Promnitzowie

Herby Promnitzów

Promnitzowie – dolnośląski ród szlachecki herbu własnego.

Historia

Według Josefa Pilnačka (1883–1952) pochodzili ze Śląska z miejscowości Promnice. Według Jana Sinapiusa (1667–1725) i Konrada Blażka(inne języki) (1839-1903) byli z Promnitz(inne języki) w Miśni a na Śląsk mieli przybyć w XIII w. Siedzibami rodowymi były Wichów, Lasocin oraz Dzietrzychowice koło Kożuchowa w księstwie głogowskim. Pierwszą znaną historyczną postacią był Sigismund von Promnitz, który zmarł w roku 1444. Jego wnuk Baltazar von Promnitz w roku 1539 został biskupem wrocławskim. Nabył kilka majątków, m.in. wolne państwa stanowe: Pszczynę na Górnym Śląsku i Żary w Łużycach Dolnych.

Bratankowie biskupa Baltazara: Stanisław i Karol wraz z kuzynem Zygfrydem otrzymali w 1559 roku tytuły baronów czeskich (Freiherr). Zygmunt Zygfryd (wnuk Zygfryda) otrzymał tytuł czeskiego hrabiego (Graff), a później został mianowany hrabią Rzeszy Niemieckiej (Reichsgraf). Był założycielem tzw. linii hrabiowskiej.

Linia baronowska – potomkowie Karola i Stanisława – wygasła pod koniec XVII wieku. Linia hrabiowska wygasła w 1785 roku na hrabim Janie Erdmanie von Promnitzu (urodzonym w 1719).

Sarkofagi z kościoła Wszystkich Świętych w Pszczynie

Trzynastu członków rodu znalazło miejsce wiecznego spoczynku w krypcie grobowej kościoła farnego w Pszczynie.

Od Piastów do Promnitzów

Żoną Henryka Anzelma von Promnitza (zm. 1622), pana Pszczyny była Zofia von Kurzbach a teściową księżniczka legnicka Helena (zm. 1583), córka ks. Fryderyka III.

Jan (Johann IV) Kurzbach¹⁾
(zm. 18 V 1549)

Anna Zborowska²⁾

Fryderyk III,
ks. legnicki i brzeski
(1520–1570)

ks. Katarzyna Meklemburska³⁾
(1518–1581)

Zygmunt (Sigismund VI) Kurzbach
(1547–1579)

Helena
(1546–1583)

Henryk Anzelm von Promnitz
(1564–1622)
OO 20 I 1590

Zofia
(1572–po 1605)

Urszula Benigna

Anna Zofia⁴⁾
(zm. 1624)

Zygmunt Zygfryd von Promnitz (1595–1654)⁵⁾

Klara Euzebia
(zm. 22 X 1627)

Polyksena Elżbieta⁶⁾
(1599–1650)

Henryk Krystian

Maksymilian
(zm. 1624)

Bibiana
(1605–1632)

Erdmann I Promnitz (1631–1664) ↑ syn Zygmunta Zygfryda ↑

Eleonore von Racknitz
(1636–1679)

Balthasar von Promnitz
(1656–1703)

Emilie Agnes von Reuß-Schleiz
(1667–1729)

Erdmann II von Promnitz
(1683–1745)

Pan Milicza i Żmigrodu
Siostra banity Samuela Zborowskiego
Córka ks. meklemburskiego Henryka V
Żona Adama Jana Męczyńskiego
Pan Pszczyny, Żar i Trzebiela
Żona Hansa von Pücklera

Od Anhaltów przez Promnitzów do Hochbergów

Ostatni z rodu Promnitzów, Jan Erdmann (1719-1785), przekazał ziemię pszczyńską swemu siostrzeńcowi z rodu Anhalt-Köthen, Fryderykowi Erdmannowi (1731-1797). Kolejni właściciele Pszczyny z rodu Anhaltów władali tutejszymi majątkami do połowy XIX w. W 1846 r. ostatni z rodu, książę Henryk von Anhalt-Köthen (1778–1847), oddał ziemię pszczyńską swemu siostrzeńcowi, księciu Janowi Henrykowi X von Hochberg (1806–1855) z potężnego rodu magnackiego Hochbergów.

Emanuel Lebrecht Anhalt-Köthen
(1671–1704)

Gisela Agnes von Rath
(1669–1740)

Erdmann II Promnitz
(1683-1745)

Anna Maria von Sachsen-Weißenfels
(1683-1731)

August Ludwig von Anhalt-Köthen
(1697-1755)

Christine Johanna Emilie Promnitz
(1708–1732)

Fryderyk Erdmann Anhalt-Köthen
(1731-1797)

Luise Ferdinande zu Stolberg-Wernigerode
(1744-1784)

Anna Emilie von Pleß (1770–1830)

Jan Henryk VI von Hochberg-Fürstenstein (1768–1833)

Jan Henryk X von Hochberg (1806–1855)

Galeria

Zamek w Pszczynie
Wieża rycerska w Dzietrzychowicach
Pałac w Żarach
Kościół w Wichowie, XIII w.

Zobacz

Pałac myśliwski w Promnicach

Literatura

Hans Friedrich von Ehrenkrook: Ahnenreihen aus allen deutschen Gauen, t. 1. Görlitz: Verlag für Sippenforschung und Wappenkunde C. A. Starke 1928.
Heinrich Graf von Brühl und die Herrschaft Forst-Pförten, wyd. Brandenburgisches Textilmuseum Forst (Lausitz) 2003.
Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011. ISBN 978-83-7481-467-6.
Prof. dr Ernst Heinrich Kneschke (red.): Neues allgemeines Deutsches Adels-Lexicon im Verein mit mehreren Historikern, t. 7, Leipzig 1867.
Piotr Kowalski: Wpływ Promnitzów na rozwój gospodarki leśnej na terenie pogranicza śląsko-łużyckiego w XVII-XVIII wieku. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 117-125. ISBN 978-83-7481-467-6.
Piotr Kowalski, Izabela Taraszczuk: Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. [w:] "Przegląd Zachodni. Czasopismo Instytutu Zachodniego w Poznaniu". Poznań: Instytut Zachodni 2010, Nr 1(334)/2010, s. 296-298, ISSN 0033-2437 (sprawozdanie z konferencji naukowej „Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc” zorg. przez Instytut Historii (Uniwersytet Zielonogórski) i Urząd Miasta Żary w Żarach w dn. 22.10.2009 r.).
Hans Erich Kubach, Joachim Seeger, Wilhelm Jung: Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst. Cykl: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, hrsg. vom Brandenburgischen Provinzialverband unter der Schriftleitung von Heinrich Jerchel. Berlin: Deutscher Kunstverlag 1939.
Johann Samuel Magnus: Historische Beschreibung der Hoch-Reichs-Gräfflichen Promnitzschen Residentz-Stadt Sorau in Niederlausitz, Und Deroselben Regenten Kirchen- und Regiment-Sachen, Wie auch Gelehrten Leuthen Und Sonderbahren Begebenheiten. Leipzig 1710.
Marcin Maciejewski: Tytulatura rodu von Promnitz z linii żarskiej w XVI-XVIII wieku w świetle rękopisów i starodruków. [w:] "Studia Zachodnie" 2016, t. 18. ISSN 1428-0663
Ekkehart Neumann-Reppert: Die Familie von Promnitz.
Jerzy Polak: Erdmann II Promnitz. Wolny pan na Pszczynie i Żarach (1683-1745). Pszczyna 1996. ISBN 83-903008-7-7.
Detlev Schwennicke: Europäische Stammtafeln, Neue Folge Bd. XIX. Zwischen Weser und Oder. Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann 2000. ISBN 3-465-03074-5.
Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. I. Leipzig 1720, S. 95-109.
Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. II. Leipzig 1728.
Wojciech Strzyżewski: Herby rodziny von Promnitzów. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 31-37. ISBN 978-83-7481-467-6.
Izabela Taraszczuk: Obraz rodu Promnitzów w literaturze pięknej. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 187-210. ISBN 978-83-7481-467-6.
Johann Gottlob Worbs: Geschichte der Herrschaften Sorau und Triebel. Sorau: Rauert 1826.

Przypisy

↑ J. Pilnaček, T. III s. 898-890
↑ Blażek T. II s. 94-95, T. III s. 38, T. IV s. 61
↑ Roman Sękowski (1931-2023): Herbarz szlachty śląskiej. T. T.7, Pr-Reibold. Opole: Fundacja „Zamek Chudów” ; Videograf II, 2020, s. 85.
↑ Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. I. Leipzig 1720, s. 96
↑ Sylwia Plucińska. Sarkofag pana na Pszczynie. „Dziennik Zachodni”, 12 grudnia 2008. ISSN 2353-6195.
↑ Johann IV. von Kurzbach. [dostęp 2024-12-21].
↑ (22 II 1520 – 15 XII 1570)
↑ (14 IV 1518 – 17 XI 1581)
↑ (31 XII 1579)
1 2 Sigismund VI. von Kurzbach. [dostęp 2024-12-21].
↑ 6 IV 1583)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sophie von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].
↑ (26 XI 1564 – 24 III 1622)
↑ (17 VII 1595–30 VI 1654)
↑ (2 I 1605 – 12 II 1632)
1 2 3 Erdmann I. Leopold von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].
1 2 3 Balthasar Erdmann von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].
↑ Rodzice Emanuel von Anhalt-Köthen (1631-1670) Anna Eleonore zu Stolberg-Wernigerode (1651–1690)

Linki zewnętrzne

Zamek Bibersteinów i Pałac Promnitzów w Żarach
Die Familie von Promnitz: wywód drzewa genealogicznego. dirkpeters.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-26)]. (niem.).
http://zbc.uz.zgora.pl/dlibra/doccontent?id=11134&dirids=1 Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst na stronie Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej
http://zbc.uz.zgora.pl/dlibra/doccontent?id=9274&from=FBC Johann Samuel Magnus na stronie Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej

[1] J. Pilnaček, T. III s. 898-890

[2] Blażek T. II s. 94-95, T. III s. 38, T. IV s. 61

[3] Roman Sękowski (1931-2023): Herbarz szlachty śląskiej. T. T.7, Pr-Reibold. Opole: Fundacja „Zamek Chudów” ; Videograf II, 2020, s. 85.

[4] Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. I. Leipzig 1720, s. 96

[5] Sylwia Plucińska. Sarkofag pana na Pszczynie. „Dziennik Zachodni”, 12 grudnia 2008. ISSN 2353-6195.

[6] Johann IV. von Kurzbach. [dostęp 2024-12-21].

[7] (22 II 1520 – 15 XII 1570)

[8] (14 IV 1518 – 17 XI 1581)

[9] (31 XII 1579)

[Sig-10] 1 2 Sigismund VI. von Kurzbach. [dostęp 2024-12-21].

[11] 6 IV 1583)

[Sof-12] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sophie von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].

[13] (26 XI 1564 – 24 III 1622)

[14] (17 VII 1595–30 VI 1654)

[15] (2 I 1605 – 12 II 1632)

[Ed-16] 1 2 3 Erdmann I. Leopold von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].

[Bal-17] 1 2 3 Balthasar Erdmann von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].

[18] Rodzice Emanuel von Anhalt-Köthen (1631-1670) Anna Eleonore zu Stolberg-Wernigerode (1651–1690)