Parolist

Parolist
	; Parolist wschodni
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	parolistowce
Rodzina	parolistowate
Rodzaj	parolist
	Nazwa systematyczna
	Zygophyllum Linnaeus; Sp. Pl. 385. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	Z. fabago L.
Synonimy
	Fabago P. Miller;
	Fabago P. Miller;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Parolist (Zygophyllum L.) – rodzaj roślin z rodziny parolistowatych. Obejmuje ok. 50 gatunków, w dawniejszym, szerszym ujęciu zaliczano tu ponad 100 gatunków. W szerokim ujęciu zaliczano tu rośliny rozprzestrzenione od Afryki i południowej Europy, poprzez rozległe obszary Azji po Australię. W węższym ujęciu zasięg rodzaju obejmuje tereny od basenu Morza Śródziemnego po wschodnią Azję, z centrum zróżnicowania w południowo-zachodniej i centralnej Azji. W Polsce na izolowanym stanowisku na murach w Sandomierzu rósł parolist wschodni, ale wyginął. Rośliny te rosną zwykle na terenach suchych, w tym także na pustyniach. Rodzaj należy do nielicznych, w obrębie którego występują zarówno rośliny przeprowadzające fotosyntezę C₃ jak i C₄.

Pączki kwiatowe niektórych gatunków są jadalne i używane bywają jako substytut kaparów.

Morfologia

Pokrój: Rośliny rozłożyste, nagie lub owłosione, od krzewów, przez półkrzewy po byliny, rzadko także należą tu rośliny jednoroczne. Łodygi członowane i gruboszowate.
Liście: Naprzeciwległe, siedzące lub ogonkowe. Blaszka składa się zwykle z dwóch listków, rzadko jednego lub jest pierzasto złożona. Jest mięsista, spłaszczona lub wałeczkowata. Przylistki czasem cierniste.
Kwiaty: Wyrastają pojedynczo albo parami w kątach liści. Są promieniste i obupłciowe, 4- lub 5-krotne. Działki kielicha w liczbie 4 lub 5, czasem opadające. Płatki korony wolne, w liczbie 4 lub 5, czasem zredukowane. Barwy białej, żółtej lub kremowej, często z czerwoną plamką u nasady. Pręcików jest dwa razy więcej niż płatków, u ich nasady znajdują się łuskowate przydatki. Słupkowie jest zrosłoowockowe (synkarpiczne) i powstaje z 4–5 owocolistków. W każdej komorze z dwoma lub większą liczbą zalążków.
Owoce: Torebki 4–5 kanciaste lub oskrzydlone, podzielone na komory zawierające pojedyncze lub liczne nasiona.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Jeden z rodzajów podrodziny Zygophylloideae z rodziny parolistowatych Zygophyllaceae.

Rewizja podrodziny Zygophylloideae bazująca na kryteriach morfologicznych i molekularnych z 2003 roku zmieniła tradycyjne ujęcie rodzaju, które włączało tu ponad 100 gatunków. Wyodrębniono w osobny rodzaj Roepera gatunki z Australii i południowej Afryki oraz w rodzaj Melocarpum dwa wyraźnie odrębne gatunki wschodnioafrykańskie.

Wykaz gatunków

Zygophyllum atriplicoides Fisch. & C.A. Mey.
Zygophyllum brachypterum Kar. & Kir.
Zygophyllum clavatum Schltr. & Diels
Zygophyllum cordifolium L. f.
Zygophyllum cylindrifolium Schinz
Zygophyllum darvasicum Boriss.
Zygophyllum debile Cham. & Schltdl.
Zygophyllum decumbens Delile
Zygophyllum dichotomum Cham. & Schltdl.
Zygophyllum divaricatum Eckl. & Zeyh.
Zygophyllum dregeanum Sond.
Zygophyllum dumosum Boiss. – parolist krzaczasty
Zygophyllum eurypterum Boiss. & Buhse
Zygophyllum fabago L. – parolist wschodni
Zygophyllum fabagoides Popov
Zygophyllum ferganense (Drobow) Boriss
Zygophyllum flexuosum Eckl. & Zeyh.
Zygophyllum foetidum Schrad. & Wendl.
Zygophyllum fulvum L.
Zygophyllum giessii Merxm. & A. Schreib.
Zygophyllum gilfillani N.E. Br.
Zygophyllum gobicum Maxim.
Zygophyllum gontscharovii Boriss
Zygophyllum iliense Popov
Zygophyllum incrustatum E. Mey. ex Sond.
Zygophyllum jaxarticum Popov
Zygophyllum kansuense Y.X. Liou
Zygophyllum kaschgaricum Boriss.
Zygophyllum leptopetalum E.Mey. ex Sond.
Zygophyllum leucocladum Diels
Zygophyllum lichtensteinianum Cham. & Schltdl.
Zygophyllum loczyi Kanitz
Zygophyllum longicapsulare Schinz
Zygophyllum macrocarpon Retief
Zygophyllum macrophyllum Regel & Schmalh.
Zygophyllum macropodum Boriss.
Zygophyllum macropterum C.A.Mey.
Zygophyllum maculatum Aiton
Zygophyllum maximiliani Schltr.
Zygophyllum megacarpum Boriss.
Zygophyllum meyeri Sond.
Zygophyllum microcarpum Licht. ex Cham.
Zygophyllum microphyllum L. f.
Zygophyllum miniatum Cham.
Zygophyllum mucronatum Maxim.
Zygophyllum obliquum Popov
Zygophyllum orbiculatum Welw. ex Oliv.
Zygophyllum ovigerum Fisch. & C.A.Mey. ex Bunge
Zygophyllum oxianum Boriss.
Zygophyllum oxycarpum Popov
Zygophyllum pinnatum Cham.
Zygophyllum potaninii Maxim.
Zygophyllum prismatocarpum E. Mey. ex Sond.
Zygophyllum procumbens Adamson
Zygophyllum pterocarpum Bunge
Zygophyllum pubescens Schinz
Zygophyllum pygmaeum Eckl. & Zeyh.
Zygophyllum rogersii Compton
Zygophyllum rosowii Bunge
Zygophyllum schreiberianum L.
Zygophyllum sessilifolium L.
Zygophyllum sinkiangense Y.X. Liou
Zygophyllum sonderi H. Eichler
Zygophyllum spinosum L.
Zygophyllum sulcatum Huysst.
Zygophyllum tenue P.E. Glover
Zygophyllum teretifolium Schltr.
Zygophyllum uitenhagense Sond.
Zygophyllum xanthoxylon (Bunge) Maxim.
Zygophyllum zonuzensis Sabeti

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-06-03] (ang.).
1 2 3 Zygophyllum. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-06-03].
1 2 3 4 5 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 996, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. IX. Flowering Plants. Eudicots. Berlin Heidelberg New York: Springer, 2007, s. 491. ISBN 978-3-540-32214-6.
1 2 3 4 5 6 7 8 Zygophyllum Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-06-03].
↑ Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 637. ISBN 83-214-1305-6.
↑ Genus: Zygophyllum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-06-03].
↑ Zygophyllum. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2020-06-03].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-06-03] (ang.).

[ing-3] 1 2 3 Zygophyllum. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-06-03].

[mabb-4] 1 2 3 4 5 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 996, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[kubitzki-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. IX. Flowering Plants. Eudicots. Berlin Heidelberg New York: Springer, 2007, s. 491. ISBN 978-3-540-32214-6.

[china-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 Zygophyllum Linnaeus. [w:] Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-06-03].

[slownik-7] Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 637. ISBN 83-214-1305-6.

[grin-8] Genus: Zygophyllum L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-06-03].

[tpl-9] Zygophyllum. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2020-06-03].