Zosterowate

Zosterowate
	; Zostera marina
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	żabieńcowce
Rodzina	zosterowate
	Nazwa systematyczna
	Zosteraceae Dumort.; Anal. Fam. Pl.: 65, 66. 1829, nom. cons.
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zosterowate (Zosteraceae Dumort.) – rodzina roślin jednoliściennych. Obejmuje dwa rodzaje (zostera Zostera i Phyllospadix) z ponad 20 gatunkami. Są to rośliny wodne występujące w wodach morskich głównie strefy umiarkowanej półkuli północnej, także w strefie międzyzwrotnikowej wzdłuż wybrzeży wschodniej Afryki, Australii i Nowej Zelandii oraz Chile. Na północy sięgają do Morza Beringa.

Rośliny te zaliczane są do tzw. traw morskich. Liście zostery morskiej wykorzystywane były jako materiał do wyścielania opakowań, wykorzystywane są też jako zielony nawóz. Korzenie zostery morskiej stosowane są przez Indian jako przyprawa do potraw mięsnych. Rośliny z tej rodziny ogrywają ogromną rolę w ekosystemach morskich tworząc charakterystyczne „łąki podmorskie”, siedlisko istotne dla wielu grup ekologicznych organizmów morskich, włączając w to ekonomicznie istotne dla człowieka gatunki ryb i skorupiaków.

Morfologia

Łodyga: Rośliny kłączowe, tworzące w węzłach krótkie pędy z kilkoma liśćmi. Nie tworzą turionów.

Liście: Skrętoległe, dwurzędowe. Blaszki liściowe równowąskie o równoległym użyłkowaniu. Pochwa liściowa uszkowata i języczkowata, bardziej trwała niż blaszka liściowa.

Kwiaty: Jednopłciowe, przy czym rośliny bywają jednopienne i dwupienne. Kwiaty zebrane są w kolby otoczone liściową pochwą kwiatostanową, wyrastające naprzeciw liścia. Oś kwiatostanowa jest spłaszczona, a kwiaty wyrastają po jednej jej stronie w dwóch rzędach. Kwiaty męskie i żeńskie pozbawione są okwiatu, często wsparte są natomiast przysadką. W kwiatach męskich obecny jest pojedynczy pręcik z pylnikami pękającymi podłużną szczeliną. Kwiaty żeńskie z pojedynczą zalążnią, z krótką szyjką i dwoma długimi znamionami.

Owoce: Niełupki, zawierające pojedyncze nasiono.

Biologia i ekologia

W większości są to byliny, rzadko rośliny jednoroczne. Rozmnażające się wegetatywnie rośliny mogą być bardzo długowieczne. Wiek niektórych klonów rosnących na dnie Bałtyku oceniono na co najmniej tysiąc lat. Kwiaty nie wynurzają się ponad powierzchnię wód – zapylenie następuje w wodzie, adaptacją do niego są długie, nitkowate ziarna pyłku i silnie wydłużone znamiona słupka.

Są to hydrofity żyjące wyłącznie w wodach zasolonych, na podłożu piaszczystym lub mulistym, czasem też na skałach. Rosną zwykle w miejscach płytkich, w strefie pływów morskich.

Systematyka

Rodzina oddzieliła się od siostrzanej rdestnicowatych Potamogetonaceae ok. 30 milionów lat temu. Nie są jednak znane żadne ślady kopalne (w przeszłości błędnie opisano jako należący tutaj rodzaj Archeozostera).

Pozycja w rzędzie żabieńcowców według systemu APG V z 2026 roku

żabieńcowce

kosatkowate Tofieldiaceae

obrazkowate Araceae

żabieńcowate Alismataceae

	łączniowate Butomaceae

	żabiściekowate Hydrocharitaceae

onowodkowate Aponogetonaceae

bagnicowate Scheuchzeriaceae

świbkowate Juncaginaceae

Maundiaceae

	posydoniowate Posidoniaceae

	rupiowate Ruppiaceae

bałwanicowate Cymodoceaceae

	zosterowate Zosteraceae

	rdestnicowate Potamogetonaceae

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd Alismatanae Takht., rząd rdestnicowce (Potamogetonales Dumort.), podrząd Potamogetonineae Engl., rodzina zosterowate (Zosteraceae Dumort.)

Wykaz rodzajów

Phyllospadix Hook.
Zostera L. – zostera

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-28] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 127–128. ISBN 978-1842466346.
1 2 3 4 Rośliny kwiatowe. [T.] 2, Warszawa: Muza, 1998, s. 351, ISBN 83-7079-779-2, OCLC 830208478 .
1 2 3 4 5 6 7 Youhao Guo, Robert R. Haynes, C. Barre Hellquist: Zosteraceae. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-23].
1 2 3 4 5 6 Robert R. Haynes: Zosteraceae Dumortier. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-23].
↑ James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].
↑ Crescent Bloom: Zosteraceae. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30]. (ang.).
↑ Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-06]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-28] (ang.).

[maarten-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 127–128. ISBN 978-1842466346.

[encyk-4] 1 2 3 4 Rośliny kwiatowe. [T.] 2, Warszawa: Muza, 1998, s. 351, ISBN 83-7079-779-2, OCLC 830208478 .

[china-5] 1 2 3 4 5 6 7 Youhao Guo, Robert R. Haynes, C. Barre Hellquist: Zosteraceae. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-23].

[america-6] 1 2 3 4 5 6 Robert R. Haynes: Zosteraceae Dumortier. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-23].

[APGV-7] James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.

[APPV-8] James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].

[9] Crescent Bloom: Zosteraceae. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30]. (ang.).

[kew-10] Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-06]. (ang.).