Paskosuseł

Paskosuseł
	Ictidomys
	J.A. Allen, 1877
	; Paskosuseł lamparci (I. tridecemlineatus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	wiewiórkokształtne
Rodzina	wiewiórkowate
Podrodzina	afrowiórki
Plemię	świstaki
Rodzaj	paskosuseł
	Typ nomenklatoryczny
	Sciurus tridecem-lineatus Mitchill, 1821
Synonimy
	Ictidomoides Mearns, 1907;
	Ictidomoides Mearns, 1907;
Gatunki
	4 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	4 gatunki (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Paskosuseł (Ictidomys) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na preriach, jałowych, lub porośniętych trawami terenach centralnej części Ameryki Północnej.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 170–380 mm, długość ogona 60–166 mm; masa ciała 90–398 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1877 roku amerykański zoolog Joel Asaph Allen w publikacji pod tytułem Monografia północnoamerykańskich gryzoni. Allen wymienił cztery gatunki – Spermophilus tereticaudus S.F. Baird, 1858, Sciurus mexicanus Erxleben, 1777, Sciurus tridecem-lineatus Mitchill, 1821 i Arctomys franklinii Sabine, 1822 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Sciurus tridecem-lineatus Mitchill, 1821 (paskosuseł lamparci).

Etymologia

Ictidomys: gr. ικτις iktis, ικτιδις iktidis ‘łasica’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’.
Ictidomoides: rodzaj Ictidomys J.A. Allen, 1877; gr. -οιδης -oidēs ‘przypominający’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sciurus mexicanus Erxleben, 1777.

Podział systematyczny

Na podstawie badań filogenetycznych z 2009 roku z rodzaju Spermophilus wydzielono nowy rodzaj Ictidomys i zgrupowano w nim trzy współcześnie występujące gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Ictidomys tridecemlineatus	(Mitchill, 1821)	paskosuseł lamparci	10 podgatunków	południowo-środkowa Kanada (Alberta, Saskatchewan i Manitoba) na południe przez środkowe Stany Zjednoczone do Arizony i Texas Gulf Coast	DC: 17–31 cm DO: 6–13,2 cm MC: 110–270 g	LC
Ictidomys parvidens	(Mearns, 1896)	paskosuseł drobnozębny	gatunek monotypowy	Stnay Zjednoczone (południowy Nowy Meksyk i zachodni Teksas) i północno-wschodni Meksyk (na południe do Zacatecas i południowego Tamaulipas, izolowana populacja w północno-wschodniem Durango)	DC: 22–32 cm DO: 8–13 cm MC: 90–210 g	NE
Ictidomys mexicanus	(Erxleben, 1777)	paskosuseł meksykański	gatunek monotypowy	endemit Meksyku: Wyżyna Meksykańska od wschodniego Jalisco do zachodnio-środkowego Veracruz	DC: 32–38 cm DO: 12,4–16,6 cm MC: 217–398 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunek wymarły z plejstocenu dzisiejszych Stanów Zjednoczonych:

Ictidomys meadensis (Hibbard, 1941)

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

↑ Ictidomys, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 J.A. Allen: Family Sciuridæ. W: E. Coues & J.A. Allen: Monographs of North American Rodentia. Washington: Government Printing Office, 1877, s. 821. (ang.).
1 2 E.A. Mearns. Mammals of the Mexican boundary of the United States a descriptive catalogue of the species of mammals occurring in that region; with a general summary of the natural history, and a list of trees. „Bulletin of the United States National Museum”. 56 (1), s. 328, 1907. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 208. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 616–618. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 804–806. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Subgenus Ictidomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 395. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
1 2 T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 347, 1904. (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 172, OCLC 11069271 (ang.).
↑ K.M. Helgen, F.R. Cole, L. Helgen & D.E. Wilson. Generic revision in the Holarctic ground squirrel genus Spermophilus. „Journal of Mammalogy”. 90 (2), s. 270–305, 2009. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-21]. (ang.).
↑ Taxonomy: Ictidomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-28]. (ang.).
↑ C.W. Hibbard. The Borchers fauna, a new Pleistocene interglacial fauna from Meade County, Kansas. „Kansas Geological Survey Bulletin”. 38 (7), s. 203, 1941. (ang.).

[13] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[itis-1] Ictidomys, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Allen-2] 1 2 J.A. Allen: Family Sciuridæ. W: E. Coues & J.A. Allen: Monographs of North American Rodentia. Washington: Government Printing Office, 1877, s. 821. (ang.).

[Mearns-3] 1 2 E.A. Mearns. Mammals of the Mexican boundary of the United States a descriptive catalogue of the species of mammals occurring in that region; with a general summary of the natural history, and a list of trees. „Bulletin of the United States National Museum”. 56 (1), s. 328, 1907. (ang.).

[Cichocki&inni-4] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 208. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-5] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 616–618. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Koprowski&inni-6] 1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 804–806. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Subgenus Ictidomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].

[amw-8] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 395. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-9] 1 2 T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 347, 1904. (ang.).

[Jaeger-10] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 172, OCLC 11069271 (ang.).

[Helgen&inni-11] K.M. Helgen, F.R. Cole, L. Helgen & D.E. Wilson. Generic revision in the Holarctic ground squirrel genus Spermophilus. „Journal of Mammalogy”. 90 (2), s. 270–305, 2009. (ang.).

[mdd-12] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-21]. (ang.).

[14] Taxonomy: Ictidomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-28]. (ang.).

[hib-15] C.W. Hibbard. The Borchers fauna, a new Pleistocene interglacial fauna from Meade County, Kansas. „Kansas Geological Survey Bulletin”. 38 (7), s. 203, 1941. (ang.).