Kleksiak cynamonowy

Kleksiak cynamonowy

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	Arthoniomycetes
Rząd	plamicowce
Rodzina	plamicowate
Rodzaj	kleksiak
Gatunek	kleksiak cynamonowy
Nazwa systematyczna
Coniocarpon cinnabarinum DC. Fl. franç., Edn 3 (Paris) 2: 323 (1805)
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Kleksiak cynamonowy, plamica czerwonawa (Coniocarpon cinnabarinum DC.) – gatunek grzybów z rodziny plamicowatych (Arthoniaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Arthoniaceae, Arthoniales, Arthoniomycetidae, Arthoniomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1805 Augustin Pyramus de Candolle i nadana przez niego nazwa jest aktualna. Aktualną nazwę polską podaje praca „Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist” z roku 2024, wcześniej znany jako plamica czerwonawa.

Ma ok. 74 synonimów nazwy naukowej. Niektóre z nich:

Charakterystyka

Morfologia

Plecha ma kolor od białego do jasnoszarego, rzadko jest jasnoczerwona, czasami z zielonawym odcieniem. Ma grubość do 70 µm. Fotobiontem tego gatunku są zielenice z rodzaju Trentepohlia. Komórki kuliste do elipsoidalnych, 8–15 × 4–12 µm, ułożone w krótkie łańcuchy. Askokarpy okrągłe, o szerokości 0,12–0,5 mm, i o grubości 100–150 µm, zazwyczaj liczne. Hymenium jest bezbarwne lub bladożółte, o grubości 60–100 µm, z gęsto rozmieszczonymi workami. Wstawki są dobrze rozwinięte i wyraźne u młodych owocników, natomiast u dojrzałych bywają sporadycznie zapadnięte. Są rozgałęzione i tworzą anastomozy, zwłaszcza powyżej worków. Ich strzępki są lekko faliste i mają nieregularną grubość, a komórki osiągają wymiary 3–8 × 0,5–1 µm. Subhymenium ma grubość 25–50 µm oraz barwę od bezbarwnej, przez żółtawą, do bladoczerwonobrązowej. Tworzą je nieregularne, przeważnie kuliste komórki o średnicy 2–5 µm, często zapadnięte i pozbawione zawartości cytoplazmatycznej. W ścianach komórkowych oraz przestrzeniach międzykomórkowych występują amorficzne barwniki. Worki mają kształt od pałkowatego do szerokopałkowatego, wymiary 60–80 × 20–25 µm i są ośmiozarodnikowe. Ich ściany boczne są stosunkowo cienkie, a podstawa słabo wyodrębniona. Askospory są podłużnie jajowate, o wymiarach 20–33 × 5,5–11 µm. Początkowo bezbarwne, z czasem brązowieją na powierzchni. Zawierają od 4 do 7 przegród i nie mają wcięć w ich miejscach; przegrody sięgają od górnej jednej trzeciej długości zarodnika ku jego podstawie. Pyknidium występuje rzadko; jest w przybliżeniu kulisty i osiąga średnicę 110–130 µm. Konidia są bezbarwne, pałeczkowate, pozbawione przegród i mają wymiary 4–6 × 1–1,5 µm.

Występowanie i siedlisko

Jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym w Europie, Ameryce Północnej i Południowej. Najwięcej jego stanowisk w Europie podano w Wielkiej Brytanii i Irlandii. W Azji jego stanowiska podano w Rosji, Turcji, Azerbejdżanie, Iranie, Indiach, Bhutanie, Jemenie, Chinach, Laosie, Malezji, Tajlandii, Wietnamie i na Tajwanie. W Afryce występuje na Madagaskarze, w Eswatini, Angoli, Tanzanii, na Mauritiusie, w Rwandzie, Ugandzie, Kenii, Demokratycznej Republice Konga, Togo i Maroku. Stanowiska podano również na Papui-Nowej Gwinei, w Australii i Nowej Zelandii.

W Polsce rejestrowany jest na korze drzew (jodła Abies, grab Carpinus, leszczyna Corylus, buk Fagus, jesion Fraxinus, świerk Picea, topola Populus). Jest to porost nadrzewny (epifityczny).

Przypisy