Purpuryt

Purpuryt
	; Purpuryt, Erongo, Namibia
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	(Mn3+,Fe3+)4PO4 (fosforan manganu)
Twardość w skali Mohsa	4–4,5
Przełam	nierówny/nieregularny
Łupliwość	wyraźna, doskonała
Pokrój kryształu	izometryczny, masywny
Układ krystalograficzny	rombowy
Klasa krystalograficzna	dwupiramidalna
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,2–3,4 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	ciemnoróżowa do purpurowej
Rysa	czerwona, fioletowa, różowa w odcieniach, ciemnobrązowa
Połysk	matowy, ziemisty, jedwabisty, atłasowy, metaliczny
Współczynnik załamania	1,85–1,92 (dwuosiowy)
Inne	dwójłomność: 0,040 pleochroizm: silny
	Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	8.AB.10
	Multimedia w Wikimedia Commons

Purpuryt (ang. purpurite) – minerał z klasy fosforanów bezwodnych. Nazwa pochodzi z łaciny purpura i nawiązuje do barwy minerału.

Właściwości

Tworzy ciągły szereg izomorficzny z heterosytem (Fe³⁺,Mn³⁺)₄PO₄). Występuje w skupieniach zbitych, ziemistych lub drobnoziarnistych, kryształy tworzy rzadko, głównie wrosłe, niekiedy tworzy naskorupienia. Purpuryt przyjmuje barwę ciemnoróżową do purpurowej, może być również ciemnobrązowy do brązowego. Rysa jest jaśniejsza do barwy. Nieprzezroczysty, wykazuje silny pleochroizm o obserwowalnych barwach szarej i ciemnoczerwonej.

Występowanie

Stanowi produkt utleniania lithiofilitu i tryfilinu z jednoczesnym ługowaniem litu. Występuje w strefie utleniania pegmatytów bogatych w minerały litu i fosforu. Spotykany wśród utworów hydrotermalnych, głównie w towarzystwie heterosytu i kwarcu.

Jest minerałem rzadkim. Występuje w Australii (Wodgina), Francji (Chanteloup-les-Vignes), Namibii (Usakos), Rwandzie, Portugalii (Feiteira), Niemczech (Hägendorf), Kanadzie, USA (Kalifornia, Maine, New Hampshire, Karolina Północna, Connecticut, Dakota Południowa).

Zastosowanie

Znaczenie kolekcjonerskie, w jubilerstwie wykorzystywany bardzo rzadko.

Przypisy

↑ Bolewski i Manecki 1993 ↓, s. 275.
1 2 3 4 5 6 7 Sobczak i Sobczak 1998 ↓, s. 309.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 366, ISBN 978-83-8293-231-7 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Purpurite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-07] (ang.).
1 2 3 WalterW. Schumann WalterW., Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 188, ISBN 978-83-7020-313-9 .
1 2 Bolewski i Manecki 1993 ↓, s. 277.
1 2 Purpurite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2019-10-06] (ang.).
↑ Humite. webmineral.com. [dostęp 2019-10-06].

Bibliografia

Nikodem Sobczak, Tomasz Sobczak: Wielka encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 179. ISBN 83-01-12493-8.
Andrzej Bolewski, Andrzej Manecki: Mineralogia szczegółowa. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Polskiej Agencji Ekologicznej, 1993, s. 349. ISBN 83-85636-03-X.

Linki zewnętrzne

artykuł o minerale na stronie Webmineral.com (ang.)

[CITEREFBolewskiManecki1993275-1] Bolewski i Manecki 1993 ↓, s. 275.

[CITEREFSobczakSobczak1998309-2] 1 2 3 4 5 6 7 Sobczak i Sobczak 1998 ↓, s. 309.

[książka4-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 366, ISBN 978-83-8293-231-7 .

[mindat-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Purpurite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-07] (ang.).

[książka7-5] 1 2 3 WalterW. Schumann WalterW., Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 188, ISBN 978-83-7020-313-9 .

[CITEREFBolewskiManecki1993277-6] 1 2 Bolewski i Manecki 1993 ↓, s. 277.

[mindat.org-7] 1 2 Purpurite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2019-10-06] (ang.).

[webmineral.com-8] Humite. webmineral.com. [dostęp 2019-10-06].