Linki zewnętrzne
- Podophyllin, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB09094 [dostęp 2026-01-19] (ang.).
- Podophyllum (resin), [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 11979494 [dostęp 2026-01-19] (ang.).
Podofilina, żywica podofilowa (łac. Resina Podophylli, Podophyllinum) – żywica otrzymywana przez strącenie wodą alkoholowego wyciągu z kłącza stopkowca tarczowatego (Podophyllum peltatum L.), wysuszenie i sproszkowanie. Podofilina ma postać szarawożółtych, brunatnawoszarych kruchych grudek bądź sypkiego, dość ciężkiego, bezpostaciowego proszku o zróżnicowanej barwie: żółtawej, żółtawozielonawej bądź brązowej. Woń jest swoista, ziemna bądź przypominająca woń drewna. W Polsce na stan obecny (2026) wymagania jakościowe dla surowca farmaceutycznego określa Farmakopea Polska III (1954), która w badaniach tożsamości i czystości szczegółowo różnicuje opisywany surowiec z odmianą uzyskaną ze stopkowca himalajskiego (Podophyllum emodi Wall. ex Hook.f. & Thomson, Podophyllum hexandrum Royle), zwanego także stopkowcem indyjskim; której monografia współcześnie jest zamieszczona w Farmakopei Brytyjskiej.
Głównym składnikiem podofiliny jest lignan podofilotoksyna, której zawartość wynosi 40–50%. Ponadto podofilina zawiera α- i β-peltatynę, dehydropodofilotoksynę, demetylopodofilotoksynę, kwercetynę, heterozydy lignanowe, pochodne pikropodofiliny i kwasu podofilowego oraz w (mniejszych ilościach) wiele innych związków.
Podofilina jest inhibitorem przemian mitotycznych cytoszkieletu. Wywiera działanie cytotatyczne, hamując podziały komórek, szczególnie tkanek patologicznych. Stosowana jest przede wszystkim miejscowo w leczeniu kłykcin kończystych (condylomata acuminata). Niekiedy także w opornych na leczenie brodawkach (verruca) oraz niektórych nowotworach skóry. Wykazuje większą toksyczność niż czysta podofilotoksyna, jednakże w niektórych przypadkach klinicznych jest bardziej efektywna. Nie jest dostępna jako lek gotowy. Może być użyta w recepturze aptecznej do sporządzania preparatów prostych lub złożonych (z innymi substancjami leczniczymi, m.in. gliceryną, lidokainą), w następujących postaciach leku: roztwory w 96% spirytusie, roztwory kolodionowe, maści – w zakresie stężeń 10–25%.
Dawniej podofilina oraz sproszkowane kłącze stopkowca tarczowatego (Rhizoma Podophylli) były używane wewnętrznie (per os) jako środek przeczyszczający o bardzo dużej sile działania, żółciopędny i przeciwrobaczy (laxans-drasticum, cholagogum, anthelminticum).
