Pyzy (potrawa)

Pyzy (l. poj. pyza) – potrawa kuchni polskiej (zwykle obiadowa) w postaci dużych klusek ziemniaczanych lub drożdżowych, przyrządzanych w sposób charakterystyczny dla kuchni regionalnych.

Główne odmiany

Pyzy ziemniaczane

Przygotowywane z ziemniaków (wyłącznie z tartych surowych lub łącząc gotowane i tarte surowe), względnie z dodatkiem mąki, jaj i soli, gotowane we wrzątku. O kształcie kulistym lub owalnym.

Mogą stanowić indywidualne danie (polane np. stopioną słoniną, serwowane niekiedy z zasmażaną kapustą) lub być dodatkiem do duszonych mięs. Mogą być przygotowywane z farszem: mięsnym, twarogowym bądź grzybowym.

Potrawami z kategorii pyz ziemniaczanych są m.in. goły, kartacze, litewskie cepeliny i kluski śląskie.

Pyzy drożdżowe

Przyrządzane z mąki, jaj, drożdży, mleka, masła, cukru i soli. Gotowane na parze (zob. pampuchy) lub w wodzie. W literaturze spotykane są także propozycje upieczenia pyz w piecu. W kuchni podhalańskiej znane są bombolki – pieczone drożdżowe kluski podawane z roztopionym masłem z miodem. W kuchni śląskiej zaś – buchty.

Przypisy

↑ pyza [w:] Wielki słownik języka polskiego (wsjp.pl) [online], Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2021-10-13].
1 2 3 4 Maciej E. Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1983, s. 150. ISBN 83-225-0106-4.
↑ Pyzy borowiackie. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. pomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2013-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 marca 2016)]. Cytat: „Pyzy borowiackie różnią się tym od pyz przygotowywanych w innych regionach, że do ich sporządzania wykorzystuje się ziemniaki surowe bez dodatku gotowanych”
1 2 Pyzy borowiackie. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. pomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2013-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 marca 2016)].
↑ Agnieszka Długosz: Świętokrzyskie pyzy. 2013-02-19. [zarchiwizowane z [brak tego adresu] (2013-09-21)].
1 2 3 Rozdział XVII. Potrawy mączne i z jaj (podpunkt "390. Pyzy"). W: Maria Śleżańska: Kucharz wielkopolski: praktyczne przepisy gotowania smacznych a tanich potraw, smażenia konfitur, pieczenia ciast, przyrządzania lodów, kremów, galaret, deserów, konserwów i wędlin oraz różne sekreta domowe. Poznań: J. Leitgeber, 1892, s. 160-161.
↑ Ruchanki i fjuty, czyli... osobliwe nazwy polskich dań. [w:] magazyn-kuchnia.pl [on-line]. Agora SA, 20 kwietnia 2018. [dostęp 2019-07-02].
↑ Kuchnia podhalańska – potrawy, których warto spróbować. [w:] Przeglad-Turystyczny.pl [on-line]. Apconnect sp. z o.o., 5 grudnia 2016. [dostęp 2019-07-02].
↑ Magdalena Kasprzyk-Chevriaux: Dziesięć regionów, dziesięć obiadów. [w:] Culture.pl [on-line]. Instytut Adama Mickiewicza, 15 maja 2015. [dostęp 2019-07-02].

[WsjpPANpyza-1] pyza [w:] Wielki słownik języka polskiego (wsjp.pl) [online], Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk [dostęp 2021-10-13].

[Halbański-Leksykon-2] 1 2 3 4 Maciej E. Halbański: Leksykon sztuki kulinarnej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1983, s. 150. ISBN 83-225-0106-4.

[borowiackie-lpt2-3] Pyzy borowiackie. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. pomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2013-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 marca 2016)]. Cytat: „Pyzy borowiackie różnią się tym od pyz przygotowywanych w innych regionach, że do ich sporządzania wykorzystuje się ziemniaki surowe bez dodatku gotowanych”

[borowiackie-lpt1-4] 1 2 Pyzy borowiackie. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. pomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2013-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 marca 2016)].

[Długosz2013-5] Agnieszka Długosz: Świętokrzyskie pyzy. 2013-02-19. [zarchiwizowane z [brak tego adresu] (2013-09-21)].

[PyzyMŚ-6] 1 2 3 Rozdział XVII. Potrawy mączne i z jaj (podpunkt "390. Pyzy"). W: Maria Śleżańska: Kucharz wielkopolski: praktyczne przepisy gotowania smacznych a tanich potraw, smażenia konfitur, pieczenia ciast, przyrządzania lodów, kremów, galaret, deserów, konserwów i wędlin oraz różne sekreta domowe. Poznań: J. Leitgeber, 1892, s. 160-161.

[osobliwey-7] Ruchanki i fjuty, czyli... osobliwe nazwy polskich dań. [w:] magazyn-kuchnia.pl [on-line]. Agora SA, 20 kwietnia 2018. [dostęp 2019-07-02].

[pt-podhalańska-8] Kuchnia podhalańska – potrawy, których warto spróbować. [w:] Przeglad-Turystyczny.pl [on-line]. Apconnect sp. z o.o., 5 grudnia 2016. [dostęp 2019-07-02].

[dziesięć-9] Magdalena Kasprzyk-Chevriaux: Dziesięć regionów, dziesięć obiadów. [w:] Culture.pl [on-line]. Instytut Adama Mickiewicza, 15 maja 2015. [dostęp 2019-07-02].