Picturebook (ang.obrazowaksiążka), termin używany zamiennie z:książka obrazkowa – gatunek literacki, w którym tekst i ilustracje współistnieją w harmonijnej relacji, tworząc spójny przekaz. Picturebooki – książki są często stosowane jako narzędzie edukacyjne, które wprowadza dzieci w świat literatury i sztuki wizualnej, a także pobudza wyobraźnię czytelników w każdym wieku. Picturebooki mogą być różnorodne pod względem formy, treści oraz stylu graficznego.
Ujęcie terminologiczne
Terminy: książka obrazkowa i picturebook są często używane zamiennie, jednak istnieją istotne różnice w ich znaczeniu i zastosowaniu. Książka obrazkowa koncentruje się głównie na publikacjach dla dzieci z silnym naciskiem na wizualność, podczas gdy picturebook (książka obrazowa) może obejmować szerszy zakres treści i odbiorców. Termin picturebook odnosi się do specyficznego gatunku książek, które łączą elementy tekstowe i wizualne w sposób, który nie tylko uzupełnia, ale także wzbogaca przekaz narracyjny. W literaturze przedmiotu istnieją trzy wersje zapisu: picture book, picture-book i picturebook, a także wyróżnia się różne definicje tego gatunku, które zależą od perspektywy badawczej. Picturebooki można traktować jako teksty kulturowe, które są analizowane pod kątem ich funkcji społecznych, edukacyjnych oraz estetycznych.
Typologia
Wyróżnia się dwa główne rodzaje picturebooków: narracyjne i nienarracyjne.
Książki narracyjne zawierają tekst i ilustracje, które współpracują w celu opowiedzenia historii.
Książki nienarracyjne z kolei mogą zawierać zarówno tekst, jak i ilustracje, ale nie muszą być skonstruowane w formie opowieści. Dodatkowo, książki mogą być beztekstowe, w których przekaz oparty jest wyłącznie na ilustracjach.
estetyczną – są dziełami sztuki, które zachwycają formą graficzną i treścią.
narracyjną – opowiadają historie, które mogą być zrozumiane na różnych poziomach, w zależności od wieku czytelnika.
kulturową – odzwierciedlają i kształtują wartości oraz normy społeczne.
rozrywkową – są źródłem zabawy oraz inspiracji, zarówno dla dzieci, jak i dorosłych.
interaktywną – w dobie cyfrowej (app picturebooks), aplikacje interaktywne przeznaczone na urządzenia mobline z ekranem dotykowym (tablety, smartfony). Pośród tych znaleźć można ‘ożywione’ książki, które mają swoje wcześniejsze wersje drukowane.
Picturebook w Polsce
W Polsce picturebooki zaczęły zyskiwać popularność na początku XXI wieku. Wydawcy zaczęli stosować termin picturebook, co zainicjowało rozwój tego gatunku na rodzimym rynku. Wzrosła jakość wydania książek, a także różnorodność tematów i stylów. Mimo że w PRL-u koncepcja książki obrazkowej była mało znana, niektóre dzieła z Polskiej Szkoły Ilustracji mogą być uznawane za wczesne przykłady picturebooków. Polscy twórcy dążą do stworzenia książek, w których tekst i obraz tworzą harmonijną całość, co podkreśla rosnące zainteresowanie picturebookami jako formą sztuki.
↑MałgorzataM.CackowskaMałgorzataM., Czym jest książka obrazkowa? O pojmowaniu książki obrazkowej dla dzieci w Polsce., „Cz. 2., Ryms, nr 6”, 2009, s. 14–16(pol.).
↑JerzyJ.SzyłakJerzyJ., HannaH.Dymel-TrzebiatowskaHannaH., MałgorzataM.CackowskaMałgorzataM. (red.), Książka obrazkowa: wprowadzenie, Poznań: Instytut Kultury Popularnej, 2017, s. 250, ISBN978-83-945698-3-9 [dostęp 2025-02-19].
↑Barbara ZulandtB.Z.KieferBarbara ZulandtB.Z., The potential of picturebooks: from visual literacy to aesthetic understanding, Englewood Cliffs, N.J: Merrill, 1995, s. 320, ISBN978-0-02-363535-9 [dostęp 2025-02-19].
↑BettinaB.Kümmerling-MeibauerBettinaB. (red.), Learning from picturebooks: perspectives from child development and literacy studies \ edited by Bettina Kümmerling-Meibauer, Jörg Meibauer, Kerstin Nachtigäller and Katharina J. Rohlfing, London; New York: Routledge, 2015, s. 228, ISBN978-0-415-72079-3 [dostęp 2025-02-19].
↑AnitaA.Wincencjusz-PatynaAnitaA., Admirałowie wyobraźni: 100 lat polskiej ilustracji w książkach dla dzieci, Warszawa: Wydawnictwo Dwie Siostry, 2020, s. 498, ISBN978-83-8150-175-0 [dostęp 2025-02-18].