PWS-23

PWS-23
	Dane podstawowe
Państwo	Polska
Producent	Podlaska Wytwórnia Samolotów
Konstruktor	Zbysław Ciołkosz; Antoni Uszacki
Typ	nocny samolot bombowy / pasażersko-transportowy
Konstrukcja	górnopłat o konstrukcji mieszanej
Załoga	3
	Historia
Liczba egz.	modele
	Dane techniczne
Napęd	3 silniki gwiazdowe Bristol Jupiter IV(inne języki)
Moc	309–331 kW (420–450 KM)
	Wymiary
Rozpiętość	30,8 m
Długość	22,2 m
Wysokość	6,6 m
Powierzchnia nośna	173 m²
Profil skrzydła	Clark Y
	Masa
Własna	4153 kg
Użyteczna	3647 kg
Startowa	7800 kg
	Osiągi
Prędkość maks.	210 km/h
Prędkość przelotowa	163 km/h
Prędkość minimalna	82 km/h
Pułap praktyczny	6800 m
Rozbieg	237 m
Dobieg	180 m
Współczynnik obciążenia konstrukcji	6
	Dane operacyjne
	Uzbrojenie
	5 km, 2000 kg bomb

PWS-23 – projekt polskiego nocnego samolotu bombowego i pasażersko-transportowego w układzie górnopłatu z końca lat 20. XX wieku konstrukcji inż. Zbysława Ciołkosza oraz Antoniego Uszackiego, powstały w Podlaskiej Wytwórni Samolotów w Białej Podlaskiej. Wykonano jedynie modele do badań w tunelu aerodynamicznym, gdyż projekt nie został przyjęty do realizacji.

Historia

W końcu lat 20. XX wieku w Podlaskiej Wytwórni Samolotów w Białej Podlaskiej inżynierowie Zbysław Ciołkosz i Antoni Uszacki opracowali równolegle dwa projekty samolotów bombowych, konkurencyjne do zamówionych dla lotnictwa wojskowego maszyn Fokker F.VIIb/3m: PWS-22 i PWS-23. W stosunku do PWS-22, PWS-23 miał większe rozmiary, co miało zapewnić duży udźwig bomb sięgający 2 ton. Powiększono też liczbę silników do trzech – dwóch w konfiguracji ze śmigłami ciągnącymi, a jeden z pchającym. Wraz z nocną wersją bombową, zwaną wówczas niszczycielską (B3N – bombowiec trzymiejscowy nocny), zaprojektowano wariant pasażersko-transportowy nazwany PWS-23T lub PWS-23bis, który mógł zabrać na pokład oprócz dwuosobowej załogi 20 pasażerów i ładunek o masie 400 kg. Zbudowano modele obu wersji, które przeszły pozytywnie badania w tunelu aerodynamicznym wytwórni.

Projekt PWS-23 w wersji cywilnej wziął udział w ogłoszonym przez Ministerstwo Komunikacji pod koniec 1928 roku konkursie na trójsilnikowy samolot pasażerski, jednak musiał uznać wyższość projektu o nazwie T.600 (późniejszego PZL.4). W czerwcu 1929 roku projekt wersji wojskowej (PWS-23B3N) został przesłany do Instytutu Badań Technicznych Lotnictwa (IBTL), a potem trafił do Wojskowego Zakładu Zaopatrzenia Aeronautyki (WZZA), lecz został odrzucony.

Opis konstrukcji i dane techniczne

PWS-23 miał być trzysilnikowym, zastrzałowym górnopłatem bombowym lub pasażersko-transportowym o konstrukcji mieszanej. Kadłub miała tworzyć kratownica ze spawanych rur stalowych lub duralowych, łączonych okuciami przy pomocy nitów rurkowych. Rozpiętość skrzydeł miała wynosić 30,8 metra, a ich powierzchnia nośna 173 m². Profil płata Clark Y. Długość samolotu miała wynieść 22,2 metra, a wysokość 6,6 metra. Masa własna płatowca miała wynieść 4153 kg, masa użyteczna 3647 kg, zaś masa całkowita (startowa) 7800 kg. Obciążenie powierzchni wynosiło 45 kg/m², zaś współczynnik obciążenia niszczącego miał wartość 6.

Napęd stanowić miały trzy chłodzone powietrzem 9-cylindrowe silniki gwiazdowe Bristol Jupiter IV 9Asb(inne języki) o mocy 309–331 kW (420–450 KM). Obciążenie mocy wynosiło 6 kg/KM. Prędkość maksymalna miała wynieść 210 km/h, prędkość przelotowa 163 km/h, zaś prędkość minimalna 82 km/h. Maszyna miała osiągać pułap praktyczny wynoszący 6800 metrów. Samolot miał charakteryzować się rozbiegiem wynoszącym 237 metrów i dobiegiem 180 metrów.

Samolot miał być uzbrojony w pięć ruchomych karabinów maszynowych: po dwa sprzężone na stanowiskach na przodzie i grzbiecie i jeden w opuszczanej wieżyczce na spodzie kadłuba. Przenoszony ładunek bomb miał mieć maksymalną masę 2000 kg. Wyposażenie miało obejmować radiostację, instalację elektryczną i grzewczą.

Uwagi

↑ Cynk 1971 ↓, s. 443 podaje, że samolot mógł zabrać 10 pasażerów.

Przypisy

↑ Morgała 2014 ↓, s. 355–356.
1 2 3 Cynk 1971 ↓, s. 443.
↑ Morgała 2014 ↓, s. 355–358.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Morgała 2014 ↓, s. 358.
↑ Chwałczyk i Glass 1990 ↓, s. 37–38.
1 2 3 Morgała 2014 ↓, s. 356.
↑ Glass 1976 ↓, s. 35, 200.
1 2 3 4 5 6 Cynk 1971 ↓, s. 444.

Bibliografia

Tadeusz Chwałczyk, Andrzej Glass: Samoloty PWS. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990, seria: Biblioteczka Skrzydlatej Polski. ISBN 83-206-0899-6.
Jerzy B. Cynk: Polish aircraft 1893-1939. London: Putman & Company Limited, 1971. ISBN 0-370-00085-4.
Andrzej Glass: Polskie konstrukcje lotnicze 1893–1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1976.
Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1924–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2014. ISBN 978-83-11-13381-5.

Linki zewnętrzne

Sylwetka samolotu PWS-23 w serwisie samolotypolskie.pl. samolotypolskie.pl. [dostęp 2025-05-13]. (pol.).

[7] Cynk 1971 ↓, s. 443 podaje, że samolot mógł zabrać 10 pasażerów.

[CITEREFMorgała2014355–356-1] Morgała 2014 ↓, s. 355–356.

[CITEREFCynk1971443-2] 1 2 3 Cynk 1971 ↓, s. 443.

[CITEREFMorgała2014355–358-3] Morgała 2014 ↓, s. 355–358.

[CITEREFMorgała2014358-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Morgała 2014 ↓, s. 358.

[CITEREFChwałczykGlass199037–38-5] Chwałczyk i Glass 1990 ↓, s. 37–38.

[CITEREFMorgała2014356-6] 1 2 3 Morgała 2014 ↓, s. 356.

[CITEREFGlass197635,_200-8] Glass 1976 ↓, s. 35, 200.

[CITEREFCynk1971444-9] 1 2 3 4 5 6 Cynk 1971 ↓, s. 444.

[:1-10] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 obcej produkcji lub konstrukcji, używane przez Wojsko Polskie

Myśliwskie	Albatros D.II Albatros D.III Albatros D.III (Oef) Albatros D.V Ansaldo A.1 Balilla Ansaldo SVA.5 Blériot-SPAD S.51 Blériot-SPAD S.61 Bristol F.2 Fighter Fokker D.VII Fokker D.VIII Halberstadt C.V Halberstadt CL.II Halberstadt CL.IV Hannover CL.II Hannover CL.V Martinsyde F.4 Nieuport 16 Nieuport 17 Nieuport 23 Nieuport 24 Nieuport 27 Pfalz D.XII PWS-A PWS-10 PZL P.7 PZL P.11 RAF S.E.5 Sopwith Camel Sopwith Dolphin SPAD S.VII SPAD S.XIII Wibault 70
Bombowe	Airco DH.9 Albatros C.X Albatros C.XII Breguet 14 Breguet 19 Farman F-68 Goliath Fokker F.VII Friedrichshafen G.III Gotha G.IV PZL.23 Karaś PZL.37 Łoś Rumpler C.I LWS-6 Żubr
Samoloty rozpoznawcze i łącznikowe (towarzyszące)	AEG C.IV Albatros B.II Albatros C.I Albatros C.III Albatros C.V Albatros C.VII Albatros C.X Albatros C.XII Albatros C.XV Anatra Anasal Ansaldo A.300 Ansaldo SVA-9 Aviatik C.III Breguet 14 Breguet 19 De Havilland DH.60 Moth DFW C.V Hannover CL.II Hansa-Brandenburg C.I Lloyd C.II Lloyd C.IV Lloyd C.V Lublin R.X Lublin R.XIII LWS-3 Mewa LVG B.I LVG C.II LVG C.V LVG C.VI Oeffag C.I Oeffag C.II Potez XV Potez XXV Potez XXVII PWS-5 PZL Ł.2 Rumpler C.I Rumpler C.VII Rumpler C.VIII RWD-14 Czapla Salmson 2
Szkolne	Albatros B.I Albatros B.II LVG B.I Bartel BM-4 Bartel BM-5 Hansa-Brandenburg B.I Caudron G.III Hanriot H.19 Hanriot H.28 Morane-Saulnier MS.35 PWS-12 PWS-16 PWS-18 PWS-26 Rumpler C.VIII RWD-8 Lublin R.VIII Lublin R.XIV RWD-17
Szturmowe	Albatros J.I
Transportowe i sanitarne	Lublin R.XVI LWS-2
Wodnosamoloty	CANT Z.506 CAMS-30 Friedrichshafen FF.33 Friedrichshafen FF.49 Latham 43 LeO H.13 LeO H.135B3 Lublin R.VIII Lublin R.XIII Lübeck-Travemünde F4 Macchi M.9 Schreck FBA-17H
Balony i sterowce	Parseval-Sigsfeld Caquot typ R WBS-Caquot DB WBS-Caquot N-NN WBS model 39 WBS Jumping WBS E2 Zodiac VZ-11 Lech Gwiazda Polski
Samoloty prototypowe	Bartel BM-2 Bartel BM-3 Bartel BM-6 CWL WZ-X Lublin R-XX Nikol A-2 PWS-1 PWS-6 PWS-11 PWS-15 PWS-19 PWS-33 Wyżeł PWS-35 Ogar PWS-40 Junak PZL P.1 PZL P.6 PZL P.8 PZL.12 PZL.38 Wilk PZL.42 PZL.46 Sum PZL.50 Jastrząb
Projekty	Bartel BM-1 CWL WZ-VIII CWL WZ-IX Pteranodon PWS-2 PWS-3bis PWS-20ter/hydro PWS-22 PWS-23 PWS-40 PWS-42 PZL.3 PZL.8 PZL.9 PZL.15 PZL.18 PZL P.28 PZL.39 PZL.45 Sokół PZL.48 Lampart PZL.49 Miś PZL.53 Jastrząb II PZL.54 Ryś PZL.55 PZL.56 Kania PZL Łosoś RWD-22 RWD-25 WBS LOPP (sterowiec)
Produkowane na eksport	PZL P.24 PZL.43