Pytony

Pytony
	Pythonidae
	Fitzinger, 1826
	; Pyton zielony (Morelia viridis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	gady
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Rodzina	pytony
	Typ nomenklatoryczny
	Python Daudin, 1803
Synonimy
	Pythoninae Fitzinger, 1826;
	Pythoninae Fitzinger, 1826;
Rodzaje
	11 rodzajów – zobacz opis w tekście
	11 rodzajów – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Pytony (Pythonidae) – rodzina węży z kladu Alethinophidia. Tradycyjnie klasyfikowane jako podrodzina dusicieli; z analiz filogenetycznych wykorzystujących dane molekularne nie wynika jednak jednoznacznie, że podrodziny Boinae i Erycinae są bliżej spokrewnione z pytonami niż z wężami z kladu Caenophidia (m.in. połozowatymi, zdradnicowatymi i żmijowatymi). Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez Pyrona, Burbrinka i Wiensa (2013) wykazała, że dusiciele i pytony są bliżej spokrewnione ze sobą nawzajem niż z Caenophidia; jednocześnie jednak z analizy tej wynika, że pytony i dusiciele nie tworzą kladu, do którego nie należałyby także tarczogonowate, tęczowcowate, rodziny Anomochilidae i Cylindrophiidae oraz rodzina/podrodzina Loxocemidae/Loxoceminae. Tym samym istnieje ryzyko, że włączenie pytonów do rodziny dusicieli uczyniłoby tę rodzinę parafiletyczną; stąd też obecnie pytony częściej są klasyfikowane jako odrębna rodzina. Analizy filogenetyczne sugerują szczególnie bliskie pokrewieństwo pytonów z rodzinami tęczowcowatych i Loxocemidae.

Pytony (z wyjątkiem gatunków z rodzaju Aspidites) mają receptory wrażliwe na podczerwień w rowkach na górnej wardze pod nozdrzami, które pozwalają im wykrywać promieniowanie cieplne; to pomaga im zlokalizować pobliską zdobycz, zwłaszcza ciepłokrwiste ssaki. Tradycyjnie uznawane za niejadowite; badania Frya i współpracowników (2005) wykazały, że wszystkie węże, w tym pytony, pochodzą od przodka zdolnego do wytwarzania jadu. Późniejsze badania Frya i współpracowników (2013) dowiodły też, że pytony wytwarzają niewielkie ilości toksyn obecnych także w jadzie węży z kladu Caenophidia. W odróżnieniu od dusicieli pytony są jajorodne.

Przedstawiciele rodziny żyją w Afryce Subsaharyjskiej, południowej i południowo-wschodniej Azji, Australii oraz na Nowej Gwinei i sąsiednich wyspach.

Według The Reptile Database, obecnie (2025) rodzina liczy 40 gatunków zgrupowanych w 11 rodzajach:

Antaresia Wells & Wellington, 1984
Apodora Kluge, 1993 – jedynym przedstawicielem jest Apodora papuana (Peters & Doria, 1878)
Aspidites Peters, 1877
Bothrochilus Fitzinger, 1843 – jedynym przedstawicielem jest Bothrochilus boa (Schlegel, 1837) – pyton obrączkowy
Leiopython Hubrecht, 1879
Liasis Gray, 1842
Malayopython Reynolds, Niemiller & Revell, 2014
Morelia Gray, 1842
Nyctophilopython Wells & Wellington, 1985 – jedynym przedstawicielem jest Nyctophilopython oenpelliensis (Gow, 1977)
Python Daudin, 1803
Simalia Gray, 1849

Przypisy

1 2 3 Joseph B. Slowinski, Robin Lawson. Snake phylogeny: evidence from nuclear and mitochondrial genes. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 24 (2), s. 194–202, 2002. DOI: 10.1016/S1055-7903(02)00239-7. (ang.).
1 2 3 Nicolas Vidal, Anne-Sophie Delmas, S. Blair Hedges: The higher-level relationships of alethinophidian snakes inferred from seven nuclear and mitochondrial genes. W: R.W. Henderson, R. Powell (red.): Biology of the Boas and Pythons. Eagle Montain, Utah: Eagle Mountain Publishing, 2007, s. 27–33. ISBN 978-0-972-01543-1.
1 2 Michael S.Y. Lee, Andrew F. Hugall, Robin Lawson, John D. Scanlon. Phylogeny of snakes (Serpentes): combining morphological and molecular data in likelihood, Bayesian and parsimony analyses. „Systematics and Biodiversity”. 5 (4), s. 371–389, 2007. DOI: 10.1017/S1477200007002290. (ang.).
1 2 3 Robert Alexander Pyron, Frank T. Burbrink i John J. Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13, s. 93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.).
↑ Nicolas Vidal, S. Blair Hedges. The molecular evolutionary tree of lizards, snakes, and amphisbaenians. „Comptes Rendus Biologies”. 332, s. 129–139, 2009. DOI: 10.1016/j.crvi.2008.07.010. (ang.).
↑ Bryan G. Fry, Nicolas Vidal, Janette A. Norman, Freek J. Vonk, Holger Scheib, S.F. Ryan Ramjan, Sanjaya Kuruppu, Kim Fung, S. Blair Hedges, Michael K. Richardson, Wayne. C. Hodgson, Vera Ignjatovic, Robyn Summerhayes i Elazar Kochva. Early evolution of the venom system in lizards and snakes. „Nature”. 439, s. 584–588, 2005. DOI: 10.1038/nature04328. (ang.).
↑ Bryan G. Fry, Eivind A.B. Undheim, Syed A. Ali, Jordan Debono, Holger Scheib, Tim Ruder, Timothy N. W. Jackson, David Morgenstern, Luke Cadwallader, Darryl Whitehead, Rob Nabuurs, Louise van der Weerd, Nicolas Vidal, Kim Roelants, Iwan Hendrikx, Sandy Pineda Gonzalez, Alun Jones, Glenn F. King, Agostinho Antunes i Kartik Sunagar. Squeezers and leaf-cutters: differential diversification and degeneration of the venom system in toxicoferan reptiles. „Molecular & Cellular Proteomics”. 12 (7), s. 1881–1899, 2013. DOI: 10.1074/mcp.M112.023143. (ang.).
↑ R.R. Midtgaard R.R., Family Pythonidae, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-11-14] (ang.).
↑ P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Pythonidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-11-14]. (ang.).

[slowinskiilawson-1] 1 2 3 Joseph B. Slowinski, Robin Lawson. Snake phylogeny: evidence from nuclear and mitochondrial genes. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 24 (2), s. 194–202, 2002. DOI: 10.1016/S1055-7903(02)00239-7. (ang.).

[vidaletal-2] 1 2 3 Nicolas Vidal, Anne-Sophie Delmas, S. Blair Hedges: The higher-level relationships of alethinophidian snakes inferred from seven nuclear and mitochondrial genes. W: R.W. Henderson, R. Powell (red.): Biology of the Boas and Pythons. Eagle Montain, Utah: Eagle Mountain Publishing, 2007, s. 27–33. ISBN 978-0-972-01543-1.

[leeetal-3] 1 2 Michael S.Y. Lee, Andrew F. Hugall, Robin Lawson, John D. Scanlon. Phylogeny of snakes (Serpentes): combining morphological and molecular data in likelihood, Bayesian and parsimony analyses. „Systematics and Biodiversity”. 5 (4), s. 371–389, 2007. DOI: 10.1017/S1477200007002290. (ang.).

[pyronetalBMC-4] 1 2 3 Robert Alexander Pyron, Frank T. Burbrink i John J. Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13, s. 93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.).

[5] Nicolas Vidal, S. Blair Hedges. The molecular evolutionary tree of lizards, snakes, and amphisbaenians. „Comptes Rendus Biologies”. 332, s. 129–139, 2009. DOI: 10.1016/j.crvi.2008.07.010. (ang.).

[6] Bryan G. Fry, Nicolas Vidal, Janette A. Norman, Freek J. Vonk, Holger Scheib, S.F. Ryan Ramjan, Sanjaya Kuruppu, Kim Fung, S. Blair Hedges, Michael K. Richardson, Wayne. C. Hodgson, Vera Ignjatovic, Robyn Summerhayes i Elazar Kochva. Early evolution of the venom system in lizards and snakes. „Nature”. 439, s. 584–588, 2005. DOI: 10.1038/nature04328. (ang.).

[7] Bryan G. Fry, Eivind A.B. Undheim, Syed A. Ali, Jordan Debono, Holger Scheib, Tim Ruder, Timothy N. W. Jackson, David Morgenstern, Luke Cadwallader, Darryl Whitehead, Rob Nabuurs, Louise van der Weerd, Nicolas Vidal, Kim Roelants, Iwan Hendrikx, Sandy Pineda Gonzalez, Alun Jones, Glenn F. King, Agostinho Antunes i Kartik Sunagar. Squeezers and leaf-cutters: differential diversification and degeneration of the venom system in toxicoferan reptiles. „Molecular & Cellular Proteomics”. 12 (7), s. 1881–1899, 2013. DOI: 10.1074/mcp.M112.023143. (ang.).

[repfocus-8] R.R. Midtgaard R.R., Family Pythonidae, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-11-14] (ang.).

[Uetz&Hallermann-9] P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Pythonidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-11-14]. (ang.).

Scolecophidia	Gerrhopilidae ociemkowate ślepuchowate węże nitkowate Xenotyphlopidae
Alethinophidia	Anomochilidae boaszkowate Bolyeriidae brodawkowcowate Cyclocoridae cylindrowcowate cylindrowężowate dusicielowate gleboryjcowate Homalopsidae Lamprophiidae Micrelapidae Pareidae połozowate Prosymnidae Psammodynastidae Psammophiidae Pseudaspididae Pseudoxyrhophiidae pytoniakowate pytony tarczogonowate tęczowcowate Xenodermidae Xenophidiidae zdradnicowate żmijowate