Profesor uczelni

Ten artykuł należy dopracować:
przedstawiono sytuację tylko z polskiej perspektywy – artykuł powinien być przekrojowy.
Pomóż go poprawić. Na stronie dyskusji mogą znajdować się pomocne komentarze.

Profesor uczelni i profesor instytutu – stanowiska naukowe na polskich uczelniach, w instytutach Polskiej Akademii Nauk i instytutach badawczych.

Nazwa „profesor uczelni” była obiegowo używana już przed 2018 rokiem, kiedy to stanowisko zostało wprowadzone ustawą, zastępując stanowisko profesora nadzwyczajnego. Obocznie stosuje się też określenie „profesor uczelniany”.

Tytulatura

Dla odróżnienia od osoby mającej tytuł profesora, stanowisko profesora uczelni lub instytutu powinno być zapisywane po nazwisku, razem z nazwą uczelni lub instytutu (przeważnie w postaci skrótowca), przez którą jest zatrudniony. Przykład poprawnego zapisu to:

dr hab. Jan Nowak, prof. UJ

Ten sposób informowania o posiadanych stopniach lub tytule jest powszechnie aprobowany przez środowiska naukowe i artystyczne. Zapisy typu prof. UJ dr hab. Jan Nowak są uznawane za niepoprawne.

Profesor uczelni

Wprowadzone ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku stanowisko profesora uczelni może piastować nauczyciel akademicki posiadający co najmniej stopień doktora oraz znaczące osiągnięcia naukowe, artystyczne, dydaktyczne lub zawodowe, natomiast do zatrudnienia na stanowisku profesora instytutu wymagany jest co najmniej stopień doktora habilitowanego.

Stanowisko to jest wyższe od adiunkta i niższe od profesora. Na język angielski nazwa tego stanowiska tłumaczona jest niekiedy jako associate professor.

Profesor nadzwyczajny

W myśl ustawy obowiązującej do 2018 roku, stanowisko profesora nadzwyczajnego było przewidziane dla pracownika naukowego lub naukowo-dydaktycznego, który miał stopień doktora habilitowanego lub tytuł naukowy profesora. Ustawodawca dopuszczał także zatrudnienie na stanowisku profesora nadzwyczajnego osoby, która miała jedynie stopień naukowy doktora oraz znaczne i twórcze osiągnięcia w pracy naukowej, jednak wymagało to pozytywnej opinii Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Na uczelniach morskich na stanowisku profesora nadzwyczajnego można było zatrudnić doktora mającego dodatkowo najwyższy dyplom morski, to znaczy kapitana żeglugi wielkiej lub starszego mechanika. Istniało wówczas również osobne stanowisko profesora wizytującego.

Przypisy

  1. ↑ Stefan Jackowski. Ważne, że kierunek słuszny. „Forum Akademickie”. 10, 2017.
  2. 1 2 Art. 116 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 (ISAP)).
  3. ↑ profesor uczelniany. [w:] Wielki słownik języka polskiego [on-line]. [dostęp 2021-10-02].
  4. ↑ Polish-Anglosaxon Studies, Volumes 6-7. UAM, 1997, s. 20. ISBN 978-83-232-0799-3.
  5. ↑ Adam Wolański: Tytuł naukowy a stanowisko profesora. sjp.pwn.pl, 8 kwietnia 2020. [dostęp 2020-06-26].
  6. ↑ Pytania i Odpowiedzi „Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów” [online], www.ck.gov.pl [dostęp 2017-05-13].
  7. ↑ Główny Urząd Statystyczny / Metainformacje / Słownik pojęć / Pojęcia stosowane w statystyce publicznej [online], stat.gov.pl [dostęp 2025-12-07].
  8. ↑ Art. 89 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. z 2026 r. poz. 168 (ISAP)).
  9. ↑ Praca na uczelni – ścieżki kariery, obowiązki i zarobki. [w:] Praca.pl [on-line]. 27 grudnia 2019. [dostęp 2021-06-05].
  10. ↑ Słownik akademicki. [w:] Uniwerstytet Ekonomiczny w Katowicach [on-line]. [dostęp 2021-06-05].
  11. ↑ Art. 114 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 (ISAP)).
  12. 1 2 3 Art. 115 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym.