Orszada

Orszada, syrop orszadowy (z fr. orgeade od orge, jęczmień) – słodki napój chłodzący sporządzany zazwyczaj z migdałów, cukru i wody (różanej, pomarańczowej) lub mleka.

Wytwarzany był pierwotnie z mieszanki jęczmienia i migdałów. Ma wyraźny, migdałowy smak i jest składnikiem wielu koktajli, jednym z szerzej znanych jest Mai Tai.

Napój nazywany też mleczkiem migdałowym podawano na ogół w zamożniejszych domach podczas okazalszych przyjęć, balów bądź spotkań towarzyskich. Był stosunkowo drogi (egzotyczne produkty) i pracochłonny (ucieranie migdałów na masę), dość wcześnie więc w Europie wyszedł z mody, zastąpiony przez inne napoje orzeźwiające.

Pochodzenie nazwy

Słowo to wywodzi się z łacińskiego hordeata („zrobiony z jęczmienia”; francuskie orge to jęczmień). Podobną etymologię ma hiszpańska horchata (orxata), współczesny napój ma jednak niewiele wspólnego z pradawnym wyrobem.

Podobne napoje

W Tunezji nazywa się rozata i jest zwykle podawany schłodzony podczas wesel i imprez zaręczynowych jako symbol radości i czystości z powodu białego koloru i świeżego (lekko kwiatowego) smaku. Występuje w wielu różnych odmianach, takich jak: tradycyjne migdały, banany, mango, pistacje i wiele innych.
W Surinamie podaje się napój o nazwie orgeade, który jest podobny do syropu orszadowego, ale jego jedynymi składnikami są cukier i migdały.
Włoska odmiana to syrop o nazwie orzata, oparty na żywicy (styraks); zawiera niewielką ilość migdałowej goryczki.
Na Malcie podobny jest napój ruġġata wytwarzany z migdałów, wanilli, niekiedy z dodatkiem cynamonu i goździków.
Na greckiej wyspie Nisiros podobny napój znany jako sumada (gr. σουμάδα), ma długą tradycję sięgającą czasów rzymskich. Jako egzotyczny przysmak został podarowany przez króla Piotra I Cypryjskiego królowi Kazimierzowi Wielkiemu podczas uczty u Wierzynka.

Przypisy

↑ Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 621; Maciej Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Warszawa: Wyd. Watra, 1987, s. 126.
↑ In Honor of Orgeat [online], Alcohol Professor [dostęp 2020-07-22] (ang.).
↑ Małgorzata Szubert: Leksykon rzeczy minionych i przemijających. Warszawa: Wyd. Muza, 2004, s. 182–183.
↑ Ruggata tal-Lewz by Georgina Lawrence [online], www.ilovefood.com.mt [dostęp 2020-07-22] (ang.).
↑ MariaM. Dembinska MariaM., William WoysW.W. Weaver William WoysW.W., Food and Drink in Medieval Poland, „Philadelphia: University of Pennsylvania Press”, 1999, s. 41 .

[1] Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 621; Maciej Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Warszawa: Wyd. Watra, 1987, s. 126.

[2] In Honor of Orgeat [online], Alcohol Professor [dostęp 2020-07-22] (ang.).

[3] Małgorzata Szubert: Leksykon rzeczy minionych i przemijających. Warszawa: Wyd. Muza, 2004, s. 182–183.

[4] Ruggata tal-Lewz by Georgina Lawrence [online], www.ilovefood.com.mt [dostęp 2020-07-22] (ang.).

[5] MariaM. Dembinska MariaM., William WoysW.W. Weaver William WoysW.W., Food and Drink in Medieval Poland, „Philadelphia: University of Pennsylvania Press”, 1999, s. 41 .