Pavlos Fyssas

Pavlos Fyssas
Παύλος Φύσσας
Ilustracja
Pavlos Fyssas podczas koncertu w 2011
Pseudonim

Killah P

Data i miejsce urodzenia

10 kwietnia 1979
Perama

Data i miejsce śmierci

18 września 2013
Keratsini

Gatunki

rap

Zawód

piosenkarz, autor tekstów piosenek, raper

Aktywność

1997–2013

Pavlos Fyssas (gr. Παύλος Φύσσας; ur. 10 kwietnia 1979 w Peramie, zm. 18 września 2013 w Keratsini) – grecki raper, wokalista i autor tekstów, występujący pod pseudonimem Killah P.

Był aktywny na greckiej scenie hip-hopowej od 1997. Początkowo związany był z ruchem Low Bap, później uczestniczył w licznych projektach muzycznych i występował w Atenach oraz innych częściach Grecji. Angażował się również w działalność antyfaszystowską. Został zamordowany 18 września 2013 przez Giorgosa Roupakiasa, działacza związanego ze skrajnie prawicową organizacją Złoty Świt.

Życiorys

Jego ojciec pracował w strefie remontowej stoczni w Peramie. Po ukończeniu szkoły, w latach 1998–2003, Fyssas również pracował w zawodach związanych z przemysłem metalowym. Należał do związku zawodowego metalowców, zanim zaczął poświęcać więcej czasu działalności muzycznej.

W wieku 18 lat poznał członków Freestyle Productions, grupy produkcyjnej związanej z ruchem Low Bap, który wywodził się z greckiej sceny hip-hopowej i był szczególnie silnie związany z Peramą. Po opuszczeniu Freestyle Productions przyjął pseudonim Killah P. Według jego własnych słów nazwa ta była skrótem od „Killah Past” („zabójca przeszłości”). Mimo odejścia z grupy do końca życia utrzymywał kontakty ze środowiskiem Low Bap.

Fyssas uczestniczył w nagraniach kompilacyjnych i występował na żywo w Atenach oraz innych częściach Grecji. Współpracował z artystami greckiej sceny hip-hopowej, między innymi z Dimitrisem Mentzelosem z grupy Imiskoumbria oraz raperem Logos Apeilh. Z Mentzelosem nagrał między innymi teledysk do utworu „Krísi”. Nie był zainteresowany komercyjnym wykorzystaniem swojej twórczości; jego muzyka była w dużej mierze rozpowszechniana bezpłatnie w internecie.

W swoich utworach poruszał kwestie związane z własnym światopoglądem, sytuacją uchodźców i migrantów, przemocą oraz krytyką establishmentu(inne języki). Nawiązywał również do zabójstwa Alexandrosa Grigoropoulosa zabójstwa Alexandrosa Grigoropoulosa(inne języki) w 2008 oraz śmierci Carla Giulianiego podczas szczytu G8 w Genui w 2001 szczytu G8 w Genui w 2001(inne języki).

Fyssas nie należał do żadnej partii ani formalnej organizacji politycznej. Angażował się jednak w działalność antyfaszystowską i był krytyczny wobec skrajnej prawicy. Jego ojciec po śmierci syna podkreślał, że Pavlos nie należał politycznie do żadnego ugrupowania i sprzeciwiał się wykorzystywaniu jego osoby do celów politycznych.

Zabójstwo

Wieczorem 17 września 2013 Pavlos Fyssas udał się wraz ze swoją partnerką i grupą znajomych do kawiarni w Keratsini, aby oglądać mecz piłkarski pomiędzy Olympiakosem a Paris Saint-Germain.

O 23:57 grecka policja(inne języki) otrzymała zgłoszenie o grupie około 50 osób zgromadzonych w rejonie skrzyżowania ulic Kefallinias i alei Panagi Tsaldari w Keratsini. Według zgłoszenia część osób miała być uzbrojona w kije i kierować się w stronę kawiarni Korali. O 23:59 na miejsce skierowano ośmioosobowy patrol motocyklowy jednostki DIAS.

Policjanci zastali przed kawiarnią około 30 osób. Część z nich zaczęła kierować się w stronę alei Panagi Tsaldari, gdzie znajdowała się kolejna grupa. W tym miejscu funkcjonariusze znaleźli ciężko rannego Fyssasa, który został ugodzony nożem. Mimo odniesionych obrażeń był jeszcze przytomny i wskazał znajdującego się na miejscu Giorgosa Roupakiasa jako sprawcę, któego zatrzymano.

Fyssasa przewieziono do szpitala w Nikaii, gdzie stwierdzono jego zgon.

Giorgos Roupakias przyznał się do zabójstwa. Był związany ze Złotym Świtem i miał kontakty z jego strukturami organizacyjnymi.

Postępowanie karne po zabójstwie

Giorgos Roupakias został oskarżony o zabójstwo Fyssasa. Po zatrzymaniu przebywał w areszcie tymczasowym, a w marcu 2016, po upływie maksymalnego przewidzianego prawem okresu aresztu przedprocesowego. Pozostał głównym oskarżonym w sprawie zabójstwa.

7 października 2020 sąd apelacyjny w Atenach uznał Złoty Świt za organizację przestępczą. W ramach tego samego postępowania Giorgos Roupakias został uznany za winnego zabójstwa antyfaszystowskiego rapera Pavlosa Fyssasa, a inni członkowie Złotego Świtu zostali skazani m.in. za udział w organizacji przestępczej oraz za udział w ataku na Fyssasai.

14 października 2020 sąd wymierzył Roupakiasowi karę dożywotniego pozbawienia wolności za zabójstwo Fyssasa oraz dodatkową karę 10 lat pozbawienia wolności za członkostwo w organizacji przestępczej.

4 marca 2026 pięcioosobowy sąd apelacyjny w Atenach podtrzymał wyrok pierwszej instancji w sprawie Złotego Świtu. Wszystkich 42 oskarżonych, którzy odwołali się od wcześniejszych wyroków, uznano za winnych. Podtrzymano również uznanie Złotego Świtu za organizację przestępczą. Roupakias został ponownie uznany za winnego umyślnego zabójstwa Fyssasa oraz udziału w organizacji przestępczej. Za współudział w zabójstwie Fyssasa skazano również 15 innych oskarżonych.

Reakcje

Demontracje w Atenach po zabójstwie Pavlosa „Killah P” Fyssasa przez członków Złotego Świtu (25 września 2013)

Zabójstwo Fyssasa zostało potępione przez wszystkie ugrupowania reprezentowane w greckim parlamencie, w tym przez Złoty Świt. Przedstawiciele organizacji początkowo zaprzeczali, jakoby miała ona związek z zabójstwem. Ojciec Fyssasa podkreślał publicznie, że jego syn nie należał do żadnej partii ani organizacji politycznej i sprzeciwiał się jego politycznej instrumentalizacji.

Premier Grecji Antonis Samaras wezwał w wystąpieniu telewizyjnym do zachowania spokoju i zapowiedział działania przeciwko przemocy ze strony skrajnej prawicy.

W następstwie tego wydarzenia w całej Grecji odbywały się protesty przeciwko Złotemu Świtowi oraz związanemu z nim wzrostowi popularności skrajnej prawicy. W Atenach, tydzień po śmierci Fyssasa, odbyła się demonstracja, w której według różnych szacunków uczestniczyło od 2500 do 10 000 osób. Demonstranci przemaszerowali w kierunku głównej siedziby Złotego Świtu. W związku z protestem policja dokonała 34 aresztowań. Pojawiły się również doniesienia o postrzeleniu z bliskiej odległości w twarz jednej z protestujących kobiet za pomocą pojemnika z gazem łzawiącym. Protesty odbyły się także poza Grecją, między innymi w Barcelonie, Brukseli, Paryżu, Amsterdamie, Londynie i Nikozji.

Antyfaszystowskie protesty organizowane w Grecji przeradzały się w starcia, między innymi w Salonikach i Atenach, gdzie doszło do konfrontacji demonstrantów z policją. Deputowani Złotego Świtu – Ilias Kasidiaris, Ilias Panajotaros i Nikolaos Michos(inne języki)– którzy zostali oskarżeni o pełnienie roli pośredników w sprawie, zostali zwolnieni po tym, jak nie postawiono im zarzutów.

1 listopada 2013 roku doszło do strzelaniny przed biurem Złotego Świtu w Neo Irakleio w Atenach. W wyniku ataku zginęło dwóch członków organizacji, Manolis Kapelonis i Giorgos Fountoulis, a trzeci został ranny.

Dziedzictwo

W 2021 roku naukowcy z Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach opisali nowe gatunki sinic. Jeden z nich, Speos fyssasii, otrzymał nazwę na cześć Pavlosa Fyssasa. Drugi, Iphianassa zackieohae, został nazwany na cześć greckiego działacza Zaka Kostopoulosa.

W 2025 jeden ze statków uczestniczących w Globalnej Flotylli Sumud, międzynarodowej inicjatywie kwestionującej blokadę Strefy Gazy, otrzymał nazwę „Pavlos Fyssas”. Statek płynął pod polską banderą. Podczas rejsu flotylla została przechwycona przez izraelskie siły morskie.

Dyskografia

Albumy

  • Μια μαλακία και μισή (2009)
  • Ηλιοκαψίματα (2012)

Minialbumy

  • Ηλιοκαλέσματα (2002)
  • Το δόγμα το δώμα (2009)

Przypisy

  1. ↑ Helena Smith, Greece moves to ban far-right Golden Dawn party, „The Guardian”, 18 września 2013, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  2. ↑ Newsroom, Ποιος ήταν ο Παύλος Φύσσας – Τι έλεγε σε συνέντευξή του [online], Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 18 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  3. ↑ Παύλος Φύσσας: Ποιος ήταν ο ΚillahP [online], Fortunegreece.com, 29 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  4. ↑ Antonis Galanopoulos, Christos Avramidis, Στην επαύριο της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα: σκέψεις για τη διαδικασία εκφασισμού, „Μαρξιστική Σκέψη” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2020-09-17] (ang.).
  5. 1 2 Αναζητούσε διέξοδο στη μουσική ο Παύλος Φύσσας, „Τα Νέα Οnline” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-09-28] (gr.).
  6. 1 2 Killah P: «Μια τέτοια μέρα είναι ωραία για να πεθάνεις σε δημόσια θέα», „In.gr” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2017-02-09] (gr.).
  7. ↑ Ο ράπερ που σκότωσαν οι νεοναζί, „Ελευθεροτυπία” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-07] (gr.).
  8. ↑ Όταν ο Παύλος Φύσσας έγραφε για τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο [online], Ελληνοφρένεια, 6 grudnia 2018 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  9. ↑ Ποιος ήταν ο Παύλος Φύσσας, „Εφημερίδα των Συντακτών” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-06] (gr.).
  10. 1 2 3 Ο πατέρας του Π. Φύσσα αποκλειστικά στο STAR, „star.gr”, 13 listopada 2013 [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-12] (gr.).
  11. ↑ Ποιος ήταν ο Παύλος Φύσσας – Τι έλεγε σε συνέντευξή του [online], www.kathimerini.gr [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-03].
  12. 1 2 O 34χρονος Παύλος Φύσσας δέχθηκε δολοφονική επίθεση – Ομολόγησε ο δράστης, είπε ότι ανήκει στη Χρυσή Αυγή | ΣΚΑΪ [online], www.skai.gr, 18 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  13. 1 2 To χρονικό της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα [online], www.kathimerini.gr [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-03].
  14. ↑ ΦΩΤΟ-Ένας χρόνος από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα [online], www.enikos.gr, 18 września 2014 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  15. 1 2 Τηλεφώνημα σε Μιχαλολιάκο λίγο μετά τη δολοφονία Φύσσα, „TVXS – TV Χωρίς Σύνορα” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-30] (gr.).
  16. ↑ Γ. Ρουπακιάς: ο δολοφόνος του Παύλου Φύσσα ήταν στην κατασκήνωση της Χρυσής Αυγής... αλλά δεν είναι μέλος! [online], newsit.gr [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-09-21].
  17. ↑ Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε., Ο Γ.Ρουπακιάς έπαιρνε χαρτζιλίκι από τη Χρυσή Αυγή, λέει το περιβάλλον του, „In.gr” [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-29] (gr.).
  18. ↑ Greece: Golden Dawn found guilty of running criminal organisation [online], Al Jazeera [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  19. ↑ Greek court rules Golden Dawn party criminal organization [online], knews.com.cy [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  20. ↑ Greece: Golden Dawn leadership gets 13 years in prison [online], Anadolu [dostęp 2026-09-08] (tur.).
  21. ↑ Sentences announced in Golden Dawn case; life for Roupakias [online], www.amna.gr, 2020 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  22. ↑ Appeals court reaffirms Golden Dawn as criminal organization | eKathimerini.com [online], www.ekathimerini.com, 4 marca 2026 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  23. ↑ Roshni Majumdar, Greek court upholds convictions of leaders of neo-Nazi party [online], dw.com [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  24. ↑ Naftemporiki, Βουλή: Ομόφωνη καταδίκη της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα, „naftemporiki.gr”, 18 września 2013 [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-25] (gr.).
  25. ↑ Βουλή: Κράτησαν ενός λεπτού σιγή στη μνήμη του Παύλου Φύσσα όταν έφυγε η Χρυσή Αυγή [online], ProtoThema, 19 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  26. ↑ Θλίψη και οργή για τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, „euronews”, 19 września 2013 [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-15] (gr.).
  27. ↑ Christos Syllas, Greece: murder of anti-fascist prompts protest [online], Index on Censorship, 19 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  28. ↑ Teargas and molotov in Athens antifa protest (picts, video) [online], Keep Talking Greece, 25 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  29. ↑ Thousands join fresh Greece protests against Golden Dawn, „BBC News”, 25 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  30. ↑ Margarita Papantoniou, Anti-fascist Demonstrations Around Europe for Fyssas [online], GreekReporter.com, 19 września 2013 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  31. ↑ Nooz.gr: Πορεία στη Λευκωσία για το θάνατο του Παύλου Φύσσα [online], www.nooz.gr [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-04].
  32. ↑ Anti-fascist protests across Greece turn violent [online], USA TODAY [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  33. ↑ Naftemporiki, «Η Δικαιοσύνη να αφεθεί να επιτελέσει το έργο της», „naftemporiki.gr”, 10 lutego 2013 [dostęp 2026-09-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-14] (gr.).
  34. ↑ Helena Smith, Golden Dawn shooting survivor could hold clues to identities of killers, „The Guardian”, 3 listopada 2013, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  35. ↑ Ερευνητής έδωσε τα ονόματα του Παύλου Φύσσα και Ζακ σε νέα είδη [online], in.gr, 13 października 2021 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  36. ↑ Radiotileoptiki S.A. (OPEN Digital Group), ΑΠΘ: Ερευνητές ανακάλυψαν νέα κυανοβακτήρια και πέρασαν τον Παύλο Φύσσα και τον Ζακ Κωστόπουλο στην αθανασία μέσω της επιστήμης [online], ΕΘΝΟΣ, 14 października 2021 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  37. ↑ Manthos Panou, Spyros Gkelis, Unravelling unknown cyanobacteria diversity linked with HCN production [online], sciencedirect.com, 2021 (ang.).
  38. ↑ Sail to Gaza – Collective Action for Gaza [online], Global Sumud Flotilla [dostęp 2026-09-08] (ang.).
  39. ↑ Alex Simits, Greek delegation sails from Syros to join the Global Sumud Flotilla [online], The Press Project – Ειδήσεις, Αναλύσεις, Ραδιόφωνο, Τηλεόραση, 18 września 2025 [dostęp 2026-09-08] (gr.).
  40. 1 2 Killah P [online], Discogs [dostęp 2026-09-08] (ang.).