Zastrzalin

Zastrzalin
	; Podocarpus elongatus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	nagonasienne
Klasa	iglaste
Rząd	araukariowce
Rodzina	zastrzalinowate
Rodzaj	zastrzalin
	Nazwa systematyczna
	Podocarpus Persoon; Syn. Pl. 2: 580. Sep 1807
	Typ nomenklatoryczny
	P. elongatus (W. Aiton) Persoon
Synonimy
	Brownetera L. C. Richard ex L. Trattinnick; Thalamia K. P. J. Sprengel;
	Brownetera L. C. Richard ex L. Trattinnick; Thalamia K. P. J. Sprengel;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zastrzalin, podokarp (Podocarpus Persoon) – rodzaj drzew i krzewów z rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae), najbardziej zróżnicowany gatunkowo rodzaj w tej rodzinie. Obejmuje co najmniej 108 gatunków. Występują one w południowej Afryce, południowo-wschodniej Azji (po Japonię na północy), w Australii i Nowej Zelandii, w Ameryce Południowej i Środkowej po Antyle i południowy Meksyk na północy. W wielu obszarach drzewa te odgrywają istotną rolę w lasach, np. w górach afrykańskich i azjatyckich. Najczęściej rosną w lasach wilgotnych.

Niektóre gatunki są popularnie sadzone jako ozdobne, zwłaszcza P. salignus i P. macrophyllus. Stanowią ważne źródło drewna w tropikach i strefie subtropikalnej. Drewno jest trwałe, a przy tym łatwe do obróbki, zwykle żółtawe, czasem czerwonawe lub brązowe. Dobrze się impregnuje, maluje i przyjmuje politurę. Stosowane jest w meblarstwie, rzeźbiarstwie i na podkłady kolejowe.

Morfologia

Pokrój: Zimozielone krzewy do ok. 1–3 m wysokości (np. P. alpinus) oraz drzewa do 30 m i więcej wysokości.
Liście: Bardzo zróżnicowane u poszczególnych gatunków i w zależności od wieku (zwłaszcza na młodych okazach). Od równowąskich, poprzez lancetowate do jajowatych, o długości zazwyczaj do 3 cm i szerokości nawet do 5 cm. Często wygięte.
Organy generatywne: Rośliny zwykle dwupienne. Kotkowate strobile męskie pojedyncze lub zebrane są w skupienia w pachwinach liści. Siedzące lub na nagiej szypule, wsparte łuskami bazalnymi. Strobile żeńskie wyrastają na wyspecjalizowanych odgałęzieniach pędów, na nagich szypułach. Kwiaty składają się z 1–2, rzadziej kilku owocolistków, z których rozwija się tylko jeden zalążek. Wsparty jest on dwiema, zrośniętymi łuskami.
Nasiona: Nasiono kuliste, otoczone warstwą twardą od wewnątrz i mięsistą od zewnątrz. Zmięśniała skórzasta łuska otaczająca nasiono początkowo zielona, podczas dojrzewania żółta, czerwona lub czarna. U niektórych gatunków (P. totara i P. macrophyllus) także szypuły są mięsiste i czerwone.

Systematyka

Rodzaj zaliczany jest do rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae).

Wykaz gatunków

Podocarpus acuminatus de Laub.
Podocarpus acutifolius Kirk
Podocarpus affinis Seem.
Podocarpus alpinus R.Br. ex Hook.f.
Podocarpus angustifolius Griseb.
Podocarpus annamiensis N.E.Gray
Podocarpus aracensis de Laub. & Silba
Podocarpus archboldii N.E.Gray
Podocarpus aristulatus Parl.
Podocarpus atjehensis (Wasscher) de Laub.
Podocarpus ballivianensis Silba
Podocarpus barretoi de Laub. & Silba
Podocarpus borneensis de Laub.
Podocarpus bracteatus Blume
Podocarpus brasiliensis de Laub.
Podocarpus brassii Pilg.
Podocarpus brevifolius (Stapf) Foxw.
Podocarpus buchholzii de Laub.
Podocarpus capuronii de Laub.
Podocarpus celatus de Laub.
Podocarpus chinensis Wall. ex J.Forbes
Podocarpus chingianus S.Y.Hu
Podocarpus confertus de Laub.
Podocarpus coriaceus Rich. & A.Rich.
Podocarpus costalis C.Presl
Podocarpus costaricensis de Laub.
Podocarpus crassigemmis de Laub.
Podocarpus cunninghamii Colenso
Podocarpus decumbens N.E.Gray
Podocarpus deflexus Ridl.
Podocarpus degeneri (N.E.Gray) de Laub.
Podocarpus dispermus C.T.White
Podocarpus drouynianus F.Muell.
Podocarpus elatus R.Br. ex Endl.
Podocarpus elongatus (Aiton) L’Hér. ex Pers.
Podocarpus epiphyticus de Laub. & Silba
Podocarpus fasciculus de Laub.
Podocarpus gibbsii N.E.Gray
Podocarpus glaucus Foxw.
Podocarpus globulus de Laub.
Podocarpus glomeratus D.Don
Podocarpus gnidioides Carrière
Podocarpus grayae de Laub.
Podocarpus guatemalensis Standl.
Podocarpus henkelii Stapf ex Dallim. & B.D.Jacks.
Podocarpus hispaniolensis de Laub.
Podocarpus humbertii de Laub.
Podocarpus indonesiensis de Laub. & Silba
Podocarpus insularis de Laub.
Podocarpus lambertii Klotzsch ex Endl.
Podocarpus latifolius (Thunb.) R.Br. ex Mirb.
Podocarpus laubenfelsii Tiong
Podocarpus lawrencei Hook.f.
Podocarpus ledermannii Pilg.
Podocarpus levis de Laub.
Podocarpus × loderi Cockayne
Podocarpus longifoliolatus Pilg.
Podocarpus lophatus de Laub.
Podocarpus lucienii de Laub.
Podocarpus macrocarpus de Laub.
Podocarpus macrophyllus (Thunb.) Sweet
Podocarpus madagascariensis Baker
Podocarpus magnifolius J.Buchholz & N.E.Gray
Podocarpus matudae Lundell
Podocarpus micropedunculatus de Laub.
Podocarpus milanjianus Rendle
Podocarpus monteverdeensis de Laub.
Podocarpus nakaii Hayata
Podocarpus neriifolius D.Don
Podocarpus nivalis Hook.
Podocarpus novae-caledoniae Vieill. ex Brongn. & Gris
Podocarpus nubigenus Lindl.
Podocarpus oleifolius D.Don
Podocarpus palawanensis de Laub. & Silba
Podocarpus pallidus N.E.Gray
Podocarpus parlatorei Pilg.
Podocarpus pendulifolius J.Buchholz & N.E.Gray
Podocarpus perrieri Gaussen & Woltz
Podocarpus pilgeri Foxw.
Podocarpus polyspermus de Laub.
Podocarpus polystachyus R.Br. ex Endl.
Podocarpus pseudobracteatus de Laub.
Podocarpus purdieanus Hook.
Podocarpus ramosii R.R.Mill
Podocarpus ridleyi (Wasscher) N.E.Gray
Podocarpus roraimae Pilg.
Podocarpus rostratus J.Laurent
Podocarpus rubens de Laub.
Podocarpus rumphii Blume
Podocarpus rusbyi J.Buchholz & N.E.Gray
Podocarpus salicifolius Klotzsch & H.Karst. ex Endl.
Podocarpus salignus D.Don
Podocarpus salomoniensis Wasscher
Podocarpus sellowii Klotzsch ex Endl.
Podocarpus smithii de Laub.
Podocarpus spathoides de Laub.
Podocarpus spinulosus (Sm.) R.Br. ex Mirb.
Podocarpus sprucei Parl.
Podocarpus steyermarkii J.Buchholz & N.E.Gray
Podocarpus subtropicalis de Laub.
Podocarpus sylvestris J.Buchholz
Podocarpus tepuiensis J.Buchholz & N.E.Gray
Podocarpus teysmannii Miq.
Podocarpus totara G.Benn. ex D.Don – zastrzalin totara
Podocarpus transiens (Pilg.) de Laub.
Podocarpus trinitensis J.Buchholz & N.E.Gray
Podocarpus urbanii Pilg.
Podocarpus woltzii Gaussen

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
1 2 M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
1 2 3 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2017-02-20]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1025-1026. ISBN 83-214-1305-6.
↑ MieczysławM. Czekalski MieczysławM., Rośliny ozdobne do dekoracji wnętrz, Poznań: Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, 1996, s. 42-43, ISBN 83-7160-011-9 .
1 2 Podocarpus. [w:] The Plant List v. 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-20].
1 2 3 4 5 6 John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon, USA: Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 69, seria: Phytologia Memoirs.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden, Vol. 1. London: Macmillan, 1988, s. 21. ISBN 0-333-73003-8.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).

[christenhusz2011-2] 1 2 M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).

[ing-3] 1 2 3 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2017-02-20]. (ang.).

[slownik-4] 1 2 3 4 5 6 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1025-1026. ISBN 83-214-1305-6.

[czekalski-5] MieczysławM. Czekalski MieczysławM., Rośliny ozdobne do dekoracji wnętrz, Poznań: Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, 1996, s. 42-43, ISBN 83-7160-011-9 .

[tpl-6] 1 2 Podocarpus. [w:] The Plant List v. 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-20].

[silba-7] 1 2 3 4 5 6 John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon, USA: Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 69, seria: Phytologia Memoirs.

[philips-8] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden, Vol. 1. London: Macmillan, 1988, s. 21. ISBN 0-333-73003-8.