Piasek Wielki

Piasek Wielki

wieś
Zabytkowy kościół parafialny
Państwo	Polska
Województwo	świętokrzyskie
Powiat	buski
Gmina	Nowy Korczyn
Liczba ludności (2021)	451
Strefa numeracyjna	41
Kod pocztowy	28-136
Tablice rejestracyjne	TBU
SIMC	0256231
Położenie na mapie gminy Nowy Korczyn Piasek Wielki
Położenie na mapie Polski Piasek Wielki
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego Piasek Wielki
Położenie na mapie powiatu buskiego Piasek Wielki
50°22′04″N 20°47′31″E/50,367778 20,791944
Multimedia w Wikimedia Commons

Piasek Wielki – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Nowy Korczyn. Ma status sołectwa.

W latach 1954–1959 wieś była siedzibą gromady Piasek Wielki, po jej zniesieniu w gromadzie Olganów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Historia

W XV w. wieś była własnością rodu Melsztyńskich. W 1439 r. miała tu miejsce koncentracja wojsk husyckiej konfederacji Spytka z Melsztyna. Konfederaci wyruszyli w kierunku Nowego Korczyna, gdzie przebywał w tym czasie przeciwnik Spytka, biskup Zbigniew Oleśnicki. Oddziały husyckie zostały jednak pokonane w bitwie pod Grotnikami.

W latach 1563–1573 miejscowość związana z działalnością Braci Polskich.

W latach 30. XX w. w Piasku dochodziło do rozruchów chłopskich. 7 lutego 1933 r. mieszkańcy wsi odparli atak urzędników skarbowych i policji, którzy przybyli z zamiarem zajęcia „czego się da” na poczet niezapłaconych podatków. 3 września 1933 r. na wiecu z okazji dożynek, w którym uczestniczył Wincenty Witos, zgromadziło się ok. 10 tys. osób. Doszło do wystąpień antyrządowych. Podczas rozruchów jeden z rolników ze wsi Młyny zginął, a kilku innych zostało rannych.

W czasie kampanii wrześniowej w 1939 r. Piasek Wielki znalazł się na trasie przemarszu wycofującej się Armii „Kraków”. We wsi kwaterował wówczas 5 Pułk Strzelców Konnych, dowodzony przez płk Kazimierza Kosiarskiego.

Zabytki

• Kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej wybudowany ok. 1340 r. i przebudowany w XIX wieku; w latach 1558–1590 pełnił funkcję zboru najpierw kalwińskiego, a później ariańskiego, oddany kościołowi katolickiemu i konsekrowany ponownie w 1595 r.; w latach 1898–1902 kościół, który w XIX w. popadł w ruinę, odnowiono i przebudowano w stylu neogotyckim. Świątynia składa się z jednej nawy oraz węższego i niższego od niej, wielobocznie zamkniętego prezbiterium; z prezbiterium do zakrystii prowadzi gotycko-renesansowy portal z herbami Jastrzębiec i Warnia – dziedzica Piasku, Mikołaja Gnoińskiego; wyposażenie kościoła pochodzi z XIX w.; ołtarz główny przeniesiono z kieleckiej świątyni św. Wojciecha. W 1956 r. kościół został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.55 z 22.12.1956 i z 22.06.1967).
• Cmentarz parafialny (nr rej.: A.56 z 9.08.1992).

Związani z miejscowością

• Józef Grudzień – polski bokser, mistrz i wicemistrz olimpijski.
• Spytko z Melsztyna – przywódca husytów polskich i organizator konfederacji korczyńskiej.
• Edward Kokoszka – polski piłkarz, trener oraz działacz piłkarski. Urodził się 24 sierpnia 1951 r. w Piasku Wielkim.

Zobacz też

• Piasek Mały

Przypisy

Bibliografia

• MichałM. Jurecki MichałM., GrzegorzG. Matyja GrzegorzG., Ponidzie. W świętokrzyskim stepie, Kraków: „Bezdroża”, 2004, ISBN 83-89676-16-8, OCLC 830623047 .
• Maria i Przemysław Plichowie, "Ponidzie. Szlaki turystyczne", Warszawa 1985
• Władysław Steblik, Armia "Kraków" 1939, wyd. II, Warszawa 1989.
• Kalendarz świętokrzyski 2005. Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce 2004.