Phanogomphus

	Phanogomphus
	Carle, 1986
	; Phanogomphus lividus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	Epiprocta
Infrarząd	ważki różnoskrzydłe
Nadrodzina	Gomphoidea
Rodzina	gadziogłówkowate
Rodzaj	Phanogomphus
	Typ nomenklatoryczny
	Gomphus minutus Rambur, 1842
Gatunki
	17 gatunków – zobacz opis w tekście
	17 gatunków – zobacz opis w tekście
	Multimedia w Wikimedia Commons

Phanogomphus – rodzaj ważek z rodziny gadziogłówkowatych (Gomphidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej (Kanada, USA, skrajnie północno-wschodni Meksyk).

Morfologia

Ważki tego rodzaju są średniej wielkości i smukłej budowy ciała. U samców małe lub średniej wielkości maczugowate zgrubienia w końcowej części odwłoka (segmenty S8 i S9), prawie nieobecne u samic. Wszystkie gatunki mają żółte plamy na tychże zgrubieniach i żółte znaczenia na grzbiecie na większości segmentów odwłoka, a także brązowawy tułów z dwoma żółtymi paskami bocznymi.

Systematyka

Takson ten wprowadził w 1986 roku Frank Louis Carle jako podrodzaj rodzaju Gomphus. Jako gatunek typowy wyznaczył Gomphus minutus. W 2017 roku, na podstawie badań filogenetycznych, Phanogomphus i trzy inne podrodzaje rodzaju Gomphus (Stenogomphurus, Gomphurus i Hylogomphus) podniesiono do rangi rodzaju. Obecnie do Phanogomphus zaliczanych jest 17 gatunków.

Etymologia

Phanogomphus: gr. φανός phanos „pochodnia, lampa, latarnia”; rodzaj Gomphus, gr. γόμφος gomphos „śruba używana w budownictwie okrętowym lub do innych celów”.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Phanogomphus australis (Needham, 1897)
Phanogomphus borealis (Needham, 1901)
Phanogomphus cavillaris (Needham, 1902)
Phanogomphus descriptus (Banks, 1896)
Phanogomphus diminutus (Needham, 1950)
Phanogomphus exilis (Selys, 1854)
Phanogomphus graslinellus (Walsh, 1862)
Phanogomphus hodgesi (Needham, 1950)
Phanogomphus kurilis (Hagen in Selys, 1858)
Phanogomphus lividus (Selys, 1854)
Phanogomphus militaris (Hagen in Selys, 1858)
Phanogomphus minutus (Rambur, 1842)
Phanogomphus oklahomensis (Pritchard, 1935)
Phanogomphus quadricolor (Walsh, 1863)
Phanogomphus sandrius (Tennessen, 1983)
Phanogomphus spicatus (Hagen in Selys, 1854)
Phanogomphus westfalli (Carle & May, 1987)

Przypisy

1 2 3 4 5 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-10-24] (ang.).
1 2 F.L.F.L. Carle F.L.F.L., The classification, phylogeny and biogeography of the Gomphidae (Anisoptera). I. Classification, „Odonatologica”, 15 (3), 1986, s. 275–326 (ang.).
1 2 3 wynik wyszukiwania: Phanogomphus. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2023-06-03]. (ang.).
1 2 Genus Phanogomphus. [w:] BugGuide [on-line]. Iowa State University. [dostęp 2023-06-03]. (ang.).
↑ Dennis R. Paulson, Enrique González Soriano: Mexican Odonata. 1994 (aktualizacja 2023-05-23). [dostęp 2023-06-03]. (ang.).
↑ Jessica L. Ware, Erik Pilgrim, Michael L. May, Thomas W. Donnelly, Kenneth Tennessen. Phylogenetic relationships of North American Gomphidae and their close relatives. „Systematic Entomology”. 42 (2), s. 347–358, 2017. DOI: 10.1111/syen.12218. PMCID: PMC6104399. (ang.).
1 2 HeinrichH. Fliedner HeinrichH., IanI. Endersby IanI., The Scientific Names of North American Dragonflies, Montmorency, Victoria, Australia: Busybird Publishing, 2019, s. 202, ISBN 978-1-925949-08-7 (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 191, OCLC 11069271 (ang.).
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 112, OCLC 11069271 (ang.).

[wol-1] 1 2 3 4 5 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-10-24] (ang.).

[oryg-2] 1 2 F.L.F.L. Carle F.L.F.L., The classification, phylogeny and biogeography of the Gomphidae (Anisoptera). I. Classification, „Odonatologica”, 15 (3), 1986, s. 275–326 (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 wynik wyszukiwania: Phanogomphus. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2023-06-03]. (ang.).

[bugguide-4] 1 2 Genus Phanogomphus. [w:] BugGuide [on-line]. Iowa State University. [dostęp 2023-06-03]. (ang.).

[mo-5] Dennis R. Paulson, Enrique González Soriano: Mexican Odonata. 1994 (aktualizacja 2023-05-23). [dostęp 2023-06-03]. (ang.).

[ware-6] Jessica L. Ware, Erik Pilgrim, Michael L. May, Thomas W. Donnelly, Kenneth Tennessen. Phylogenetic relationships of North American Gomphidae and their close relatives. „Systematic Entomology”. 42 (2), s. 347–358, 2017. DOI: 10.1111/syen.12218. PMCID: PMC6104399. (ang.).

[Fliedner-7] 1 2 HeinrichH. Fliedner HeinrichH., IanI. Endersby IanI., The Scientific Names of North American Dragonflies, Montmorency, Victoria, Australia: Busybird Publishing, 2019, s. 202, ISBN 978-1-925949-08-7 (ang.).

[Jaeger-8] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 191, OCLC 11069271 (ang.).

[Jaeger2-9] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 112, OCLC 11069271 (ang.).