Prasium majus

*Prasium majus*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	jasnotowate
Rodzaj	Prasium
Gatunek	Prasium majus
	Nazwa systematyczna
	Prasium majus L.; Sp. Pl.: 601 (1753)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Prasium majus – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych reprezentujący monotypowy rodzaj Prasium. Występuje na wyspach Makaronezji (Kanaryjskich i Maderze) oraz w obszarze śródziemnomorskim (w Afryce od Maroka po Egipt, w Europie od Portugalii po Grecję i w zachodniej Azji od Palestyny po Azję Mniejszą i Cypr).

Rośnie w formacjach zaroślowych w garigu i makii, wśród innych krzewów i skał, często też wzdłuż skrajów pól i sadów oliwnych, na przydrożach i przy starych murach, także na wydmach i w widnych lasach. Zwykle w pobliżu wybrzeży. Kwitnie w zależności od obszaru od stycznia lub lutego do maja lub czerwca.

Morfologia

Pokrój: Zimozielony, nieregularnie i gęsto rozgałęziony krzew osiągający zwykle do 1 m wysokości, o pędach prosto wzniesionych, czasem wspinających się i sięgających wówczas do 4 m wysokości. Roślina naga lub słabo owłosiona, włoski pojedyncze.

Liście: Naprzeciwległe, długoogonkowe, pojedyncze. Dolne o nasadzie sercowatej, górne – uciętej. Blaszka o długości od 2 do 5 cm, ciemnozielona, błyszcząca, ząbkowana i ostro zakończona.

Kwiaty: Zebrane w wierzchotki po dwa, czasem pojedyncze tworzące w szczytowych odcinkach pędów luźne, groniaste kwiatostany złożone. Przysadki wyrastają u nasady szypułek, są podobne kształtem do liści, ale mniejsze. Kielich lekko dwuwargowy, z 5 łatkami zakończonymi ostką, 10-nerwowy. Korona kwiatu biała lub bladoliliowa o długości od 17 do 23 mm. Górna warga wypukła, dolna trójłatkowa, z szerszą łatką środkową. Wewnątrz gardzieli z pierścieniem włosków. Pręciki nie wystają poza koronę. Szyjka słupka rozwidlona, z ramionami znamienia podobnej długości.

Owoce: Zaokrąglone na szczycie, nagie i mięsiste rozłupki, przez co przypominają pestkowce. Po dojrzeniu barwy czarnej. Rozwijają się po cztery w szeroko dzwonkowatym, powiększającym się w czasie owocowania kielichu osiągającym wówczas do 2,5 cm długości.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Gatunek i rodzaj z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), a w jej obrębie z podrodziny Lamioideae i plemienia Stachydeae.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-08-15] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-08-15] (ang.).
1 2 Prasium majus L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-08-15] .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 MarjorieM. Blamey MarjorieM., ChristopherCh. Grey-Wilson ChristopherCh., Wild Flowers of the Mediterranean, London: A&C Black, s. 391, ISBN 0-7136-7015-0 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 AndreasA. Bartels AndreasA., Rośliny śródziemnomorskie, Warszawa: Multico, 2009, s. 132, ISBN 978-83-7073-683-5 .
1 2 3 4 5 6 7 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Lamiales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 224. ISBN 978-3-642-62200-7.
↑ Genus Prasium L., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-08-15] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-08-15] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-08-15] (ang.).

[powo-3] 1 2 Prasium majus L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-08-15] .

[blamey-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 MarjorieM. Blamey MarjorieM., ChristopherCh. Grey-Wilson ChristopherCh., Wild Flowers of the Mediterranean, London: A&C Black, s. 391, ISBN 0-7136-7015-0 .

[bartels-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 AndreasA. Bartels AndreasA., Rośliny śródziemnomorskie, Warszawa: Multico, 2009, s. 132, ISBN 978-83-7073-683-5 .

[kubitzki-6] 1 2 3 4 5 6 7 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Lamiales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 224. ISBN 978-3-642-62200-7.

[grin-7] Genus Prasium L., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-08-15] .