 cm MC: 49–66 g	NE
		Marmosa murina	(Linnaeus, 1758)	oposek mysi	gatunek monotypowy	Wenezuela, Trynidad i Tobago oraz środkowa i wschodnia Brazylia; zakres wysokości: 0–1350 m n.p.m.	DC: 9,1–24 cm DO: 13,9–28 cm MC: 19–100 g	LC
Micoureus Lesson, 1842		Marmosa demerarae	O. Thomas, 1905	opośniczek długowłosy	5 podgatunków	Kolumbia na wschód do Wenezueli (doliny Andów), Gujana, Brazylia (na południe do Bahii, na zachód do Mato Grosso); zakres wysokości: poniżej 1200 m n.p.m.	DC: 15,2–21 cm DO: 19,5–27 cm MC: 62–130 g	LC
		Marmosa constantiae	O. Thomas, 1904	opośniczek białobrzuchy	gatunek monotypowy	wschodnie Peru, północna Boliwia, zachodnia i południowo-zachodnia Brazylia (Acre do Mato Grosso i Mato Grosso do Sul)	DC: 13,4–18 cm DO: 18,6–22 cm MC: 68–90 g	LC
		Marmosa adleri	Voss, Giarla & Jansa, 2021		gatunek monotypowy	endemit Panamy	DC: 12–15 cm DO: 21–24 cm MC: 40–68 g	NE
		Marmosa germana	O. Thomas, 1904		gatunek monotypowy	południowo-wschodnia Kolumbia, wschodni Ekwador, północne Peru (na północ od rzeki Amazonka); dokładny zasięg występowania niepewny	DC: 18,7–21 cm DO: 25–28 cm MC: 75–150 g	NE
		Marmosa alstoni	(J.A. Allen, 1900)	opośniczek kostarykański	gatunek monotypowy	Belize na południe do północno-zachodniej Kolumbii (Chocó)	DC: 18–19,5 cm DO: 24–27 cm MC: 100–155 g	LC
		Marmosa nicaraguae	O. Thomas, 1905		gatunek monotypowy	Nikaragua i Kostaryka (karaibskie zbocza); występowanie na pacyficznych zboczach Kostaryki niepewne	DC: 16,7–17,8 cm DO: 24–28 cm MC: brak danych	NE
		Marmosa paraguayana	Tate, 1931	opośniczek szary	gatunek monotypowy	wschodnia Brazylia (południowa Bahia do Rio Grande do Sul) do północno-wschodniej Argentyny (Misiones) oraz wschodniego Paragwaju	DC: 12–20 cm DO: 15–26 cm MC: 56–230 g	LC
		Marmosa parda	Tate, 1931		gatunek monotypowy	endemit Peru: zlewnia rzeki Huallaga (regiony Huánuco i La Libertad); zakres wysokości: 1000–1200 m n.p.m.	DC: 13,7–17,7 cm DO: 21–27 cm MC: około 82 g	NE
		Marmosa rutteri	O. Thomas, 1924		gatunek monotypowy	południowa Kolumbia, wschodni Ekwador, Peru i zachodnia Brazylia (zachodnie Amazonas i Acre); zakres wysokości: poniżej 800 m n.p.m.	DC: 15,2–21 cm DO: 21–29 cm MC: 84–180 g	NE
		Marmosa rapposa	O. Thomas, 1899		gatunek monotypowy	południowe Peru, Boliwia, południowa Brazylia (Mato Grosso del Sul), Paragwaj i północno-zachodnia Argentyna; zakres wysokości: poniżej około 2500 m n.p.m.	DC: 11,8–18,6 cm DO: 16,2–24 cm MC: 37–132 g	NE
		Marmosa phaea	O. Thomas, 1899	opośniczek stokowy	gatunek monotypowy	zachodnia Kolumbia do południowo-zachodniego Ekwadoru (zachodnie zbocza Andów)	DC: 12,1–17 cm DO: 15,3–24 cm MC: około 63 g	LC
		Marmosa perplexa	Anthony, 1922		gatunek monotypowy	południowo-zachodni Ekwador (Loja i El Oro) i północno-zachodnie Peru (Cajamarca i Tumbes)	DC: 12,7–15,1 cm DO: 17,8–20 cm MC: 35–43 g	NE
		Marmosa jansae	Voss & Giarla, 2021		gatunek monotypowy	południowo-wschodnia Kolumbia (Putumayo), wschodni Ekwador (Orellana i Pastaza) i północno-wschodnie Peru (Lareto)	DC: 14,9–17,7 cm DO: 21–24 cm MC: 56–103 g	NE

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  VU  – gatunek narażony,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunek wymarły:

• Marmosa laventica Marshall, 1976