Piegi (łac.ephelides) – małe ciemne plamy na skórze. Ich występowanie związane jest z genetycznie uwarunkowanym szybszym tempem syntezy melaniny przez melanocyty.
Etiologia
Posiadanie piegów jest uwarunkowane genetycznie i wiąże się z posiadaniem odpowiedniego wariantu genu MC1R, zlokalizowanego na chromosomie 16q24.3. Dziedziczenie jest autosomalne dominujące.
Stymulacja MC1R przez hormon stymulujący α-melanocyty (α-MSH) i inne peptydy proopiomelanokortyny (POMC), prowadzi do zwiększonej adenylocyklazy, a zatem również cAMP, co skutkuje syntezą czarnego fotoprotekcyjnego pigmentu eumelaniny zamiast czerwonej feomelaniny (występującej u osób rudych), która ma być powiązana z uszkodzeniami skóry. Miałoby to wyjaśniać trudności w opalaniu osób o fototypie skóry I oraz powstających niekiedy u nich oparzeniach słonecznych. Dodatkowo feomelanina jest podejrzewana o zwiększanie ryzyka wystąpienia nowotworów skóry ze względu na produkcję wolnych rodników w odpowiedzi na promieniowanie ultrafioletowe.
40-letnia kobieta z piegami po ekspozycji słonecznej
Piegi mogą nasilać się w wyniku długotrwałej ekspozycji na słońce, np. przy opalaniu. Światło słoneczne przenikające przez skórę aktywuje melanocyty, co powoduje zwiększenie liczby i pociemnienie piegów.
Występowanie
Efelidy (piegi) często mylone są z tzw. plamami soczewicowatymi, szczególnie, że te występują częściej niż same efelidy u osób każdej rasy. Zauważono również powiązania między kolorem włosów i rodzajem skóry, a piegami, co odróżnia je od plam soczewicowatych, które najprawdopodobniej nie są z tym powiązane. Piegi są rozpowszechnione wśród osób rasy kaukaskiej oraz częściej występują u osób o jasnej cerze i z włosami rudymi lub blond. Na podstawie badań klinicznych, stwierdzono, że efelidy występują częściej wśród kobiet i są przeważnie rozmieszczone równomiernie na twarzy, ramionach i tułowiu. Częstotliwość występowania i natężenie zmniejsza się wraz z wiekiem.
Piegi a nowotwory skóry
Kobieta z piegami
Według badania prowadzonego w latach 1979-1982 (Dubin i in.), występowanie piegów (podobnie jak licznych znamion) wiąże się z dwukrotnie wyższym ryzykiem zachorowania na czerniaka. Jednakże nie wykazano wpływu efelidów na ryzyko zachorowalności na inne nowotwory nieczerniakowe (z wykluczeniem innych rodzajów raka skóry).
Leczenie
W leczeniu (wyłącznie miejscowym) stosuje się środki złuszczające: maść rezorcynową, maść fenolową 10-20%, oraz działające odbarwiajaco: maść perhydrolową 30%, 10% maść z estrem monobenzylowym hydrochinonu. W celu zapobiegania piegom należy unikać promieniowania słonecznego lub stosować maści. Najnowszą metodą usuwania piegów jest mikrodermabrazja. Piegi nie są związane z żadnymi chorobami skóry, ale ludzie piegowaci są nieznacznie bardziej narażeni na oparzenia słoneczne i na raka kolczystokomórkowego i podstawnokomórkowego skóry.
