Protoonkogen

Ten artykuł od 2009-12 wymaga zweryfikowania podanych informacji.

Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Protoonkogen, c-onc (gr. προτος = pierwszy, pierwotny) – gen obecny w prawidłowej komórce, potencjalnie (lecz nie aktualnie) zdolny do wyzwolenia procesu transformacji nowotworowej. Uwarunkowana mutacją zmiana jego ekspresji sprawia, że przekształca się w onkogen, tj. gen bezpośrednio aktywujący transformację nowotworową komórki. Stanowią ok. 1% wszystkich genów^{[potrzebny przypis]}.

Produkty protoonkogenów:

czynniki wzrostu.
białka receptorowe dla czynników wzrostu.
białka wykazujące aktywność kinazy tyrozynowej.
białka G związane z błoną cytoplazmatyczną^{[potrzebny przypis]}.
regulatorowe białka cytoplazmatyczne^{[potrzebny przypis]}.
białka uczestniczące w regulacji transkrypcji genów.
białka wykazujące aktywność kinazy serynowej.

W komórce występują liczne i zróżnicowane protoonkogeny, ich główne funkcje to:

zawierają informacje dla czynników wzrostowych i ich receptorów błonowych.
kodują wewnątrzkomórkowe przekaźniki informacji związanej z procesami wzrostu i proliferacji.
kodują czynniki transkrypcyjne pobudzające proliferację i upośledzające procesy różnicowania komórki^{[potrzebny przypis]}.
kodują białka regulatorowe cyklu komórkowego (cykliny i kinazy cyklinozależne)^{[potrzebny przypis]}, enzymy (głównie kinazy), a także czynniki kontrolujące proces apoptozy

Białka kodowane przez protoonkogeny są w prawidłowych komórkach istotne dla złożonych procesów regulacyjnych, które wyznaczają prawidłowy przebieg różnicowania i proliferacji^{[potrzebny przypis]}.

Zmiana prowadząca do przemiany protoonkogenów w onkogeny jest przede wszystkim skutkiem mutacji. Podobne następstwa może mieć translokacja chromosomalna (np. chromosom Philadelphia obecny u 90% chorych na przewlekłą białaczkę szpikową) lub amplifikacja genu (tj. jego wielokrotne skopiowanie)^{[potrzebny przypis]}.

Lokalizacja niektórych protoonkogenów w chromosomach i produkty tych protoonkogenów^{[potrzebny przypis]}
Protoonkogen	Locus na chromosomie	Produkt białkowy
SIS (Simian sarcoma – mięsak małpi)	22q12.3-q13.1	PDGF
FOS (Murine Osteosarcoma - mysi kostniakomięsak)	14q21-q31	czynnik regulujący transkrypcję
JUN (Avian Sarcoma – mięsak ptasi)	1p31-p32	czynnik stumulujący transkrypcję
INT-2 (Mouse Mammary Tumor – rak sutka myszy)	11q13	FGF
ABL (Abelson Murine Leucemia – mysia białaczka Abelsona)	9q34.1	kinaza białkowa
SRC (Rous Sarcoma – mięsak Rousa)	20q12-q13	kinaza białkowa
MYB (Myeloblastosis – białaczka mieloblastyczna)	6q22-q24	czynnik wiążący DNA

Zobacz też

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 Marco A.M.A. Pierotti Marco A.M.A., MiloM. Frattini MiloM., FrancescaF. Molinari FrancescaF., GabriellaG. Sozzi GabriellaG., Carlo M.C.M. Croce Carlo M.C.M., Oncogenes, „Holland‐Frei Cancer Medicine”, 2017, s. 1–22, DOI: 10.1002/9781119000822.hfcm004 [dostęp 2026-11-10] (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[NBK-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 Marco A.M.A. Pierotti Marco A.M.A., MiloM. Frattini MiloM., FrancescaF. Molinari FrancescaF., GabriellaG. Sozzi GabriellaG., Carlo M.C.M. Croce Carlo M.C.M., Oncogenes, „Holland‐Frei Cancer Medicine”, 2017, s. 1–22, DOI: 10.1002/9781119000822.hfcm004 [dostęp 2026-11-10] (ang.).