Peltoforum

Peltoforum
	; Peltophorum dubium
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	bobowce
Rodzina	bobowate
Podrodzina	brezylkowe
Rodzaj	peltoforum
	Nazwa systematyczna
	Peltophorum (Vogel) Benth.; J. Bot. (Hooker) 2: 75 (1840)
	Typ nomenklatoryczny
	P. vogelianum Bentham
Synonimy
	Baryxylum Lour.;
	Baryxylum Lour.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Peltoforum (Peltophorum (Vogel) Benth.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae) z podrodziny brezylkowych (Caesalpinioideae). Obejmuje 7 gatunków. Występują na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej i subtropikalnej; dwa rosną w Ameryce Południowej (na wschód od Andów) i na Antylach, jeden w Afryce i reszta w południowo-wschodniej Azji, z czego jeden sięga do północnej Australii. Różne gatunki są szeroko rozprzestrzenione w uprawie i rosną jako introdukowane niemal w całej strefie międzyzwrotnikowej. Są to drzewa tropikalnych lasów suchych i wilgotnych lasów nizinnych (rzadziej górskich), formacji związanych z brzegami mórz – namorzynami, lasami nizin zalewowych oraz formacjami zaroślowymi i widnych lasów przechodzących w sawanny.

Rozpowszechnione są w uprawie jako rośliny ozdobne i cieniodajne (zwłaszcza peltoforum oskrzydlone). Wykorzystywane są poza tym jako rośliny barwierskie i lecznicze. Drewno wykorzystywane jest w stolarstwie i jako opałowe. Liście służą jako pasza dla zwierząt domowych. Ze względu na wysoką zawartość białek (ok. 44%) nasiona P. dubium uznawane są za potencjalnie wartościowe pożywienie także dla ludzi.

Nazwa rodzaju utworzona została z greckich słów pelte i phoros oznaczających „tarcza” i „noszę”, w nawiązaniu do tarczowatego kształtu znamienia na szczycie słupka.

Morfologia

Pokrój: Drzewa o pędach bez kolców.
Liście: Sezonowe, podwójnie pierzastozłożone, z naprzeciwległymi odcinkami drugiego rzędu i z licznymi, siedzącymi listkami.
Kwiaty: Obupłciowe, zebrane w grona i wiechy wyrastające szczytowo na pędach i z kątów liści. Podsadki są niewielkie, trwałe lub odpadające, przysadek brak. Działek kielicha jest pięć i są podobne do siebie. Płatki korony są okazałe, żółte, dachówkowato zachodzące na siebie. Pręcików jest 10, ich nitki są wolne, nieco dłuższe od korony i szczeciniasto owłosione u nasady. Zalążnia siedząca, z dwoma lub większą liczbą zalążków. Szyjka słupka nitkowata, długa, zwieńczona okazałym, tarczowatym lub główkowatym znamieniem.
Owoce: Lancetowato-podługowate, rzadziej silnie wydłużone strąki, ścieśnione bocznie i oskrzydlone, zawierające od 2 do 8 nasion.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny bobowatych Fabaceae, a w jej obrębie z podrodziny brezylkowych Caesalpinioideae i plemienia Caesalpinieae. Blisko spokrewnione rodzaje zwane są od tego rodzaju grupą Peltophorum.

Wykaz gatunków

Peltophorum africanum Sond.
Peltophorum dasyrhachis (Miq.) Kurz
Peltophorum dubium (Spreng.) Taub.
Peltophorum grande Prain
Peltophorum pterocarpum (DC.) Backer ex K.Heyne – peltoforum oskrzydlone
Peltophorum racemosum Merr.
Peltophorum venezuelense L.Cárdenas, Rodr.-Rodr. & Varela

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-12-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-12-20] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Peltophorum (Vogel) Benth.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-12-20].
↑ Peltophorum (Vogel) Benth.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2023-12-20].
↑ Jens G.J.G. Rohwer Jens G.J.G., Atlas roślin tropikalnych, Warszawa: Bertelsmann Media, 2002, s. 68, ISBN 837311-378-9 .
1 2 3 4 5 6 G. P. Lewis, Brian Schrire, Barbara Mackinder, Mike Lock: Legumes of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2005, s. 152. ISBN 978-1-900347-80-8.
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 691, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 DezhaoD. Chen DezhaoD., Dianxiang Zhang & DingD.Z.& D. Hou Dianxiang Zhang & DingD.Z.& D., Peltophorum (Vogel) Bentham, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-12-20] .
↑ Genus Peltophorum (Vogel) Benth.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2023-12-20].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-12-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-12-20] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 Peltophorum (Vogel) Benth.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2023-12-20].

[ing-4] Peltophorum (Vogel) Benth.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2023-12-20].

[5] Jens G.J.G. Rohwer Jens G.J.G., Atlas roślin tropikalnych, Warszawa: Bertelsmann Media, 2002, s. 68, ISBN 837311-378-9 .

[legumes-6] 1 2 3 4 5 6 G. P. Lewis, Brian Schrire, Barbara Mackinder, Mike Lock: Legumes of the World. Royal Botanic Gardens, Kew, 2005, s. 152. ISBN 978-1-900347-80-8.

[mabb-7] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 691, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[china-8] 1 2 3 4 DezhaoD. Chen DezhaoD., Dianxiang Zhang & DingD.Z.& D. Hou Dianxiang Zhang & DingD.Z.& D., Peltophorum (Vogel) Bentham, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-12-20] .

[grin-9] Genus Peltophorum (Vogel) Benth.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2023-12-20].