Organka grubodzioba

Organka grubodzioba
	Euphonia laniirostris
	Orbigny & Lafresnaye, 1837
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	łuszczakowate
Podrodzina	organki
Rodzaj	Euphonia
Gatunek	organka grubodzioba
Podgatunki
	5 podgatunków – zobacz opis w tekście
	5 podgatunków – zobacz opis w tekście
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Organka grubodzioba (Euphonia laniirostris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), podrodziny organek (Euphoniinae). Występuje w Ameryce Południowej i Centralnej. Niezagrożona wyginięciem.

Morfologia

Długość ciała wynosi 11–15 cm, masa ciała 15 g. Dla podgatunku nominatywnego długość skrzydła wynosi 61,5 mm, ogona 35,5 mm, zaś dzioba 9 mm. Tęczówka brązowa, nogi i stopy czarne. U samca złotożółta czapeczka, broda, gardło i cały spód ciała. Pozostała część upierzenia czarna z granatowym połyskiem. Nogi szare. Samica w większości brązowożółta, lotki brązowe z żółtymi obrzeżeniami chorągiewek zewnętrznych.

Zasięg występowania i podgatunki

Wyróżnia się następujące podgatunki Euphonia laniirostris:

E. l. crassirostris P.L. Sclater, 1857 – Kostaryka do zachodniej Wenezueli
E. l. melanura P.L. Sclater, 1851 – organka czarnosterna – wschodnia Kolumbia do wschodniego Peru oraz północno-centralnej Brazylii
E. l. hypoxantha Berlepsch & Taczanowski, 1884 – zachodni Ekwador i północno-zachodnie Peru
E. l. zopholega (Oberholser, 1918) – wschodnio-środkowe Peru
E. l. laniirostris d’Orbigny & Lafresnaye, 1837 – organka grubodzioba – południowo-wschodnie Peru do północnej Boliwii i centralnej Brazylii.

Biotop

Środowisko życia stanowią obrzeża lasów, zarośla krzewów, ogrody oraz tereny rolnicze z pojedynczymi drzewami.

Zachowanie

Żywi się owocami. Żeruje w parach, małych grupach lub wielogatunkowych stadach w koronach drzew. Gniazdo o kulistym kształcie umieszczone jest w ukrytym miejscu. Zniesienie liczy cztery jaja o masie około 1,42 grama. Inkubacja trwa około 14 dni. Wysiaduje jedynie samica. Pisklęta pozostają w gnieździe około 20 dni.

Status zagrożenia

IUCN uznaje organkę grubodziobą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji, według szacunków organizacji Partners in Flight z 2019 roku, mieści się w przedziale 5–50 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny.

Przypisy

↑ Euphonia laniirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 BirdLife International, Euphonia laniirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-06] (ang.).
1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Euphoniinae Tschudi, 1846 – organki (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-06].
1 2 3 David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, Phil Benstead: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 483. ISBN 978-83-01-15733-3.
↑ C.E. Hellmayr. On a Collection of Birds Made by Mr. W. Hoffmanns on the Rio Madeira, Brazil. „Novitates Zoologicae”. 14, s. 347, 1907.
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-06] (ang.).
↑ Hilty, S.: Thick-billed Euphonia (Euphonia laniirostris). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-26].
↑ Eli Geffen & Yoram Yom-Tov. Are incubation and fledging periods longer in the tropics?. „Journal of Animal Ecology”. 69, s. 59–73, 2000. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Euphonia laniirostris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 BirdLife International, Euphonia laniirostris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-06] (ang.).

[mk-3] 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Euphoniinae Tschudi, 1846 – organki (wersja: 2024-10-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-06].

[dicostanzo-4] 1 2 3 David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, Phil Benstead: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 483. ISBN 978-83-01-15733-3.

[5] C.E. Hellmayr. On a Collection of Birds Made by Mr. W. Hoffmanns on the Rio Madeira, Brazil. „Novitates Zoologicae”. 14, s. 347, 1907.

[ioc-6] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-06] (ang.).

[hbwa-7] Hilty, S.: Thick-billed Euphonia (Euphonia laniirostris). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-26].

[8] Eli Geffen & Yoram Yom-Tov. Are incubation and fledging periods longer in the tropics?. „Journal of Animal Ecology”. 69, s. 59–73, 2000. (ang.).