Petrea

*Petrea*
	; Petrea volubilis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	werbenowate
Rodzaj	Petrea
	Nazwa systematyczna
	Petrea L.; Sp. Pl.: 626 (1753)
	Typ nomenklatoryczny
	P. volubilis Linnaeus
Synonimy
	Xolocotzia Miranda;
	Xolocotzia Miranda;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Petrea L. – rodzaj roślin z rodziny werbenowatych (Verbenaceae). Obejmuje 13 gatunków. Wszystkie występują w strefie międzyzwrotnikowej na obu kontynentach amerykańskich.

W uprawie jako roślina ozdobna szeroko rozprzestrzeniony jest, także poza zasięgiem rodzaju, Petrea volubilis. Notowany jest on jako dziczejący w Himalajach, zachodniej Afryce i na wyspach Oceanii. Walorem tego gatunku są efektownie zabarwione, obfitujące w kwiaty i owoce kwiatostany. Drewno roślin z rodzaju Petrea jest twarde i trudne do obróbki, przy tym nietrwałe, stąd wykorzystywane jest tylko na opał. Lokalnie rośliny te wykorzystywane były jako lecznicze. P. volubilis używano do wykonywania aborcji, a P. maynensis stosowany był w mieszankach ziołowych, którym przypisywano działanie antykoncepcyjne.

W XIX wieku proponowano dla rodzaju polską nazwę „pietrawa”.

Morfologia

Pokrój: Rośliny drzewiaste – liany, krzewy i drzewa, przy czym nierzadko rośliny tego samego gatunku mogą w zależności od warunków rosnąć zarówno jak pnącze, krzew lub drzewo. Wytwarzają odrosty korzeniowe z rozległego i zwykle płytkiego systemu korzeniowego. Pędy są białawe, szare lub brązowe, gładkie lub szorstkie, z okazałymi przetchlinkami, owłosione.

Liście: Okółkowe lub naprzeciwległe, pojedyncze, zmiennego kształtu i rozmiarów na poszczególnych roślinach. Blaszki są często są z wierzchu szorstkie niczym papier ścierny, od spodu częściej są gładkie.

Kwiaty: Obupłciowe, zebrane w kwiatostany groniaste wyrastające w kątach liści i na szczytach pędów. Kielich barwny – biały, fioletowy, purpurowy lub jasnozielony, w dole zrośnięty rurkowato lub dzwonkowato, 5 działek zwykle ma nierówną długość. Płatki korony ułożone są przemiennie względem działek i zwykle od nich krótsze, najczęściej intensywnie niebieskie lub purpurowe, rzadziej białe lub żółte, często przynajmniej z białym lub żółtym środkiem. Pręciki są cztery, przyrośnięte do środkowej części rurki korony i w niej schowane, dwusilne, z drutowatymi lub silnie spłaszczonymi nitkami. Zalążnia górna, kulistawa lub podługowata, dwukomorowa, w każdej komorze z pojedynczymi zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, krótka, schowana w rurce korony, ze skośnym, dwudzielnym lub główkowatym znamieniem.

Owoce: Pestkowce zamknięte w powiększającym się podczas owocowania kielichu. Egzokarp jest skórzasty lub mięsisty, endokarp drewnieje tworząc dwie jednonasienne pestki, zwykle silnie zrośnięte.

Systematyka

Rodzaj z rodziny werbenowatych Verbenaceae. W obrębie rodziny rodzaj zajmuje pozycję bazalną. Podnoszony jest też do rangi plemienia Petreeae Briquet. Dawniej rodzaj ten wyodrębniano w randze rodziny Petreaceae J. Agardh lub włączano do bignoniowatych Bignoniaceae.

Wykaz gatunków

Petrea asperifolia (Miranda) Hammel
Petrea blanchetiana Schauer
Petrea bracteata Steud.
Petrea brevicalyx Ducke
Petrea campinae Rueda
Petrea guianensis Cham.
Petrea insignis Schauer
Petrea macrostachya Benth.
Petrea maynensis Huber
Petrea pubescens Turcz.
Petrea rugosa Kunth
Petrea sulphurea Jans.-Jac.
Petrea volubilis L.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-03-27] (ang.).
1 2 3 4 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-27] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Petrea L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].
↑ Petrea Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2025-07-07].
↑ Petrea Linn., [w:] Flora of Pakistan [online], eFloras.org [dostęp 2025-07-07] .
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 701, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 Ricardo M.R.M. Rueda Ricardo M.R.M., Systematics and Evolution of the Genus Petrea (Verbenaceae), „Annals of the Missouri Botanical Garden”, 81 (4), 1994, s. 610-652 [dostęp 2025-07-07] .
↑ Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. Warszawa: 1894, s. 578.
↑ Genus: Petrea L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2025-07-0].
1 2 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 571. ISBN 978-1-84246-634-6.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-03-27] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-27] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 Petrea L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].

[ing-4] Petrea Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2025-07-07].

[pakistan-5] Petrea Linn., [w:] Flora of Pakistan [online], eFloras.org [dostęp 2025-07-07] .

[mabb-6] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 701, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[rueda-7] 1 2 3 4 5 Ricardo M.R.M. Rueda Ricardo M.R.M., Systematics and Evolution of the Genus Petrea (Verbenaceae), „Annals of the Missouri Botanical Garden”, 81 (4), 1994, s. 610-652 [dostęp 2025-07-07] .

[8] Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. Warszawa: 1894, s. 578.

[grin-9] Genus: Petrea L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2025-07-0].

[maarten-10] 1 2 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 571. ISBN 978-1-84246-634-6.