Osociec

Osociec
	; Osociec hiszpański
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Cichorioideae
Rodzaj	osociec
	Nazwa systematyczna
	Scolymus Tourn. ex L.; Sp. Pl.: 813 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	S. maculatus Linnaeus
Synonimy
	Myscolus Cass.;
	Myscolus Cass.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Osociec, skolymus (Scolymus L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 4 gatunki. Zasięg rodzaju obejmuje: Azory, Wyspy Kanaryjskie, Maderę, południową Europę po Wielką Brytanię, Niemcy, Alpy, Ukrainę na północy, południowo-zachodnią Azję po Iran na wschodzie oraz północną i północno-wschodnią Afrykę po Etiopię na południu. Dwa gatunki (osociec hiszpański i plamisty) zawleczone zostały do Stanów Zjednoczonych i wschodniej Australii. Osociec hiszpański rośnie jako przejściowo dziczejący także w Polsce.

Rośliny czasem uprawiane, występujące w naturze na glebach piaszczystych, na nieużytkach, przydrożach, na polach i w sadach oliwnych, w suchych ugorach i na gruzowiskach. Mają jadalne korzenie, spożywane jako substytut salsefii i kawy. Kwiaty wykorzystywane bywają jako substytut szafranu.

Morfologia

Pokrój: Rośliny roczne i byliny bardzo kolczaste, o łodydze oskrzydlonej.
Liście: Skrętoległe, o blaszkach sztywnych, pierzasto wcinanych, na brzegach kolczasto ząbkowanych.
Kwiaty: Skupione w koszyczki, siedzące, wyrastające w kątach liści. Okrywy z listków silnie kolczastych. Dno kwiatostanu stożkowate lub wydłużone, z plewinkami jajowatymi, obejmującymi niełupki. Wszystkie kwiaty języczkowe, żółte.
Owoce: Niełupki spłaszczone. Puch kielichowy zredukowany lub w postaci kilku sztywnych, szorstkich włosków.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z podplemienia Scolyminae, plemienia Cichorieae z podrodziny Cichorioideae z rodziny astrowatych Asteraceae.

Wykaz gatunków

Scolymus × castaneus F.M.Vázquez & J.Blanco
Scolymus grandiflorus Desf.
Scolymus hispanicus L. – osociec hiszpański
Scolymus maculatus L. – osociec plamisty, skolymus plamisty

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-01-30] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-01-30] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Scolymus Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-01-30].
↑ Scolymus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2023-01-30].
1 2 3 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 163, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
↑ MarjorieM. Blamey MarjorieM., ChristopherCh. Grey-Wilson ChristopherCh., Wild flowers of the Mediterranean, London: A & C Black, 2004, s. 459, ISBN 0-7136-7015-0, OCLC 56888046 .
↑ AndreasA. Bartels AndreasA., Rośliny śródziemnomorskie, Warszawa: Multico, 2009, s. 175, ISBN 978-83-7073-683-5 .
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 842, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 J.W.J.W. Kadereit J.W.J.W., CharlesCh. Jeffrey CharlesCh. (red.), Flowering plants. Eudicots: Asterales, Berlin: Springer, 2007, s. 182, ISBN 978-3-540-31051-8, OCLC 184984805 .
1 2 3 4 5 Peter Davis: Flora of Turkey, Volume 5. Edinburgh University Press, 2019, s. 624.
↑ Genus Scolymus L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2023-01-30].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-01-30] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-01-30] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 Scolymus Tourn. ex L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-01-30].

[ing-4] Scolymus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2023-01-30].

[checklist-5] 1 2 3 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 163, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[rb-6] 1 2 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.

[blamey-7] MarjorieM. Blamey MarjorieM., ChristopherCh. Grey-Wilson ChristopherCh., Wild flowers of the Mediterranean, London: A & C Black, 2004, s. 459, ISBN 0-7136-7015-0, OCLC 56888046 .

[bartels-8] AndreasA. Bartels AndreasA., Rośliny śródziemnomorskie, Warszawa: Multico, 2009, s. 175, ISBN 978-83-7073-683-5 .

[mabb-9] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 842, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[kubitzki-10] 1 2 J.W.J.W. Kadereit J.W.J.W., CharlesCh. Jeffrey CharlesCh. (red.), Flowering plants. Eudicots: Asterales, Berlin: Springer, 2007, s. 182, ISBN 978-3-540-31051-8, OCLC 184984805 .

[davis-11] 1 2 3 4 5 Peter Davis: Flora of Turkey, Volume 5. Edinburgh University Press, 2019, s. 624.

[grin-12] Genus Scolymus L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2023-01-30].