Piaski (Lublin)

Mapa Lublina z 1875 r. z zaznaczonymi Piaskami

Piaski (także: Kazimierz, Kazimierz Nowy, Kazimierz Żydowski, Przedmieście Piaski) – historyczna nazwa przedmieścia Lublina położonego na południe od dzisiejszych ul. Zamojskiej i mostu Mariana Lutosławskiego, z rynkiem w miejscu współczesnego placu Bychawskiego. Jedno z dawnych skupisk osadnictwa lubelskich Żydów. Współcześnie teren ten znajduje się w granicach dzielnicy administracyjnej Za Cukrownią.

Nazwa pochodzi od piaszczystych wydm i nieużytków, które znajdowały się tam jeszcze na początku XX w. Nie zachowała się ona jednak w miejscowej tradycji i współcześnie nie jest używana.

Wieś w tym miejscu miała istnieć od XV w., a jurydyka została utworzona w XVIII w. – jako najmłodsza z lubelskich jurydyk. Na jej terenie znajdował się wówczas kwadratowy rynek (zwany także rynkiem Bychawskim, współcześnie: plac Bychawski), gdzie organizowano targi bydłem i jarmarki końskie. Targ funkcjonował w tym miejscu także w XX-leciu międzywojennym. Przy moście na Bystrzycy, właśnie od strony Piask, znajdowały się rogatki Lublina.

Piaski zostały przyłączone do Lublina w okresie austriackim (1794–1805). Do końca XIX w. miały jednakże charakter sztetla. Mieszkali tam najubożsi lubelscy Żydzi, a ówczesna zabudowa była drewniana. Od XVIII w. stała tam synagoga, w 1864 przebudowana na murowaną, zniszczona przez hitlerowców. W jej miejscu stoi dziś świątynia polskokatolicka.

Układ przedmieścia zmienił się w wyniku doprowadzenia do Lublina kolei, wybudowania dworca kolejowego oraz kamienic i wytyczenia placu dworcowego oraz ul. Foksal (współcześnie: 1 Maja). Wzdłuż linii kolejowej wyrosła dzielnica przemysłowa. W konsekwencji zmieniła się ludność Piask: ściągnęli tam urzędnicy, kolejarze i przemysłowcy. W 1874 przy ul. Foksal wzniesiono Fabrykę Maszyn Rolniczych Mieczysława Wolskiego, jeden z najstarszych zakładów przemysłowych w Lublinie. W 1907 doprowadzono tam wodociągi miejskie.

XIX-wieczni monografiści Lublina twierdzili, że Piaski, jako miejsce zamieszkania podlubelskich Żydów, ufundował Kazimierz III Wielki w 1336. W połowie XIX w. rabinem na Piaskach był Zysie Szternfeld, prawnuk Jakuba Izaaka Horowica.

Przypisy

  1. 1 2 Przesmycka 2010 ↓, s. 43.
  2. ↑ Przesmycka 2010 ↓, s. 40.
  3. 1 2 3 Teodorowicz-Czerepińska 1973 ↓, s. 4.
  4. 1 2 3 4 Lublin – przedmieście Piaski - Leksykon - Teatr NN [online], teatrnn.pl [dostęp 2019-08-20] (pol.).
  5. 1 2 Przesmycka 2010 ↓, s. 44.
  6. ↑ Przesmycka 2012 ↓, s. 185.
  7. ↑ Przesmycka 2012 ↓, s. 127.
  8. ↑ Przesmycka 2012 ↓, s. 52.
  9. ↑ Przesmycka 2012 ↓, s. 133.
  10. ↑ Kuwałek i Wysok 2001 ↓, s. 31.

Bibliografia