Que sais-je ?

KIlkadziesiąt tomów z kolekcji Que sais-je na półkach bibliotecznych: widoczny zestandaryzowany format; na grzbiecie starszych tomów, oprócz tytułu, znajduje się numer katalogowy

« Que sais-je ? » (fr. « co wiem? ») – francuska seria wydawnicza, obejmująca syntetyczne wydawnictwa popularnonaukowe w zestandaryzowanym formacie. Nazwa kolekcji odwołuje się do maksymy filozofa Michela de Montaigne'a, przejętej od Sekstusa Empiryka. Seria posiada swój własny numer ISSN: 0768-0066.

Historia kolekcji

Regały biblioteczne zapełnione tomami kolekcji

Pomysłodawcą i założycielem kolekcji był Paul Angoulvent(inne języki), dyrektor wydawnictwa Presses universitaires de France(inne języki). W roku 1941, kiedy Francja znajdowała się pod okupacją niemiecką, zapotrzebowanie na lekturę wzrosło, natomiast brakowało papieru. Angoulvent zorientował się, że istnieje konieczność wprowadzenia nowego typu książek: małych, tanich i krótkich. Que sais-je stała się pierwszą francuską kolekcją książek kieszonkowych(inne języki) (fr. livre de poche). Założeniem kolekcji było dostarczenie lektury typu encyklopedycznego czytelnikowi, którego wykształcenie jest na poziomie mniej więcej maturalnym.

Do 1975 opublikowano 1635 tytułów, przede wszystkim z dziedziny nauk ścisłych i przyrodniczych (350 tytułów), historii (270) i nauk stosowanych (150), z czego 26 tomów wydano w nakładach przekraczających 100 000 egzemplarzy. Według danych z katalogu opublikowanego w 1992 w ramach kolekcji wydawniczej opublikowano ponad 2500 tomów o łącznym nakładzie ponad 60 milionów egzemplarzy. Książki z kolekcji przetłumaczono w sumie na 40 języków. Według danych z 2014 opublikowano 3900 tytułów. Od 2017 serię publikuje grupa wydawnicza Humensis(inne języki). Według danych z 2026 łączny nakład przekroczył 160 milionów egzemplarzy.

Ogólna charakterystyka kolekcji

Standaryzacja formy

Wszystkie pozycje kolekcji mają ten sam format (17,5 x 11,5 cm) i tę samą objętość – 128 stron, co spowodowane jest chęcią obniżenia kosztów produkcji, które są związane między innymi ze stopniem skomplikowania procesu druku (26 = 64: arkusz papieru złożony sześciokrotnie daje 64 kartki, czyli 128 stron). Kolekcja podzielona jest na dziesięć obszarów tematycznych: prawo i polityka, ekonomia, historia i geografia, sztuka, literatura, filozofia, psychologia, religie, nauka i społeczeństwo.

Praktyka wydawnicza

Przykładem praktyki wydawniczej może być pierwszy tytuł w obrębie serii (numer katalogowy 1). Była to książka Les étapes de la biologie autorstwa Maurice'a Caullery'ego, opublikowana w 1941. Od roku 1965 w katalogach wydawniczych zastąpiła ją (nowy numer 1) nowa pozycja na ten sam temat, Histoire de la biologie Jeana Théodoridèsa(inne języki). Ta ostatnia doczekała się w 1992 piątego wydania.

Galeria

Podobne wydawnictwa

W języku angielskim od 1995 Oxford University Press wydaje analogiczną serię, zatytułowaną Very Short Introductions. W Polsce w drugiej połowie XX wieku podobną kolekcją była Nauka dla Wszystkich.

Przypisy

  1. ↑ Nazwa zapisana zgodnie z wymogami typografii francuskiej, ze spacją przed znakiem zapytania
  2. 1 2 Gilles Lacroix, Éléments pour une étude de la collection "Que sais-je ?", Mémoire présenté par Gilles Lacroix; sous la dir. de J. Breton, Villeurbanne: École nationale supérieure de bibliothécaires, 1976, s. 70.
  3. ↑ n2:0768-0066 - Search Results [online], search.worldcat.org [dostęp 2026-03-08].
  4. 1 2 Jean Feller, « Que sais-je ? » : une collection qui a réponse à tout, „Communication & Langages”, 28 (1), 1975, s. 71–75, DOI: 10.3406/colan.1975.4251 [dostęp 2026-03-08].
  5. 1 2 Collection Que sais-je ?, Paris: Presses universitaires de France, czerwiec 1992, s. 64, numer wydawcy 22995021.
  6. 1 2 Pourquoi les "Que sais-je ?" ont-ils 128 pages ? [online], Franceinfo, 29 listopada 2014 [dostęp 2026-03-08] (fr.).
  7. ↑ Notice de collection éditoriale: Que sais-je, [w:] Bibliothèque nationale de France, Catalogue Général [online].
  8. ↑ PUF : Livres de la collection Que sais-je ? - Librairie Eyrolles [online], www.eyrolles.com [dostęp 2026-03-08] (fr.).
  9. ↑ Philippe Douroux, Raphaël Georgy, « "Que sais-je ?" : comment ne pas être sceptique [online], liberation.fr, 16 stycznia 2017.
  10. 1 2 Les Éditions Que sais-je ? | PUF [online], www.puf.com [dostęp 2026-03-08].
  11. ↑ Kathryn Schulz, How to Be a Know-It-All, „The New Yorker”, 9 października 2017, ISSN 0028-792X [dostęp 2026-03-08] (ang.).
  12. ↑ Baza Wiedzy Uniwersytetu Gdańskiego: Nauka dla Wszystkich [online].