Sosnowce

Sosnowce
	; Sosna górska (Pinus mugo)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	telomowe
Gromada	naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	nagonasienne
Klasa	iglaste
Rząd	sosnowce
	Nazwa systematyczna
	Pinales Gorozh.; Lekts. Morf. Sist. Archegon.: 88 (1904)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sosnowce (Pinales Dumort.) – rząd roślin nagonasiennych. Sposób jego definiowania jest bardzo różny w zależności od autora systemu klasyfikacyjnego, przy czym największe problemy sprawiło odkrycie prawdopodobnego bliskiego pokrewieństwa rodziny sosnowatych (Pinaceae) z gniotowymi (Gnetopsida). W najnowszych ujęciach takson bywa w efekcie traktowany jako monofiletyczny, z jedną tylko rodziną – sosnowatych. W innych, zwłaszcza dawniejszych ujęciach, obejmował albo wszystkie współcześnie żyjące rośliny szpilkowe (iglaste), albo z wyłączeniem cisowców (Taxales).

Systematyka

W tradycyjnym ujęciu utożsamiającym rząd ze wszystkimi iglastymi wyróżnia się w nim współcześnie zwykle 7 rodzin, liczących łącznie 65–70 rodzajów i 600-630 gatunków. Spośród roślin iglastych klad bazalny tworzy rodzina sosnowatych (Pinaceae), podczas gdy wyodrębniana w niektórych ujęciach rodzina cisowatych (Taxaceae) zagnieżdżona jest w obrębie rzędu, tworząc grupę siostrzaną wobec cyprysowatych (Cupressaceae). Wyodrębniana czasem rodzina głowocisowatych (Cephalotaxaceae) włączana jest do cisowatych (Taxaceae). Wyróżniana w przeszłości rodzina Taxodiaceae jest włączona do rodziny Cupressaceae, chociaż można ją jeszcze spotkać w niektórych opracowaniach.

Od początku XXI wieku przedmiotem żywej dyskusji nad systematyką sosnowców stała się grupa gniotowych, w przypadku której w wyniku analiz filogenetycznych opartych głównie na badaniach molekularnych okazało się, że prawdopodobnie wyewoluowała z iglastych, mając przy tym najbliższych wspólnych przodków z rodziną sosnowatych (Pinaceae). Uwzględnienie gniotowych w klasyfikacji iglastych skutkuje rozbiciem tradycyjnego ujęcia sosnowców i podniesieniem linii rozwojowej prowadzącej do sosnowatych do rangi klasy Pinopsida, a pozostałych iglastych do klasy Cupressopsida. Gniotowe w takim ujęciu stanowią klasę Gnetopsida siostrzaną dla Pinopsida.

Synonimy

Abietales Koehne, Actinostrobales Doweld, Araucariales Gorozh., Athrotaxidales Dowled, Cephalotaxales Reveal, Cunninghamiales Doweld, Cupressales Bromhead, Falcatifoliales Melikian & Bobrov, Metaxyales Doweld, Microstrobales Doweld & Reveal, Parasitaxales Melikian & Bobrov, Podocarpales Reveal, Saxegotheales Doweld & Reveal, Sciadopityales Reveal, Taxales Knobloch, Taxodiales Heintze - Araucariidae Doweld, Cupressidae Doweld, Pinidae Cronquist, Takhtajan, & Zimmermann, Podocarpidae Doweld & Reveal, Taxidae Reveal - Araucariopsida A. V. C. F. Bobrov & Melikian, Pinopsida Burnett, Podocarpopsida Doweld & Reveal, Taxopsida Lotsy - Pinophytina Reveal.

Podział według APweb

Kladogram przedstawiający powiązania filogenetyczne, bez uwzględnienia gniotowych:

nagonasienne

sagowcowe

miłorzębowe

sosnowce

sosnowate (Pinaceae)

araukariowate (Araucariaceae)

	Phyllocladaceae

	zastrzalinowate (Podocarpaceae)

sośnicowate (Sciadopityaceae)

	cyprysowate (Cupressaceae)

	cisowate (Taxaceae)

Pozycja systematyczna i relacje filogenetyczne według Simpsona (2010) i Christenhusza i in. (2011)

nagonasienne

sagowcowe

miłorzębowe

sosnowce

sosnowate Pinaceae

gniotowce Gnetales

	araukariowce Araucariales

	cyprysowce Cupressales

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
1 2 3 4 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, Heidelberg, London: Elsevier, Academic Press, 2010, s. 129-141. ISBN 978-0123743800.
1 2 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993. ISBN 83-214-0140-6.
1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Pinales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
↑ Shu-Miaw Chaw, Christopher L. Parkinson, Yuchang Cheng, Thomas M. Vincent, Jeffrey D. Palmer. Seed plant phylogeny inferred from all three plant genomes: Monophyly of extant gymnosperms and origin of Gnetales from conifers. „PNAS”. 97, 8, s. 4086-4091, 2000. The National Academy of Sciences. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[christenhusz-2] 1 2 M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).

[simpson-3] 1 2 3 4 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, Heidelberg, London: Elsevier, Academic Press, 2010, s. 129-141. ISBN 978-0123743800.

[szwey-4] 1 2 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993. ISBN 83-214-0140-6.

[apweb-5] 1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Pinales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[6] Shu-Miaw Chaw, Christopher L. Parkinson, Yuchang Cheng, Thomas M. Vincent, Jeffrey D. Palmer. Seed plant phylogeny inferred from all three plant genomes: Monophyly of extant gymnosperms and origin of Gnetales from conifers. „PNAS”. 97, 8, s. 4086-4091, 2000. The National Academy of Sciences. (ang.).