Perle (1935)

Perle (Q184)
Ilustracja
Bliźniacza jednostka „Perle” – „Diamant”
Klasa

okręt podwodny

Typ

Saphir

Projekt

Q6

Historia
Stocznia

Arsenal de Toulon(inne języki), Tulon

Położenie stępki

21 lipca 1931

Wodowanie

30 lipca 1935

 Marine nationale
Wejście do służby

1 marca 1937

Zatopiony

8 lipca 1944

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


761 ton
925 t

Długość

65,9 m

Szerokość

7,2 m

Zanurzenie

4,3 m

Zanurzenie testowe

80 m

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 1300 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 1000 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


12 węzłów
9 w.

Zasięg

powierzchnia: 7000 Mm przy 7,5 w.
zanurzenie: 80 Mm przy 4 w.

Uzbrojenie
32 miny, 7 torped
1 działo kal. 75 mm, 2 wkm kal. 13,2 mm
Wyrzutnie torpedowe

3 × 550 mm
2 × 400 mm

Załoga

42

Perle (Q184) – francuski podwodny stawiacz min z okresu międzywojennego i II wojny światowej, jedna z sześciu jednostek typu Saphir. Okręt został zwodowany 30 lipca 1935 roku w stoczni Arsenal de Toulon(inne języki) w Tulonie, a w skład Marine nationale wszedł 1 marca 1937 roku. Jednostka pełniła służbę na Morzu Śródziemnym, a od zawarcia zawieszenia broni między Francją a Niemcami znajdowała się pod kontrolą rządu Vichy. Po lądowaniu Aliantów w Afryce Północnej „Perle” wszedł w skład marynarki Wolnych Francuzów, biorąc następnie udział w zdobyciu Korsyki. Okręt został omyłkowo zatopiony wraz z całą załogą na północnym Atlantyku przez brytyjski samolot 8 lipca 1944 roku.

Projekt i budowa

 Osobny artykuł: Okręty podwodne typu Saphir.

„Perle” zamówiony został w ramach programu rozbudowy floty francuskiej z 1929 roku. Projekt otrzymał sygnaturę Q6. Okręty otrzymały prosty i bezpieczny system przechowywania min, zwany Normand-Fenaux(inne języki), w którym miny były przechowywane w szybach umieszczonych w zewnętrznych zbiornikach balastowych, z bezpośrednim mechanizmem zwalniającym. Powiększoną wersją okrętów typu Saphir były zbudowane na zamówienie Polski stawiacze min typu Wilk.

„Perle” zbudowany został w Arsenale(inne języki) w Tulonie. Stępkę okrętu położono 21 lipca 1931 roku, a zwodowany został 30 lipca 1935 roku.

Dane taktyczno–techniczne

„Perle” był średniej wielkości podwodnym stawiaczem min o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 65,9 metra (64,9 metra między pionami), szerokość 7,2 metra i zanurzenie 4,3 metra. Wyporność normalna w położeniu nawodnym wynosiła 761 ton, a w zanurzeniu 925 ton. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa czterosuwowe silniki wysokoprężne Normand-Vickers o łącznej mocy 1300 KM. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1000 KM. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 12 węzłów na powierzchni i 9 węzłów w zanurzeniu. Zasięg wynosił 7000 Mm przy prędkości 7,5 węzła w położeniu nawodnym (lub 4000 Mm przy prędkości 12 węzłów) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów w zanurzeniu. Zbiorniki paliwa mieściły 95 ton oleju napędowego. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 80 metrów.

Głównym uzbrojeniem okrętu były 32 miny kotwiczne Sautier-Harlé O-6 o masie 1090 kg każda (w tym 220 kg materiału wybuchowego), które były przechowywane w 16 pionowych szybach umieszczonych w zewnętrznych zbiornikach balastowych, po dwie w szybie (system Normand-Fenaux). Okręt wyposażony był też w pięć wyrzutni torped: dwie stałe kalibru 550 mm na dziobie i jeden potrójny zewnętrzny dwukalibrowy obracalny aparat torpedowy, mieszczący jedną torpedę kalibru 550 mm i dwie kalibru 400 mm, usytuowany na rufie. Łącznie okręt przenosił siedem torped, w tym pięć kalibru 550 mm i dwie kalibru 400 mm. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 75 mm M1928 L/35 oraz zdwojone stanowisko wielkokalibrowych karabinów maszynowych Hotchkiss kalibru 13,2 mm L/76.

Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 39 podoficerów i marynarzy.

Służba

„Perle” wszedł do służby w Marine Nationale 1 marca 1937 roku. Jednostka otrzymała numer ewidencyjny Q184. W momencie wybuchu II wojny światowej okręt pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, wchodząc w skład 21. dywizjonu 1. Flotylli okrętów podwodnych w Tulonie (wraz z siostrzanym okrętem „Diamant”). Dowódcą okrętu był w tym okresie kpt. mar. A.P.R. Bourgeois. W czerwcu 1940 roku „Perle” nadal wchodził w skład 21. dywizjonu okrętów podwodnych w Tulonie, a jego dowódcą był kpt. mar. Bourgeois. Po wypowiedzeniu wojny przez Włochy jednostka udała się pod włoskie wybrzeże w celu postawienia zagród minowych. 13 czerwca „Perle” postawił 32 miny nieopodal Bastii. 22 czerwca, w dniu zawarcia zawieszenia broni między Francją a Niemcami, okręt przebywał w Hyères. W listopadzie 1940 roku „Perle” znajdował się pod kontrolą rządu Vichy w składzie 5. grupy okrętów podwodnych w Tulonie (wraz z „Galatée”, „Sirène”, „Naïade”, „Atalante” i „Diamant”), gdzie został rozbrojony.

Po lądowaniu Aliantów w Afryce Północnej „Perle” wszedł w skład marynarki Wolnych Francuzów. We wrześniu i październiku 1943 roku jednostka wraz z innymi okrętami francuskimi wzięła udział w zdobyciu Korsyki. 16 i 17 września okręt wysadził nieopodal Ajaccio 30 francuskich komandosów i dostarczył siedem ton materiałów wojennych, przewiezionych z Algieru.

Na przełomie 1943 i 1944 roku okręt poddano modernizacji, w wyniku której zamiast zdwojonych wkm kal. 13,2 mm zamontowano pojedyncze działko przeciwlotnicze Oerlikon kal. 20 mm Mark II/IV. Remont, który rozpoczął się 18 grudnia 1943 roku, przeprowadzono w USA, w stoczni Philadelphia Naval Shipyard w Filadelfii. Remont ukończono w czerwcu 1944 roku i 3 lipca okręt wyszedł w rejs powrotny z St. John’s. Podczas rejsu, 8 lipca 1944 roku na północnym Atlantyku ok. godz. 13 „Perle”, płynący na powierzchni, został omyłkowo zatopiony przez samoloty Fairey Swordfish brytyjskiego lotnictwa pokładowego Fleet Air Arm (częściowo z holenderskimi załogami) z pomocniczych lotniskowców eskortowych typu MAC „Empire MacCallum” i „Empire MacColl”, eskortujących konwój ONM 243 z Liverpoolu do Nowego Jorku. Okręt zatonął na pozycji 55°27′N 33°50′W/55,450000 -33,833333. Zginęło 57 osób załogi wraz z dowódcą por. mar. Marcelem Tachinem (w tym brytyjski oficer łącznikowy i sygnalista), uratowany został tylko mechanik Emile Cloarec przez kanadyjską korwetę „Hespeler”.

Uwagi

  1. ↑ Labayle-Couhat 1971 ↓, s. 89 i Gogin 2014 ↓ podają, że stępkę okrętu położono w styczniu 1931 roku.
  2. ↑ Labayle-Couhat 1971 ↓, s. 88 podaje, że szerokość okrętu wynosiła 7,12 metra.
  3. ↑ Parkes 1933 ↓, s. 200, Lipiński 1999 ↓, s. 540 i McMurtrie 1941 ↓, s. 193 podają, że wyporność okrętu na powierzchni wynosiła 669 ton.
  4. ↑ Labayle-Couhat 1971 ↓, s. 88 podaje, że łączna moc silników elektrycznych wynosiła 1100 KM.
  5. ↑ Gogin 2014 ↓ podaje, że okręt zabierał 75 ton paliwa.
  6. ↑ Parkes 1933 ↓, s. 200 i McMurtrie 1941 ↓, s. 193 podają, że okręt przenosił sześć torped.
  7. ↑ McMurtrie 1941 ↓, s. 193 podaje, że załoga okrętu liczyła 40 osób.
  8. ↑ Gogin 2014 ↓ podaje błędnie, że okręt wszedł w skład marynarki Wolnych Francuzów w lipcu 1940 roku.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 274.
  2. 1 2 Labayle-Couhat 1971 ↓, s. 89.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gogin 2014 ↓.
  4. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 189.
  5. 1 2 3 4 5 Helgason 2020 ↓.
  6. 1 2 3 4 5 6 Fontenoy 2007 ↓, s. 188.
  7. 1 2 Lipiński 1999 ↓, s. 540.
  8. ↑ Parkes 1933 ↓, s. 200.
  9. 1 2 Labayle-Couhat 1971 ↓, s. 88.
  10. 1 2 Dawidowicz 2009 ↓, s. 76.
  11. 1 2 Kindell 1939 ↓.
  12. ↑ Kindell 1940a ↓.
  13. ↑ Franz 2016 ↓, s. 225.
  14. 1 2 Kindell 1940b ↓.
  15. ↑ Rohwer 1940 ↓.
  16. ↑ Kindell 1940c ↓.
  17. ↑ Kindell 1940d ↓.
  18. ↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 403.
  19. ↑ Franz 2017a ↓, s. 83.
  20. ↑ Lipiński 1999 ↓, s. 277.
  21. ↑ Franz 2017b ↓, s. 46.
  22. ↑ Rohwer 1943 ↓.
  23. 1 2 3 Holicki 2014 ↓, s. 34-38.

Bibliografia