Phyllospadix

*Phyllospadix*
	; Phyllospadix sp.
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	żabieńcowce
Rodzina	zosterowate
Rodzaj	Phyllospadix
	Nazwa systematyczna
	Phyllospadix Hook.; Fl. Bor.-Amer., Bot. N. Brit. Amer. 2: 171 (1838)
	Typ nomenklatoryczny
	Phyllospadix scouleri Hook.
	Zasięg
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Phyllospadix Hook. – rodzaj traw morskich należący do rodziny zosterowatych (Zosteraceae), obejmujący 5 gatunków występujących w Oceanie Spokojnym, na wybrzeżach Azji (od dalekiego wschodu Rosji do Japonii i Korei) oraz Ameryki Północnej (od Kanady do Meksyku).

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów φύλλον (phyllon – liść) i σπάδιξ (spadix – kolba).

Morfologia

Pokrój: Trawy morskie przytwierdzone do skał.

Łodyga: Rozgałęziające się monopodialnie kłącze z 2 wiązkami naczyniowymi w korze wtórnej.

Korzenie: Korzenie wyrastają w międzywęźlach, w wiązkach po dwa lub w 2 rzędach po 3–5.

Liście: Liście równowąskie, zwykle skórzaste, z 3–7 równoległymi żyłkami przewodzącymi, o drobnoząbkowanych brzegach. Pochwy liściowe otwarte, szybko rozkładające się do postaci wiązki włókien.

Kwiaty: Rośliny dwupienne. Kwiaty zebrane w równowąską kolbę, wpierw otoczoną przez podsadkę w postaci pochwy kwiatostanowej, po dojrzeniu wystającą z pochwy, wyrastającą z pachwin liści, siedzącą, spłaszczoną, z rzędem wyraźnych klapowatych wyrostków po obu stronach osi. Kolby z kwiatami żeńskimi z przysadkami. Słupki pojedyncze, z krótką szyjką i dwoma włoskowatymi znamionami, rożkowate. Kolby męskie ze szczątkowymi słupkami. Pręciki z dwukomorowymi główkami.

Owoce: Pestkowce, rożkowate, z krótkim dzióbkiem.

Biologia i ekologia

Rozwój: Wieloletnie, wodne geofity (hydrogeofity), wodopylne.

Siedlisko: Strefy litoralne oceanów i mórz, na skałach, na płyciznach, często wynurzają się w czasie odpływu.

Cechy fitochemiczne: Rośliny z gatunku Phyllospadix iwatensis zawierają flawony: hispidulinę i luteolinę oraz specyficzny alkaloid: phyllospadine.

Systematyka

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026): Rodzaj należy do rodziny zosterowatych (Zosteraceae), rzędu żabieńcowców (Alismatales), w kladzie jednoliściennych (monocots).

Gatunki

Phyllospadix iwatensis Makino
Phyllospadix japonicus Makino
Phyllospadix scouleri Hook.
Phyllospadix serrulatus Rupr. ex Asch.
Phyllospadix torreyi S.Watson

Zagrożenie i ochrona

Wszystkie gatunki Phyllospadix zostały ujęte w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych:

Phyllospadix iwatensis – ze statusem VU (narażony)
Phyllospadix japonicus – ze statusem EN (zagrożony)
Phyllospadix scouleri – ze statusem LC (mniejszej troski)
Phyllospadix serrulatus – ze statusem LC (mniejszej troski)
Phyllospadix torreyi – ze statusem LC (mniejszej troski)

Rośliny te są zagrożone przez działalność człowieka w strefie przybrzeżnej, głównie związaną z gospodarką morską, a także utwardzaniem linii brzegowej i uprawami wodorostów. Populacje P. iwatensis i P. japonicus są stale malejące.

Zastosowanie

Rośliny spożywcze: Kłącza i liście Phyllospadix scouleri, Ph. serrulatus i Ph. torreyi są jadane na surowo lub ugotowane, szczególnie z ikrą śledzi pacyficznych. Całe rośliny, w tym słonawe liście, są suszone przez rdzenną ludność Ameryki Północnej jako zapasy na zimę.

Rośliny magiczne: Indianie Kwakwala okładają liśćmi Phyllospadix torreyi kołyski dzieci, aby te rosły silne.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-22] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-22]. (ang.).
↑ Maureen L. Sullivan: The taxonomy of "seagrasses" surveyed from the higher taxa down through to the family level. Florida International University, 1994. [dostęp 2011-02-05]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 Flora of North America. Vol. 22: Zosteraceae. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Flora od China. Vol 23: Zosteraceae. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).
↑ Michael F. Grundon: The Alkaloids: A Review of Chemical Literature: Vol 12 (Specialist Periodical Reports). Royal Society of Chemistry, s. 301. ISBN 978-0-85186-357-3. (ang.).
↑ IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.. [dostęp 2011-02-05]. (ang.).
1 2 Daniel E. Moerman: Native American ethnobotany. Portland, Or.: Timber Press, 1998, s. 395. ISBN 978-0-88192-453-4. (ang.).
↑ Plants For A Future. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-22] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-22]. (ang.).

[4] Maureen L. Sullivan: The taxonomy of "seagrasses" surveyed from the higher taxa down through to the family level. Florida International University, 1994. [dostęp 2011-02-05]. (ang.).

[fona-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 Flora of North America. Vol. 22: Zosteraceae. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).

[foc-6] 1 2 3 4 5 6 Flora od China. Vol 23: Zosteraceae. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).

[7] Michael F. Grundon: The Alkaloids: A Review of Chemical Literature: Vol 12 (Specialist Periodical Reports). Royal Society of Chemistry, s. 301. ISBN 978-0-85186-357-3. (ang.).

[gatunki_iucn-8] IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.. [dostęp 2011-02-05]. (ang.).

[et-9] 1 2 Daniel E. Moerman: Native American ethnobotany. Portland, Or.: Timber Press, 1998, s. 395. ISBN 978-0-88192-453-4. (ang.).

[10] Plants For A Future. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).