Pinus lawsonii

*Pinus lawsonii*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	nagonasienne
Klasa	iglaste
Rząd	sosnowce
Rodzina	sosnowate
Rodzaj	sosna
Gatunek	Pinus lawsonii
	Nazwa systematyczna
	Pinus lawsonii Roezl ex Gordon; Pinetum Suppl. 64. 1862
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pinus lawsonii Roezl ex Gordon – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna ta jest endemitem meksykańskim występującym w rozproszeniu w środkowym i południowym Meksyku. Epitet gatunkowy lawsonii upamiętnia szkockiego ogrodnika Charlesa Lawsona.

Rozmieszczenie geograficzne

Pinus lawsonii rośnie na rozproszonych stanowiskach w środkowym i południowym Meksyku. Występuje w stanach: Guerrero, Michoacán, Morelos, Oaxaca, Veracruz i Meksyk oraz w Dystrykcie Federalnym. W stanie Veracruz gatunek podawany jest tylko z jednej lokalizacji.

Morfologia

Pokrój: Drzewo o zaokrąglonej, często nieregularnej koronie. Gałązki są gęsto ulistnione, tworzą zwarte do luźnych pęki.
Pień: Prosty, zwykle pojedynczy, dorasta do 30 m wysokości i 75 cm średnicy. Kora początkowo jest cienka, czerwono-brązowa, łuszczy się cienkimi płatami, z wiekiem grubieje, staje się czarno-brązowa i głęboko, podłużnie spękana.
Liście: Równowąskie, proste igły zebrane są w pęczki po 3–4 (5), sztywne, ostro zakończone. Osiągają 12–20 (25) cm długości i 1–1,2 (1,5) mm szerokości. Kanciaste od wewnętrznej strony, zaokrąglone na zewnątrz. Pochewki liściowe są trwałe, u młodych liści osiągają do 25 mm długości, zaś u starszych 10-15 mm.
Szyszki: Kwiatostany męskie wyrastają w grupach przy końcach młodych pędów, są podłużnie jajowate, o rozmiarach 10–20 na 5–6 mm, początkowo żółtawozielone, później jasnobrązowe. Szyszki nasienne wyrastają u podstawy nowych pędów, w pierwszym roku fioletowoczerwone. Dojrzałe szyszki dorastają do 5–8 (9) cm długości i 4–6 (7) cm szerokości. Łuski nasienne zdrewniałe i grube, ciemnobrązowe, o romboidalnej, lekko wypukłej apofizie. Piramidka (umbo) grzbietowa, o rozmiarach 3-4 na 4-5 mm, bez wyrostka, szarobrązowa. Nasiona są ciemnobrązowe, o długości 4–5 mm, z jasnobrązowym skrzydełkiem długości 12–16 mm.

Biologia i ekologia

Igły pozostają na drzewie przez 2–3 lata. Linie aparatów szparkowych widoczne są na wszystkich stronach liścia: po (6)9-12 linii na zaokrąglonej, zewnętrznej stronie, oraz po 4-5 linii na każdej z wewnętrznych. Szyszki nasienne dojrzewają w drugim roku od zapylenia.

Sosna ta występuje na terenach zalesionych na wysokościach 1300–2600 m n.p.m., gdzie panuje klimat umiarkowany ciepły do umiarkowanego. Roczna suma opadów wynosi 600-1500 mm, a pora sucha trwa od listopada do maja. Rośnie razem z różnymi gatunkami dębów (Quercus) i sosen, w tym Pinus pringlei, P. patula, P. montezumae, P. oocarpa, P. leiophylla, P. teocote i P. pseudostrobus.

Pinus lawsonii jest głównym gospodarzem czterech roślin pasożytniczych z rodzaju Arceuthobium (pasożyty pędowe): A. globosum subsp. grandicaule, A. oaxacanum, A. vaginatum subsp. vaginatum oraz A. nigrum.

Systematyka i nomenklatura

Synonimy: Pinus altamiranoi Shaw in Sargent, Pinus lawsonii Roezl ex Gordon var gracilis Debreczy et Rácz.

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus:

podrodzaj Pinus
- sekcja Trifoliae
  - podsekcja Australes
    - gatunek P. lawsonii

Naukowy opis gatunku został opublikowany po raz pierwszy w 1862 roku przez George'a Gordona (1806–1879) w A supplement to Gordon's Pinetum – uzupełnieniu do publikacji The Pinetum z 1858 r. Opis ten był oparty na wcześniejszym, wykonanym przez austriackiego botanika i podróżnika Benedicta Roezla (1823–1885).

Epitet gatunkowy lawsonii w nazwie tej sosny pochodzi od nazwiska szkockiego ogrodnika i szkółkarza Charlesa Lawsona (1794–1873).

Zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) przyznała temu gatunkowi kategorię zagrożenia LC (least concern), co oznacza, że jest on gatunkiem najmniejszej troski, niezagrożonym wyginięciem.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
↑ M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
1 2 3 George Gordon: A Supplement to Gordon's Pinetum. Londyn: 1862, s. 64-65. (ang.).
1 2 A.A. Farjon A.A., Pinus lawsonii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2009-10-06] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Christopher J. Earle: Pinus lawsonii. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-10-10]. (ang.).
↑ F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service. [dostęp 2009-10-10].
↑ Pinus lawsonii. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-22]. (ang.).
↑ Christopher J. Earle: Pinus. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-10-10]. (ang.).
↑ A. Farjon: A Handbook of the World's Conifers. Brill Academic Publishers, 2010, s. 699–700. ISBN 90-04-17718-3. (ang.).
↑ A.A. Farjon A.A., Pinus lawsonii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2013-11-15] (ang.).

↑ Christopher J.Ch.J. Earle Christopher J.Ch.J., Pinus lawsonii, [w:] The Gymnosperm Database [online], conifers.org [dostęp 2026-06-14] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[christenhusz2011-3] M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).

[Gordon-4] 1 2 3 George Gordon: A Supplement to Gordon's Pinetum. Londyn: 1862, s. 64-65. (ang.).

[iucn-5] 1 2 A.A. Farjon A.A., Pinus lawsonii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2009-10-06] (ang.).

[Gymn2-6] 1 2 3 4 5 6 Christopher J. Earle: Pinus lawsonii. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-10-10]. (ang.).

[Hawk-7] F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service. [dostęp 2009-10-10].

[Plant-8] Pinus lawsonii. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-22]. (ang.).

[Gymn-9] Christopher J. Earle: Pinus. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-10-10]. (ang.).

[Farjon-10] A. Farjon: A Handbook of the World's Conifers. Brill Academic Publishers, 2010, s. 699–700. ISBN 90-04-17718-3. (ang.).

[IUCN2013-11] A.A. Farjon A.A., Pinus lawsonii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2013-11-15] (ang.).

[conifers-12] Christopher J.Ch.J. Earle Christopher J.Ch.J., Pinus lawsonii, [w:] The Gymnosperm Database [online], conifers.org [dostęp 2026-06-14] .