Potok-Stany

Potok-Stany

wieś
Państwo	Polska
Województwo	lubelskie
Powiat	janowski
Gmina	Potok Wielki
Liczba ludności (2021)	411
Strefa numeracyjna	15
Kod pocztowy	23-313
Tablice rejestracyjne	LJA
SIMC	0803963
Położenie na mapie gminy Potok Wielki Potok-Stany
Położenie na mapie Polski Potok-Stany
Położenie na mapie województwa lubelskiego Potok-Stany
Położenie na mapie powiatu janowskiego Potok-Stany
50°48′44″N 22°13′17″E/50,812222 22,221389

Potok-Stany – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie janowskim, w gminie Potok Wielki. Przez miejscowość przepływa Stanianka niewielka rzeka dorzecza Sanny.

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 436 mieszkańców.

Miejscowa ludność wyznania katolickiego przynależy do Parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Potoku-Stanach.

Historia

Początkowo wieś wchodziła w skład rozległego kompleksu osadniczego Potoka. Początek jej powstawania poprzez wyodrębnienie z ziem Potoka przypada na rok 1529. W XVI wieku należała do Chamców, w XVII w. do Drzewickich, w XVIII w. do Ostrowskich, Zamojskich, Karskich i Drzewickich. Z końcem wieku znalazła się w rękach Sołtyków (1778). W XIX wieku wieść nabyli ją Pruszyńscy.

W 1863 roku oddział powstańczy poniósł klęskę w okolicach lasu Osinki. Podczas walk frontowych w 1915 roku spłonęło kilkadziesiąt zabudowań.

Według pierwszego powszechnego spisu Ludności z 1921 wieś liczyła 124 domy i 798 mieszkańców. W latach siedemdziesiątych XIX wieku rozparcelowano między osadników galicyjskich dobra folwarczne Potok Stany Duże i Małe (Stańki). Jeszcze w okresie okupacji austriackiej powstała szkoła powszechna, a w latach dwudziestych straż pożarna. Podczas II wojny światowej istniała w Potoku Stanach silna placówka NSZ. W kwietniu 1944 r. wieś stała się świadkiem bratobójczego ataku oddziałów AL skierowanego wobec członków NSZ. W lipcu 1944 r. w wyniku walk frontowych spłonęło 21 zagród.

W latach 1955–1957 Potok Stany był siedzibą gromady. W latach sześćdziesiątych przeprowadzono elektryfikację. W 1984 roku erygowano parafię, oraz rozpoczęto budowę kościoła parafialnego.

W latach 1954–1957 wieś należała i była siedzibą władz gromady Potok-Stany, po jej zniesieniu w gromadzie Potok Wielki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Obiekty użyteczności publicznej

• Zespół Szkół im. Romualda Traugutta w Potoku Stanach
  • Publiczna Szkoła Podstawowa
  • Publiczne Gimnazjum
• Ochotnicza Straż Pożarna w Potoku Stanach
• Kościół Parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Potoku Stanach

Przypisy

Bibliografia

• Baranowski Z.:Rys historyczny miejscowości powiatu janowskiego, Stalowa Wola 2001, ISBN 83-87840-53-X.
• Województwo lubelskie w 15 tomach Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich 1880-1904, oprać. W. Sakławski, Lublin 1974, s. 246, 299–300.
• Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. IV, Województwo lubelskie, Warszawa 1924, s. 38.
• Lawera H., Bata A.: Gmina Potok Wielki. Historia i współczesność, Krosno 1999, s. 48–52.
• Chodakiewicz M. J.: Narodowe Siły Zbrojne. „Ząb” przeciw dwóm wrogom, Warszawa 1999, s. 162.
• Pawiński A.: Polska pod względem geograficzno-statystycznym opisana, Małopolska, t. III, w: Źródła Dziejowe, t. XIV, Warszawa 1886.
• Inglot S. (red.): Rejestr poborowy województwa lubelskiego, Wrocław 1957. s. 83–84.
• Rocznik Diecezji Sandomierskiej 1994, Wydawnictwo Diecezjalne, Sandomierz 1995, s. 209–210.
• Rząd Gubernialny Lubelski, Spisy, sygn.: 32; 143.
• Księgi Grodzkie Lubelskie, Relacje, sygn.: 274,357v-364; 363,205-206.
• Komisarz do spraw włościańskich powiatu Janów, sygn.: 432, 435.
• Księgi Ziemskie Lubelskie, Ingrosacje, sygn.: 18, 90v-95.
• Komisja Województwa Lubelskiego, sygn.: 330, 16.
• Starostwo Powiatowe Kraśnickie, sygn.: 547.
• Opis Gmin Powiatu Janowskiego, 1933 r.
• Archiwum Zamojskich, sygn.: 122-124.

• Odnośnik do mapy na GeoPortalu.